Misyoner İddiaları Arşivi

68 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

191. İddia: Josephus Hristiyan metinlerindeki İsa tablosunu doğrular

Yahudi tarihçi Flavius Josephus’un Yahudi Eski Çağları adlı eserinde İsa’yla ilişkilendirilen iki bölüm bulunur. Kısa bölümde Yaakov’un kimin kardeşi olduğu söylenir. Uzun bölümde ise İsa’nın yaptıkları, ölümü ve ölümünden sonra yeniden görüldüğü anlatılır. Bu iki bölümün yazarı ve sözlerinin nasıl aktarıldığı ayrı ayrı incelenir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yahudi tarihçi Flavius Josephus’un Yahudi Eski Çağları adlı eserinde İsa’yla ilişkilendirilen iki bölüm bulunur. Kısa bölümde Yaakov’un kimin kardeşi olduğu söylenir. Uzun bölümde ise İsa’nın yaptıkları, ölümü ve ölümünden sonra yeniden görüldüğü anlatılır. Bu iki bölümün yazarı ve sözlerinin nasıl aktarıldığı ayrı ayrı incelenir.

Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, uzun bölümde İsa’nın bilge ve şaşırtıcı işler yapan biri olarak tanıtılmasına, Maşiah olduğunun söylenmesine ve üçüncü gün yeniden göründüğünün anlatılmasına dayanırlar. Bütün bu sözlerin Josephus’a ait olduğunu kabul ederek bir Yahudi tarihçinin Hristiyan metinlerindeki İsa anlatısını doğruladığını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Josephus’un Yahudi Eski Çağları eserinde İsa’yla ilişkilendirilen iki ayrı pasaj vardır. 18.63–64’teki uzun bölüm Testimonium Flavianum olarak bilinir. 20.200’de ise Yaakov, “Maşiah denilen İsa’nın kardeşi” diye tanımlanır. İki bölümde farklı şeyler söylenir. Her birinin Josephus’un eserine nasıl geçtiği ve neye kanıt olarak kullanılabileceği ayrı ayrı incelenir.

20.200’de Josephus, kutsal hizmetin başındaki kohen olan Hanan’ın Yaakov adlı bir kişiyi yargılatıp öldürtmesini anlatır. Onu τὸν ἀδελφὸν Ἰησοῦ τοῦ λεγομένου Χριστοῦ, “Maşiah diye adlandırılan İsa’nın kardeşi” sözleriyle tanımlar.

Bu kısa ifadenin Josephus’a ait olduğu araştırmacılar arasında geniş ölçüde kabul edilir ve tarihsel İsa çalışmaları için önemlidir. “Maşiah diye adlandırılan” ifadesi, İsa’nın hangi sıfatla anıldığını gösterir. Bu ifade, tarihçinin İsa’yı Tanah’ın vaat ettiği kral olarak kabul ettiğini söylemez.

18.63–64’ün bugün elimizde bulunan Yunanca biçimi daha uzun bir anlatıdır. İsa’nın bilgeliğinden, yaptığı şaşırtıcı işlerden, Pilatus tarafından çarmıha mahkum edilmesinden ve üçüncü gün yeniden görünmesinden söz eder. Metinde ὁ χριστὸς οὗτος ἦν, “O, Maşiah’tı” ifadesi de bulunur. Bu biçimiyle metin, Hristiyan inancını açıkça onaylıyor gibi görünür.

Araştırmacılar uzun pasajın hangi bölümlerinin Josephus’a ait olduğunu tartışır. Yaygın bir görüş, Josephus’un İsa hakkında yazdığı daha kısa bir bölümün sonradan Hristiyan inancını dile getiren ifadelerle değiştirilmiş olmasıdır. Pasajın tümünü sonraki bir ek sayanlar da vardır.

T. C. Schmidt’in 2025 tarihli çalışması ise pasajın büyük ölçüde veya bütünüyle Josephus’a ait olabileceğini savunur. Bu farklı görüşler karşısında, elimizdeki biçimin her kelimesini tartışmasız Josephus sözü diye sunmak doğru olmaz.

Günümüze ulaşan Yunanca yazmalarda pasajın bulunması önemlidir. Ancak Josephus’un kendi el yazması elimizde değildir. Metni aktaran el yazmaları daha sonraki dönemlerdendir. Dördüncü yüzyılda Eusebios da pasajı alıntılar. Bu nedenle sonraki yazmaların aynı ifadeleri taşıması, her sözün ilk yüzyıldaki özgün metinde bulunduğunu tek başına kanıtlamaz.

Josephus’un tarihsel İsa’dan söz etmiş olması, onun yaşadığına ilişkin araştırmayı destekler. Bir kişinin yaşaması veya takipçilerinin onu Maşiah sayması ise ölümden dirildiğini ve Tanah’taki görevleri gerçekleştirdiğini kendiliğinden göstermez.

Yeşaya 11:1–12 adalet, barış ve İsrael’in toplanmasını anlatır. Yeremya 23:5–8 David soyundan adil kralı ve halkın güvenliğini bildirir. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden aralarında bulunmasını anlatır. Josephus’un İsa’yı anması, bu vaatlerin gerçekleştiğini göstermez. Kısa bölümün tarihsel değeri, uzun bölümdeki diriliş sözlerinin kesin olarak Josephus’a ait olduğunu da kanıtlamaz.

Tarihsel kaynaklar: Josephus, Yahudi Eski Çağları 18.63–64 ve 20.200; T. C. Schmidt, Josephus and Jesus, Ek 2 (2025). Tanah: Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

194. İddia: Maşiah’ın barış sözleri ile İsa’nın bölünme sözleri iki geliş sayesinde uzlaşır

Tanah, David soyundan gelecek kralın döneminde ulusların barış içinde yaşayacağını bildirir. Matta’da ise İsa, gelişinin aynı evin içindeki insanları bile birbirine düşüreceğini söyler. Bu iki metin arasında kurulan bağ, Tanah’ta vaat edilen barışın ne zaman ve nasıl gerçekleşeceği sorusunu doğurur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, David soyundan gelecek kralın döneminde ulusların barış içinde yaşayacağını bildirir. Matta’da ise İsa, gelişinin aynı evin içindeki insanları bile birbirine düşüreceğini söyler. Bu iki metin arasında kurulan bağ, Tanah’ta vaat edilen barışın ne zaman ve nasıl gerçekleşeceği sorusunu doğurur.

Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, ailelerdeki bölünmeyi İsa’nın ilk gelişine, Tanah’ın vaat ettiği barışı ise ikinci gelişine bağlarlar. Onlara göre Maşiah ilk geldiğinde reddedilip öldürülecek, daha sonra dönerek barış krallığını kuracaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Bu açıklama barışın geleceğe ertelendiği iki aşamalı bir anlatı kurar. Tanah’ın bu konudaki ayetlerinde, aynı Maşiah’ın önce öldürüleceği ve sonra dönüp yarım kalan işleri tamamlayacağı yazmaz. İleri sürülen çözümün kendisi, Tanah’tan gösterilmesi gereken ayrı bir iddiadır.

Zekeriya 9:9’da Siyon’a gelen kral alçakgönüllü ve eşeğe binmiş olarak anlatılır. Hemen sonraki ayette Efrayim’deki savaş arabalarının, Yeruşalayim’deki savaş atlarının ve savaş yayının ortadan kaldırılacağı söylenir. Kral וְדִבֶּר שָׁלוֹם לַגּוֹיִם, “uluslara barış bildirecek” ve egemenliği denizden denize uzanacaktır. Metin, geliş ile barış arasına bir ölüm ve yüzyıllar sonra ikinci geliş yerleştirmez.

Yeşaya 11:1–12’de Yişay’ın kökünden gelen yönetici adaletle hükmeder. Kötülük yargılanır, yeryüzü Tanrı bilgisiyle dolar ve İsrael’in dağılmışları toplanır. Yeremya 23:5–8’de David soyundan adil kralın günlerinde Yehuda kurtulur ve İsrael güven içinde yaşar. Yehezkel 37:21–28’de halkın birleşmesi, David soyundan yönetim ve kutsal yerin yeniden halk arasında bulunması birlikte anlatılır.

Yeşaya 2:2–4 ve Mika 4:1–4’te uluslar Siyon’dan Tora öğrenir ve artık savaş öğrenmez. Savaş eğitiminin sona ermesi, uluslar arasında yaşanacak bir değişikliktir. Ayetler barışı toplumların nasıl yaşayacağı üzerinden anlatır.

Matta 10:34’teki “barış değil kılıç getirdim” sözü, devamındaki aile içi ayrışmayla birlikte okunmalıdır. Oğul ile baba, kız ile anne ve gelin ile kayınvalide arasındaki çatışma Mika 7:6’da anlatılan, aynı evde bile güvenin bozulduğu dönemi hatırlatır. Mişna Sota 9:15 de bu ayeti Maşiah öncesindeki çözülmeyle ilişkilendirir. Fakat bir dönemden önce çatışma yaşanması, aynı Maşiah’ın önce gelip öleceğini ve sonra geri döneceğini söylemez.

Sanhedrin 98a, Daniel’deki bulutlarla geliş ile Zekeriya’daki eşeğe binmiş kralı iki ayrı geliş olarak açıklamaz. İsrael’in durumuna göre tek gelişin iki farklı biçimde olabileceğini anlatır. Sukka 52a’da öldürülen Maşiah ben Yosef ile Maşiah ben David ayrı kişilerdir. Bu yorumlar da Hristiyan öğretisindeki aynı kişinin ölümünden sonra ikinci kez gelişiyle aynı anlatıyı kurmaz.

Rambam, Maşiah adayının Tora’yı güçlendirmesi ve görevlerinde başarılı olması gerektiğini yazar. Bet HaMikdaş’ın, yani kutsal tapınağın kurulması ve sürgündekilerin toplanmasıyla Maşiah’ın kimliğinin kesinleşeceğini açıklar. Bu rabbinik açıklama da görevlerin gerçekleşmesine önem verir.

Gerçekleşmeyen vaatlerin ileride tamamlanacağı beklentisi, görevlerin gerçekleştiğini veya Tanah’ın iki geliş öğrettiğini kanıtlamaz. Peygamberler barışı, adaleti ve halkın toplanmasını vaat eder. İkinci geliş iddiası bu vaatleri geleceğe erteler. Zekeriya’nın kralın gelişiyle birlikte anlattığı barışın gerçekleştiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Zekeriya 9:9–10; Yeşaya 2:2–4 ve 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Mika 4:1–4 ve 7:6. Rabbinik yorumlar: Mişna Sota 9:15; Sanhedrin 98a; Sukka 52a; Rambam, Mişne Tora, Melahim 11:3–4. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 10:34–37; Luka 12:51–53.

Bu iddianın sayfası

196. İddia: Matta 16:28’deki yakın “krallık” sözü dönüşüm sahnesiyle gerçekleşmiştir

Matta 16’da İsa, orada bulunanlardan bazılarının ölmeden önce İnsanoğlu’nun krallığıyla gelişini göreceğini söyler. Bir sonraki bölümde üç öğrenci onunla bir dağa çıkar ve görünüşünün değiştiğini görür. Matta’daki bu sahneye dönüşüm denir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta 16’da İsa, orada bulunanlardan bazılarının ölmeden önce İnsanoğlu’nun krallığıyla gelişini göreceğini söyler. Bir sonraki bölümde üç öğrenci onunla bir dağa çıkar ve görünüşünün değiştiğini görür. Matta’daki bu sahneye dönüşüm denir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, dağdaki dönüşümün bu sözden yalnız altı gün sonra anlatılmasına dikkat çekerler. Öğrencilerin dağda gördüklerini İnsanoğlu’nun krallığıyla gelişi olarak okurlar. Onlara göre böylece Matta 16:28’de verilen söz gerçekleşmiştir.

Tanah’ın Cevabı:

Matta 17’de dönüşüm sahnesinin Matta 16:28’deki sözün hemen ardından gelmesi, Hristiyan yorumunda bu iki olayın neden birbirine bağlandığını açıklar. Üç öğrenci dağda bir görüm, yani olağan dışı bir görüntü yaşar. Tanah’ta vaat edilen krallığın kurulup kurulmadığını anlamak için peygamberlerin bu krallıkla birlikte nelerin olacağını söylediklerine bakılır.

Matta 16:27’de İnsanoğlu’nun melekleriyle geleceği ve herkese yaptıklarına göre karşılık vereceği söylenir. 16:28’de ise orada duranlardan bazılarının ölmeden önce onun krallığıyla gelişini göreceği bildirilir. Bir ayet geliş sırasında herkese yaptıklarına göre karşılık verileceğini, öteki de oradakilerden bazılarının bu gelişi göreceğini söyler. Dağda anlatılan olayın her iki sözle ilişkisine bakmak gerekir.

Matta 17:1–9’da altı gün sonra üç öğrenci İsa’yla dağa çıkar. İsa’nın yüzünün parladığı, Moşe ve Eliyahu’nun göründüğü, buluttan bir ses geldiği anlatılır. Markos 8:38–9:8 ve Luka 9:26–36 da benzer biçimde yakınlık sözüyle dönüşüm sahnesini art arda verir. Bu sıra, Hristiyanların iki anlatıyı birbirine bağlamasının metinsel dayanağıdır.

Dağdaki sahneyi gelecekteki krallığın görkeminin önceden gösterilmesi olarak okuyanlar vardır. Sahnede bütün halklara hükmeden bir krallığın kurulması veya Matta 16:27’de olduğu gibi herkese yaptıklarına göre karşılık verilmesi anlatılmaz. Bir görümde geleceğin gösterilmesi, o olayın dünyada gerçekleştiğini göstermez.

Daniel 7:13–14’te insan görünümündeki figür Atik Yomin’in, yani Günleri Eskiden Beri Var Olan’ın önüne gelir ve kendisine שָׁלְטָן וִיקָר וּמַלְכוּ, “egemenlik, görkem ve krallık” verilir. Bu yönetim, halkları ve ulusları kapsar. Egemenlik, yönetme gücü demektir.

Daniel 7:27’de göğün altındaki krallığın Yüceler Yücesi’nin kutsallarının halkına verileceği bildirilir. Daniel’in anlattığı olay, göğün altındaki yönetimin el değiştirmesidir.

Yeşaya 11:1–12 adaletli yönetim, İsrael’in toplanması ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır. Yeremya 23:5–8 halkın güvenliğini bildirir. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır. Matta 17’deki üç kişilik sahne bu tarihsel sonuçların gerçekleştiğini söylemez.

Malaki 3:20’de, bazı Hristiyan baskılarında 4:2’de, Tanrı’nın adından korkanlar için kanatlarında şifa bulunan “doğruluk güneşi”nin doğacağı söylenir. Malaki’nin güneş benzetmesi gelecekte iyileşme ve iyilik yaşanacağını söyler. Ayette Maşiah’ın yüzünün güneş gibi parlayacağı yazmaz. Matta’daki parlak yüz ile bu güneş imgesi arasında benzerlik kurulması, Maşiah krallığı için verilen vaatlerin gerçekleştiğini göstermez. Matta 17’de üç öğrencinin gördüğü sahne, Tanah’ın dünyada kurulacağını bildirdiği krallığın yerine geçmez.

Hristiyan metinleri: Matta 16:27–28 ve 17:1–9; Markos 8:38–9:8; Luka 9:26–36. Tanah kaynakları: Daniel 7:13–14, 18 ve 27; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Malaki 3:20.

Bu iddianın sayfası

202. İddia: Yosef’in evlat edinmesi İsa’ya David tahtı hakkı verir

Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Matta ve Luka, İsa’yla ilgili soy listelerinde Yosef’i anar. Matta, İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Bu listeler, İsa’nın hangi aile içinde büyüdüğü ve David’le nasıl bir soy bağı kurulduğu sorularını gündeme getirir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David soyundan gelen Yosef’in, biyolojik babası olmadığını söyledikleri İsa’yı oğlu olarak kabul ettiğini belirtirler. Onlara göre İsa bu yolla David’in tahtı üzerinde hak kazanmıştır. Ayrıca Luka’daki listenin aslında Miryam’ın soyu olduğunu ve Miryam’ın Heli’nin kızı sayılması gerektiğini ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Bir çocuğu büyütmekle çocuğun dünyaya gelmesinde biyolojik anne veya baba olmak farklı ilişkilerdir. Bir ailede yetişmek gerçek bir aile bağı oluşturur. Bu aile bağı, David’e verilen krallık vaadindeki soy şartının nasıl karşılandığını kendi başına göstermez.

Şemuel Bet 7:12’de Tanrı David’e, kendisinden sonra אֲשֶׁר יֵצֵא מִמֵּעֶיךָ, “senin içinden çıkacak” soyunu yükselteceğini söyler. Divre HaYamim Alef 17:11, David’in oğullarından gelecek soyu anar. Tehilim 132:11’deki “bedeninin meyvesi” sözü ise David’in tahtına oturacak kişinin kendi soyundan geleceğini anlatır. Yeşaya 11:1 Yişay’ın kökünden çıkacak filizi, Yeremya 23:5 de David’e çıkarılacak adil dalı anlatır.

Yosef’in David soyundan geldiği ve İsa’yı oğlu olarak büyüttüğü iddiası, David’in tahtı üzerindeki hakkın evlat edinme yoluyla geçtiğini kanıtlamaz. Bunun için Tanah’ın bir ailede büyütülen çocuğa o ailenin taht hakkını verdiğini göstermek gerekir. Birinin “oğul” sayılması ile belirli bir atadan doğum yoluyla gelmesi aynı iddia değildir.

Tora farklı aile bağlarını tanır. Şemot 2:1–10’da Moşe Levili bir anne ve babadan doğar. Daha sonra Paro’nun kızı tarafından büyütülür ve “ona oğul oldu” denir.

Sanhedrin 19b de yetim bir çocuğu evinde büyüten kişiyi, onu doğurmuş gibi değerlendiren bir açıklama aktarır. Bu, bakım ve ebeveynlik bağının değerini gösterir. Aynı açıklama, büyüten kişinin kabilesinin veya hanedan hakkının çocuğa geçtiğine dair bir hüküm kurmaz.

Matta 1:16, Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır ve İsa’nın Miryam’dan doğduğunu söyler. Luka 3:23 ise İsa’yı “sanıldığı üzere Yosef’in oğlu” olarak anar ve listede Yosef’i Heli’ye bağlar. Luka’daki listenin Miryam’ın soyu olduğu, Hristiyan yorumunda savunulan bir açıklamadır. Metinde Heli’ye bağlanan kişi Yosef’tir. Soy listesinde “Miryam, Heli’nin kızıdır” cümlesi yer almaz.

İddiaya dayanak gösterilen Yeruşalmi Hagiga 2:2’de geçen Miriam adı da doğrudan bu soy bağını kurmaz. Orada geçen ifade İsa’nın annesini ve Heli’yi açıkça aile ilişkisi içinde tanımlamaz. Bu nedenle söz konusu pasaj, Miryam’ın Heli’nin kızı olduğuna dair kesin bir soy kaydı gibi kullanılamaz.

David soyunun bugün belgelerle gösterilmesinin zor olabileceği ayrıca ileri sürülür. Eski bir kaydı bulmak güçleştiğinde, Şemuel’de David’in soyuna verilmiş olan söz aynen durur. Maşiah kimliği değerlendirilirken soy iddiasının yanı sıra adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği de dikkate alınır (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28). Yosef’in İsa’yı büyütmesi veya Luka listesinin Miryam’a ait olduğunun ileri sürülmesi, İsa’nın David’in tahtına hak kazandığını göstermez.

Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 17:11–14; Tehilim 132:11; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Şemot 2:1–10. Rabbinik metinler: Sanhedrin 19b; Bava Batra 109b; Yeruşalmi Hagiga 2:2. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: Matta 1:16; Luka 3:23.

Bu iddianın sayfası

203. İddia: Modern soy kayıtları kayıp olduğu için Yahudiler Maşiah’tan David soyunu kanıtlamasını isteyemez

Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, David’den sonra onun soyundan bir kralın geleceğini bildirir. Bir insanın bu aileden geldiğini göstermek için bir soy kaydı kullanılabilir. Eski kayıtların eksik olduğu durumlarda ise hem Tanah’ın ne vaat ettiğine hem de o soy bağının nasıl gösterilebileceğine bakılır.

Bu iddiayı savunan Hristiyanlar, bugün David’e kadar uzanan eksiksiz soy kayıtları bulunmadığını söylerler. Onlara göre gelecekte Maşiah olduğu söylenen birinin David soyundan geldiğini belgelemek de mümkün olmayacaktır. Bu yüzden Yahudilerin İsa’dan bu şartı karşılamasını isteyemeyeceğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bir soy bağını kanıtlamanın zor olması ile o bağa ilişkin vaadin ortadan kalkması farklı şeylerdir. Tanah’ın ne söylediği ile bir adayın bunu hangi belgelerle göstereceği ayrı sorulardır. Kayıtların eksik olması David hanedanı hakkındaki sözü değiştirmez.

Şemuel Bet 7:12–16’da Tanrı, David’den sonra onun içinden çıkacak soyu ve krallığını anlatır. Yeşaya 11:1’de Yişay’ın kütüğünden filiz çıkacağı söylenir. Yeremya 23:5–6, David’e çıkarılacak adil kralı ve onun günlerinde Yehuda ile İsrael’in güvenliğini bildirir. Bu vaatler belirli bir hanedanla bağlantı kurar.

Tanah, David’in ailesinden gelecek kişiyi yalnız bir soy adıyla tanıtmaz. Yeremya onun yeryüzünde adalet uygulayacağını ve Yehuda’nın onun döneminde kurtulacağını da bildirir. Yöneticinin ailesini belirleme şartı ile yapacağı işleri görme şartı aynı vaadin içindedir. Bugün belirli bir soy zincirini belgelemekte yaşanan güçlük, ayetin tanıttığı aileyi ya da yöneticinin görevlerini değiştirmez. (Yeremya 23:5–8).

Ezra 2:61–63’te sürgünden dönen bazı kohen aileleri soy kayıtlarını arar fakat bulamaz. Bu nedenle bu ailelerin kohenlik hizmetine ait hakları tanınmaz. Durum açıklığa kavuşuncaya kadar en kutsal yiyeceklerden yemelerine de izin verilmez. Nehemya 7:63–65 aynı olayı anlatır. Kayıt bulunamaması, metinde soy şartının kaldırılması için gerekçe yapılmaz.

Kohenlik ile David krallığı farklı görevlerdir. Ezra’daki olay, gelecekteki bir kralın soyunun hangi belgeyle kanıtlanacağını belirlemez. Ezra, bir ailenin kaydı bulunamadığında da soy şartının geçerli kaldığını gösterir.

Yeremya 33:20–22, David’e verilen sözün sürekliliğini gece ve gündüz düzeniyle karşılaştırır. Ayet bütün eski belgelerin günümüze ulaşacağını söylemez. Gelecekteki kralı değerlendirirken eldeki kayıtların yanında peygamberlerin ona verdiği görevlere de bakılır. Yeşaya 11:1–12 adaleti ve İsrael’in toplanmasını, Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır.

Rambam da Maşiah adayını David hanedanından bir kral olarak tanımlar; Tora’ya bağlılık ve görevlerindeki başarıyla birlikte Bet HaMikdaş’ın kurulmasını ve sürgünlerin toplanmasını ele alır. Bu rabbinik açıklama, bugün hangi belgenin kullanılacağını söylemez. Rambam, adayın David hanedanından gelmesi gerektiğini söyler.

İsa için sunulan soy listeleri kendi içerikleri ve tarihsel dayanaklarıyla incelenebilir. Başka adayların kayıtlarının bulunmasının zor olması, İsa’nın soy zincirindeki boşlukları kapatmaz. Tanah’ın David’in soyuyla ilgili şartı, bugün eldeki kayıtların durumuna göre ortadan kalkmaz.

Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–6 ve 33:20–22; Ezra 2:61–63; Nehemya 7:63–65; Yehezkel 37:21–28. Yorum: Rambam, Mişne Tora, Melahim 11:4.

Bu iddianın sayfası

205. İddia: Zerubbavel’in yükselmesi Yehoyahin lanetinin kaldırıldığını gösterir

Yeremya’da Tanrı, Yehoyahin’i elinden çıkaracağı bir mühür yüzüğüne benzetir. Hagay’da ise Yehoyahin’in soyundan gelen Zerubbavel’i seçer ve onu mühür yüzüğü gibi yapacağını söyler. Aynı benzetmenin iki kişiye uygulanması, önceki hükmün soy için ne anlama geldiği sorusunu doğurur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeremya’da Tanrı, Yehoyahin’i elinden çıkaracağı bir mühür yüzüğüne benzetir. Hagay’da ise Yehoyahin’in soyundan gelen Zerubbavel’i seçer ve onu mühür yüzüğü gibi yapacağını söyler. Aynı benzetmenin iki kişiye uygulanması, önceki hükmün soy için ne anlama geldiği sorusunu doğurur.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Tanrı’nın Zerubbavel’i seçmesinin Yehoyahin hakkındaki hükmü kaldırdığını söylerler. İsa’nın Zerubbavel’in soyundan geldiğini ileri sürer ve buradan Yehoyahin’e verilen hükmün İsa’nın David tahtına geçmesine engel olamayacağı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Hagay 2:23’te Zerubbavel’in “mühür yüzüğü” olarak seçilmesi, Yeremya 22’de Yehoyahin için kullanılan mühür imgesiyle güçlü bir ilişki taşır. Klasik Yahudi yorumları bu ilişkiyi Yehoyahin’in teşuva etmesi, yani yanlışını bırakıp Tanrı’ya dönmesi ve hükmün geri çevrilmesi üzerinden açıklar. Bu yorumlar Yehoyahin’in bütün soyunu sonsuza dek krallıktan uzaklaştıran değişmez bir hüküm bulunduğu iddiasını desteklemez.

Yeremya 22:24’te Tanrı, Yehoyahin sağ elindeki mühür yüzüğü olsa bile onu çıkaracağını bildirir. Hagay 2:23’te ise Zerubbavel’e וְשַׂמְתִּיךָ כַּחוֹתָם כִּי־בְךָ בָחַרְתִּי, “Seni mühür yüzüğü gibi yapacağım; çünkü seni seçtim” der. Birinci metindeki çıkarılma ile ikinci metindeki seçilme, aynı ailenin başına gelen iki olaydır. Mühür yüzüğü benzetmesi, Yehoyahin’in cezalandırılmasını ve Zerubbavel’in seçilmesiyle ailesi için doğan yeni umudu anlatır.

Raşi, Hagay 2:23 yorumunda Yehoyahin’in teşuvasının yarar sağladığını ve Zerubbavel’in mühür gibi kılındığını söyler. Şir HaŞirim Rabba 8:6 aynı örneği teşuvanın hüküm üzerindeki etkisiyle ilişkilendirir. Rambam da Mişne Tora, Teşuva 7:6’da Yehoyahin’in sürgündeki dönüşü ile Zerubbavel’e verilen mühür sözünü birlikte açıklar.

Bu açıklamalar ışığında bir soy listesi yalnız “Yehoyahin’in soyunda lanet vardır, dolayısıyla o soydan hiçbir kral çıkamaz” denilerek reddedilemez. Hükmün geri çevrilmesi, o aileden birinin önündeki engelin kalkmasıyla ilgilidir. Belirli bir kişinin o aileden geldiğini söylemek için aradaki kuşakların soy bağını ayrıca göstermek gerekir.

Hagay 1:1 ve 2:21, Zerubbavel’i פַּחַת־יְהוּדָה, “Yehuda valisi”, diye anar. Ezra 5:2 onu Yehoşua ile birlikte Tapınak’ın yeniden yapımında gösterir. Mühür sözü, onun o sırada David tahtında bağımsız kral olarak hüküm sürdüğünü söylemez.

Zeharya 4:9, Zerubbavel’in hangi konuda görevlendirildiğini ayrıca belirler. Tapınağın temelini onun elleri atmıştır, yapıyı yine onun elleri tamamlayacaktır. Ezra’da inşaya onunla birlikte başkohen Yehoşua katılır. Zerubbavel’in yeniden seçilmesi, Hagay’ın mühür imgesini Tapınağı kurmakla görevlendirdiği gerçek valiye bağlar. Tapınağı yeniden kuran Yehuda valisi olarak seçilmiş olması, Hagay’da kral olarak tahta çıkmasıyla ilişkilendirilmez. (Zeharya 4:6–10).

Soy kayıtlarında Zerubbavel’in babası için iki ad verilir. Hagay 1:1 Zerubbavel’i Şealtiel’in oğlu olarak adlandırırken Divre HaYamim Alef 3:19 onu Pedaya’nın oğulları arasında sayar. Bu farklılık için çeşitli açıklamalar önerilir. Bu iki ad arasındaki ilişkiye bir açıklama getirmek, Zerubbavel ile İsa arasındaki soy zincirini tamamlamaz. O zincirin her halkası kendi dayanağıyla incelenir.

David soyundan kralın görevleri de soy sorusuyla birlikte değerlendirilir. Yeşaya 11:1–12 adalet, barış ve İsrael’in toplanmasını anlatır. Yeremya 23:5–8 halkın güvenliğini bildirir. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır. Hagay’da Tanrı’nın Zerubbavel’e verdiği söz, İsa’nın soyunu ortaya koymaz ve bu görevlerin İsa tarafından gerçekleştirildiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Yeremya 22:24–30; Hagay 2:20–23 ve 1:1; Divre HaYamim Alef 3:17–19; Ezra 5:2; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28. Yorumlar: Raşi, Hagay 2:23; Şir HaŞirim Rabba 8:6; Rambam, Teşuva 7:6.

Bu iddianın sayfası

215. İddia: Yeşu’nun adı ve Kenaan’a iki aşamalı girişi İsa’nın iki gelişini önceden gösterir

Yehoşua, Moşe’nin Kenaan ülkesini araştırmak için gönderdiği kişiler arasındaydı. Halk onunla Kalev’in sözüne güvenmedi. Kırk yıl sonra Yehoşua bu kez Moşe’nin ardından halkın başına geçti ve yeni kuşağı ülkeye götürdü. Bu iki görevin nasıl başladığı anlatının kendi içinde açıklanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehoşua, Moşe’nin Kenaan ülkesini araştırmak için gönderdiği kişiler arasındaydı. Halk onunla Kalev’in sözüne güvenmedi. Kırk yıl sonra Yehoşua bu kez Moşe’nin ardından halkın başına geçti ve yeni kuşağı ülkeye götürdü. Bu iki görevin nasıl başladığı anlatının kendi içinde açıklanır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yehoşua ile İsa için kullanılan adların aynı ad ailesinden olmasını ve halkın önce Yehoşua’yı dinlememesini, yıllar sonra ise yeni kuşağın onun önderliğinde ülkeye girmesini bir işaret sayarlar. Onlara göre bu sıra, İsa’nın ilk seferde reddedilip sonra yeniden geleceğini gösterir. Yeşaya 53:1’de inanılmayan haberi ve Yehezkel 20:35’teki “halkların çölü” ifadesini de bu okumanın parçası yaparlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yehoşua ile İsa için kullanılan adlar arasında dil bakımından bir bağ vardır. Yehoşua da yaşamı boyunca iki farklı görev üstlenmiştir. Tora bu görevlerden söz ederken gelecekte başka birinin ölüp yeniden geleceğini haber vermez. Hristiyan yorumu, metindeki olaylarla kendi öğretisi arasında ayrıca kurulması gereken bir bağlantıyı varsayar.

Bamidbar 13:8, Nun’un oğlunu Hoşea adıyla tanıtır. 13:16’da Moşe onun adını יְהוֹשֻׁעַ, Yehoşua olarak değiştirir. Nehemya 8:17 aynı kişiden יֵשׁוּעַ, Yeşua diye söz eder. Yehoşua ve Yeşua aynı ad ailesindendir. Eski Yunanca çeviride Yehoşua için kullanılan Ἰησοῦς adı, Hristiyan metinlerinde İsa için kullanılan adla aynıdır.

Bu dil ilişkisi, aynı adı taşıyan kişilerin hayatları arasında otomatik olarak kehanet ilişkisi kurmaz. Nitekim Ezra ve Nehemya’da Yeşua adını taşıyan başka kişiler de vardır (Ezra 2:2; 3:2; Nehemya 8:7). Bir adın ortak olması, o adı taşıyan herkesin aynı görevi üstlendiği anlamına gelmez.

Yehoşua, Moşe’nin ülkeyi araştırmak için gönderdiği on iki kişiden biridir. Ülkeyi inceleyen kişiler döndükten sonra Yehoşua ve Kalev, halka Tanrı’nın vaadine güvenerek ülkeye girmelerini söyler. Halk onları dinlemez ve onları taşlamaktan bile söz eder (Bamidbar 13:26–33; 14:6–10). Halkın reddettiği, ülkeyi gözleriyle gören iki kişinin verdiği haberdir.

Tora kırk yılın nedenini de açıklar. Ülkenin araştırıldığı kırk günün her biri için bir yıl belirlenmiştir (Bamidbar 14:34). Ülkeye daha sonra girenler, sözü reddeden yetişkin kuşağın tamamı değildir. O yetişkin kuşak çölde ölür. Yehoşua ve Kalev yaşar. Çölde ölen kuşağın çocukları ise ülkeye girer (14:30–38; Devarim 1:34–39).

Yehoşua ilk görevi sırasında ülkeyi inceleyen kişilerden biridir. Daha sonra Moşe’nin ardından halkın önderi olur ve yeni kuşağı ülkeye götürür (Devarim 31:7, 23; Yehoşua 1–4). Raşi, Devarim 31:7’de bu geçişi önderlik yetkisi üzerinden açıklar. Yehoşua bu iki görev arasında ölmez, göğe çıkmaz ve yüzyıllar sonra geri dönmez. Aynı kişinin hayatındaki iki görev, ölümden sonra ikinci gelişin kanıtı değildir.

Yeşaya 52:15’te krallar, kendilerine anlatılmamış olanı görür ve daha önce duymadıklarını kavrar. Bir sonraki ayet bunu “Duyduğumuza kim inandı?” sorusuyla sürdürür (53:1). Şaşıranlar, bir zamanlar hor gördükleri İsrael’in yüceltilişine tanık olan uluslardır. Raşi ve İbn Ezra da Yeşaya’daki sesi bu şaşkınlıkla ilişkilendirir. Bamidbar’da ise ülkeyi inceleyenlerin haberi çölde kendi halkına getirilir (13:26, 32). İki anlatının konuşanları, dinleyenleri ve haberin konusu ayrıdır. Bir İngilizce çeviride iki haberin de “report” diye verilmesi, İbranice sözcüklerin ortak olduğu anlamına gelmez.

Yeşaya 53:1’de “duyduğumuz” için שְׁמֻעָתֵנוּ (şemuatenu) kullanılır. Bamidbar 13:26’da haber veren söz için davar, 13:32’de kötü haber için dibba geçer. “Haşem’in kolu” anlamındaki זְרוֹעַ (zeroa) da “tohum, soy” anlamındaki זֶרַע (zera) ile aynı sözcük değildir. Yeşaya 52:10 bu kolun bütün ulusların gözleri önünde açığa çıkmasını kurtuluşla birlikte anlatır. Böylece 53:1’deki kol, bir kişinin adını veya soyunu gizleyen işaret değil, Haşem’in halkını kurtarırken gösterdiği kudrettir.

Yehezkel 20:35’teki “halkların çölü” de çöldeki yargı sahnesinin parçasıdır. Tanrı İsrael’i ulusların arasından toplayacağını, onunla yargılaşacağını, halkı değneğin altından geçirip yeniden antlaşmanın yükümlülüklerine bağlayacağını ve isyancıları ayıracağını bildirir (20:33–38). Bölümün önceki kısmında Tora hükümlerine ve Şabatlara karşı gelinmesinden söz edilir (20:10–24). Metin bu olayları İsa’nın reddedilmesine veya onun ikinci gelişine bağlamaz.

Tanah’ta Maşiah ile ilgili vaatler, David soyundan gelen yönetim, İsrael’in toplanması ve Tanrı bilgisinin yayılması gibi somut sonuçlarla anlatılır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Yehoşua’nın adı ve iki farklı görevi, bu vaatlerin İsa’nın ölümünden sonra ikinci kez gelmesiyle yerine getirileceğini göstermez. Tora’nın anlattığı sıra, aynı önderin yaşamı içinde görev değiştirmesi ve yeni kuşağın Kenaan’a girmesidir.

Kaynaklar: Bamidbar 13–14; Devarim 1:34–39, 31:7 ve 23; Yehoşua 1–4; Nehemya 8:7, 17; Ezra 2:2, 3:2; Yeşaya 53:1 ve Raşi, İbn Ezra; Yehezkel 20:10–24, 33–38; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Raşi, Devarim 31:7.

Bu iddianın sayfası

216. İddia: Yosef’in Mısır’da aldığı adın “dünyanın kurtarıcısı” anlamına gelmesi, Yosef’i Maşiah’ın habercisi yapar

Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tsafenat-Paneah adının kelimesi kelimesine “dünyanın kurtarıcısı” demek olduğunu söylerler. Yosef’in önce kardeşleri tarafından reddedilip sonra onları kurtarmasını İsa’nın yaşamıyla ilişkilendirirler. Onlara göre Yosef’in başından geçenler, İsa’nın önce reddedileceğini ve daha sonra kabul edileceğini haber verir.

Tanah’ın Cevabı:

Bereşit 41:45, Paro’nun Yosef’e צָפְנַת פַּעְנֵחַ, Tsafenat-Paneah adını verdiğini söyler. Adın çevirisini vermez. “Dünyanın kurtarıcısı” açıklaması eski bir Hristiyan yorumunda yer alır. Bu açıklamanın adın Mısır dilindeki anlamı olup olmadığı, adın kökeniyle ilgili ayrı bir sorudur.

Jerome bu adı “dünyanın kurtarıcısı” olarak açıklamıştır. Fakat adın hangi Mısır dili ifadesinden geldiğine dair farklı görüşler vardır. Modern açıklamalardan biri, adı “Tanrı konuştu ve o yaşar” anlamına yakın bir ifadeyle ilişkilendirir. Adın eski Mısır dilindeki biçimi ve nasıl çevrileceği tartışmalıdır. Bereşit’te verilmeyen bir çeviriyi kesinmiş gibi kullanmak için yeterli dayanak yoktur.

Yahudi kaynakları adı farklı biçimlerde açıklar. Targum Onkelos, Tora’nın Aramice çeviri ve açıklamasıdır. Raşi ve Targum Onkelos adı gizli şeylerin açığa çıkarılmasıyla ilişkilendirir. Bereşit Rabba 90:3, Yosef’in gizli şeyleri açıklamasından söz eder. Başka bir yorum, adın harflerini Yosef’in farklı özellikleriyle ilişkilendirir.

Bunlardan biri “kurtaran” anlamındaki podehtir. Bu yorumda tek bir harfle ilişkilendirilen nitelik, bütün adın sözlük anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu göstermez.

Yosef’in kendi öyküsündeki görevi açıktır. Paro’nun düşlerini yorumlar, yedi bolluk yılının ardından yedi kıtlık yılı geleceğini açıklar. Bolluk yıllarında tahılın depolanmasını, kıtlık geldiğinde ise dağıtılmasını yönetir. Kıtlık çevre ülkeleri de etkileyince insanlar tahıl almak için Mısır’a gelir (Bereşit 41:53–57). Yosef, Tanrı’nın onu ailesinden önce yaşamı korumak ve büyük bir kurtuluş sağlamak için gönderdiğini söyler (45:5–7).

Yosef kardeşlerinin yaptığını kötülük olarak tanımlar. Tanrı’nın bu olaylar sonunda birçok insanın yaşamasını sağladığını da söyler (50:20). Öyküde kurtarmanın ne anlama geldiği bellidir. Aç kalan insanlara yiyecek ulaşır ve hayatta kalırlar. Bu görev, daha sonra başka bir kişinin insanlığın günahları için ölmesine ilişkin bir kehanet olarak tanımlanmaz.

Hristiyan yorumunda Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonradan onları kurtarabilecek bir göreve yükselmesi, İsa’nın başından geçenlerle karşılaştırılır. Bereşit’te kardeşleri kıtlık yüzünden Yosef’in yaşadığı Mısır’a gider. Yosef o yıllar boyunca Mısır’da yaşar. Bu olaylar arasında ölmesi, dirilmesi, göğe çıkması veya yüzyıllar sonra geri dönmesi anlatılmaz (Bereşit 42–45). Ailenin onu sonradan tanıması ile ölümden sonra ikinci geliş aynı olay değildir.

Yosef ile gelecekteki kurtuluş arasında Yahudi kaynaklarında da ilişkiler kurulmuştur. Talmud’un Sukka 52a–b bölümünde Maşiah ben Yosef’ten söz edilir. Bu rabbinik gelenek, Nasıralı İsa’nın Yosef’in hayatında önceden bildirildiğini veya İsa’nın iki gelişini kanıtlamaz.

Maşiah’a ilişkin ayetler, David soyundan kralın adaletini, İsrael’in toplanmasını ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Yosef’in kıtlıktan hayat kurtarması bu vaatlerin yerine geldiğini göstermez.

Tsafenat-Paneah’ın “dünyanın kurtarıcısı” olduğu kesin bir çeviri değildir. Yosef’in insanları kıtlıktan kurtarması ise Bereşit’te açıkça anlatılır. Bu olayları İsa’nın hayatıyla benzeştirmek, Bereşit’in onun ölümünü ve ikinci gelişini önceden bildirdiğini kanıtlamaz.

Kaynaklar: Bereşit 41:45, 41:53–57, 42–45 ve 50:20; Raşi ve Targum Onkelos, Bereşit 41:45; Bereşit Rabba 90:3; Sukka 52a–b; NET Bible, Bereşit 41:45 filolojik notu; Encyclopedia of the Bible, Zaphenath-Paneah; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37.

Bu iddianın sayfası

217. İddia: Eliyahu’nun iki hizmet dönemi İsa’nın iki gelişini önceden haber verir

Melahim kitabı, peygamber Eliyahu’nun İsrael’de putperestliğe karşı çıktığını ve daha sonra göğe alındığını anlatır. Malaki ise Tanrı’nın onu gelecekte tekrar göndereceğini söyler. Gelecekte kimin gönderileceği ve hangi işi yapacağı Malaki’de açıkça belirtilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Melahim kitabı, peygamber Eliyahu’nun İsrael’de putperestliğe karşı çıktığını ve daha sonra göğe alındığını anlatır. Malaki ise Tanrı’nın onu gelecekte tekrar göndereceğini söyler. Gelecekte kimin gönderileceği ve hangi işi yapacağı Malaki’de açıkça belirtilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Eliyahu’nun ilk döneminde İsrael’in günahlarını kınamasını, zulüm görmesini ve göğe alınmasını bir arada değerlendirirler. Eliyahu gelecekte gönderildiğinde İsrael’in onu kabul edeceğini söylerler. Onlara göre bu sıra İsa’nın önce reddedileceğini ve ikinci gelişinde kabul edileceğini gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Tanah, Eliyahu’nun gelecekte yeniden gönderileceğini gerçekten söyler. Malaki’nin sözünde peygamberin adı ve görevi verilir. Bu yüzden hangi kişinin geleceği, iki yaşam öyküsü arasında benzerlik kurularak belirlenmez.

II Melahim 2:11, Eliyahu’nun kasırga içinde göğe alındığını anlatır. Malaki 3:23’te Tanrı onun adını açıkça vererek şöyle der: “İşte, Tanrı’nın büyük ve korkunç günü gelmeden önce size navi Eliyahu’yu gönderiyorum.” Buradaki navi, peygamber demektir. Hristiyan çevirilerinde bu ayet Malaki 4:5 olarak numaralanır.

Bir sonraki ayet Eliyahu’nun görevini söyler. Babaların yüreğini çocuklara, çocukların yüreğini babalara döndürecektir. Bu söz aile içinde yeniden yakınlık kurulmasını anlatır. Bundan hemen önce ise “Kulum Moşe’nin Tora’sını hatırlayın” emri bulunur ve Sinay’da verilen hükümler anılır (Malaki 3:22–24). Geleceğe ilişkin bu sözler, halkı Tora’dan uzaklaştıran bir görev tarif etmez.

Eliyahu’nun ilk döneminde ona karşı çıkanlar da sözüne kulak verenler de vardır. İzevel onu öldürmekle tehdit eder ve Eliyahu halkın antlaşmayı terk etmesinden yakınır.

Fakat Karmel’de ateş düştüğünde halk yüzüstü yere kapanıp “Tanrı, O Tanrı’dır” diye karşılık verir. Tanrı ayrıca Baal’a diz çökmemiş yedi bin kişinin kaldığını söyler (I Melahim 18:17–40; 19:1–18). Antlaşmayı terk edenlerin yanında, Eliyahu’nun çağrısına cevap verenler ve baştan beri Baal’a boyun eğmeyenler de vardır.

Mişna Eduyot 8:7, Eliyahu’nun dünyada barış sağlama görevini öne çıkarır. Eruvin 43b ile Rambam’ın Mişne Tora, Melahim 12:2’deki açıklaması da Eliyahu’nun gelecek rolünü Maşiah’ın rolünden ayrı ele alır. Bu rabbinik açıklamalar Eliyahu’nun gelecekteki görevini ele alır. Malaki’de adı verilen peygamberin yerine başka bir kişiyi koymaz.

Pesah, İsrael’in Mısır’dan çıkışının anıldığı bayramdır. Bayramın gecesinde yapılan Seder yemeğinde çıkış öyküsü belirli bir düzen içinde anlatılır; Eliyahu’ya ilişkin beklenti de bu geleneğin parçasıdır. Beklenen kişi, Malaki’nin adını verdiği Eliyahu’dur. Bu gelenekten İsa’nın ikinci gelişinin kabul edildiği sonucu çıkarılamaz.

Maşiah’a ilişkin ayetler ise David soyundan kralın adaletini, İsrael’in toplanmasını, halkın birliğini ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Malaki, Eliyahu’yu David soyundan gelen bu kral olarak adlandırmaz. Eliyahu’nun görevi ile kralın görevi ayrı ayrı açıklanır.

Tanah, Eliyahu’nun yeniden gönderileceğini adıyla ve göreviyle bildirir. Malaki’nin söylediği, Eliyahu’nun Tanrı’nın büyük gününden önce gönderileceğidir. İsa’nın önce ölüp sonra dirileceği ve yüzyıllar sonra dönüp görevini tamamlayacağı bu ayetlerden çıkarılamaz.

Kaynaklar: II Melahim 2:11; Malaki 3:22–24; I Melahim 18:17–40, 19:1–18; Mişna Eduyot 8:7; Eruvin 43b; Rambam, Mişne Tora, Melahim 12:2; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

232. İddia: Şilo ve Yehuda’nın asası, İsa’da gerçekleşecek kalıcı krallığı bildirir

Bereşit 49’da Yaakov, Yehuda’nın yönetim gücünü bir asayla anlatır. Şilo’nun gelişinden ve halkların ona bağlılığından söz eder. Yehuda’nın bağımsız krallığının ne zaman sona erdiği ve bu ayetteki asanın neyi anlattığı iki ayrı sorudur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit 49’da Yaakov, Yehuda’nın yönetim gücünü bir asayla anlatır. Şilo’nun gelişinden ve halkların ona bağlılığından söz eder. Yehuda’nın bağımsız krallığının ne zaman sona erdiği ve bu ayetteki asanın neyi anlattığı iki ayrı sorudur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, asayı hiç kesilmeden süren bir krallık olarak değil, Yehuda’ya ait yönetim hakkı olarak okurlar. Yehezkel 21’deki tahtın devrilmesiyle hakkın sahibine verilmesi arasındaki süreyi, krallığın geçici olarak ortadan kalkmasıyla açıklarlar. Şilo’nun Maşiah olduğunu ve krallık vaadinin İsa’da gerçekleşeceğini ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Şilo’nun Maşiah ile ilişkilendirilmesi eski Yahudi yorumlarında da bulunur. Fakat Şilo’nun Maşiah olarak yorumlanması, onun İsa olduğunun veya ayetin İsa’nın geliş tarihini verdiğinin kanıtı değildir.

Bereşit 49:10’da şöyle denir: לֹא־יָסוּר שֵׁבֶט מִיהוּדָה וּמְחֹקֵק מִבֵּין רַגְלָיו עַד כִּי־יָבֹא שִׁילֹה וְלוֹ יִקְּהַת עַמִּים. Ayet, asanın Yehuda’dan ayrılmamasından, Şilo’nun gelişinden ve halkların ona bağlılığından söz eder. Tora’nın Aramice çevirilerinden Onkelos bunu Maşiah’ın gelişi ve krallığın ona ait olmasıyla ilişkilendirir. Şilo ifadesi hakkında başka dilsel açıklamalar da vardır.

Yehuda’nın son kralı Birinci Tapınak döneminin sonunda tahttan indirildi. Asa o anda Yehuda’dan ayrılmış olsaydı, bu okumaya göre Şilo’nun İsa’dan yüzyıllar önce gelmesi gerekirdi.

Bu itiraza karşı, asanın, Yehuda’nın başında her zaman bağımsız bir kral bulunacağı anlamına gelemeyeceği, Yehuda’ya ait krallık ilkesinin gelecekte Maşiah’ta gerçekleşeceği savunulur. Buna göre son kralın devrilişi, İsa’nın ne zamana kadar gelmiş olması gerektiğini belirleyen bir tarih sayılmaz.

II Melahim 25, Babil’in Yehuda krallığını yıkışını ve sürgünü anlatır. “Asa” kesintisiz bağımsız krallık demekse bu siyasi kesinti İsa’dan çok önce yaşanmıştır. Asa, daha geniş bir yönetim hakkı veya otorite çizgisi anlamında yorumlanırsa, bağımsız krallığın kesildiği tarihten otomatik olarak bir Maşiah son tarihi çıkarılamaz.

Sanhedrin 5a, asayı Babil’deki sürgün önderleriyle, ayetteki diğer yönetim ifadesini İsrael ülkesindeki önderlerle ilişkilendirir. Raşi de bu yorumdan yararlanır. Bu rabbinik açıklama, Yehuda’yla ilişkili otoritenin ülke bağımsız bir krallık olmadan da sürebildiğini gösterir. Bu yorum İsa’yı ayetteki kişi olarak tanımlamaz.

Hristiyan yorumun kullandığı Yehezkel 21:30–32’de, Hristiyan numaralandırmasında 21:25–27, yönetimin devrilmesinden ve hakkın sahibi gelince ona verilmesinden söz edilir. Bu bölüm, bir dönem fiili krallığın bulunmaması ile gelecekte hükümdarlığın vaat edilmesini birlikte anlatır. Yehezkel, İsa’yı o hak sahibi olarak adlandırmaz.

Bereşit 49:10’daki İbranice ad sözcüğü “kadar” demektir. Bu sözcük her bağlamda, belirtilen noktadan sonra önceki durumun tersine döneceği anlamına gelmez. Bereşit 28:15’te Tanrı Yaakov’a vaadini yerine getirinceye kadar onu bırakmayacağını söyler. Bu sözden Tanrı’nın, vaadi yerine getirdikten sonra Yaakov’u terk edeceği sonucu çıkmaz. Dolayısıyla 49:10 yalnız bu sözcükten hareketle basit bir son tarih hesabına dönüştürülemez.

Ayetin sonundaki halkların bağlılığı da önemlidir. Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28, David soyundan yönetimle birlikte adaleti, İsrael’in toplanmasını ve güvenliği anlatır. İsa’nın yaşamı sırasında David krallığı kurulmamış ve bu vaat edilen sonuçlar gerçekleşmemiştir. Bunları daha sonraki bir ikinci gelişe bağlamak, Bereşit 49:10’un verdiği bir takvim değildir.

Bereşit krallık vaadini Yehuda’ya bağlar. İsa’nın o kral olduğunu göstermek için, aynı krallıkla ilgili olarak peygamberlerin bildirdiği olayların onun zamanında gerçekleştiğini göstermek gerekir. Şilo’ya Maşiah anlamı vermek, onun İsa olduğunu tek başına kanıtlamaz.

Kaynaklar: Bereşit 49:8–12, 28:15; Targum Onkelos ve Raşi, Bereşit 49:10; Sanhedrin 5a; II Melahim 25; Yehezkel 21:30–32; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

233. İddia: Pavlus’un görümü dışında da İsa’nın Maşiah olduğuna dair metinsel kanıt vardır

Elçilerin İşleri, Pavlus’un Şam yolunda olağan dışı bir görüntü yaşadığını anlatır. Aynı kitap Pavlus ve Apollos’un bazı insanlara kutsal metinleri açıklayıp onları ikna ettiğinden de söz eder. Bir insanı neyin ikna ettiği ve öne sürdüğü yorumun metne uyup uymadığı ayrı sorulardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Elçilerin İşleri, Pavlus’un Şam yolunda olağan dışı bir görüntü yaşadığını anlatır. Aynı kitap Pavlus ve Apollos’un bazı insanlara kutsal metinleri açıklayıp onları ikna ettiğinden de söz eder. Bir insanı neyin ikna ettiği ve öne sürdüğü yorumun metne uyup uymadığı ayrı sorulardır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir kişinin İsa’ya inanmak için Pavlus’la aynı deneyimi yaşamasının gerekmediğini söylerler. Elçilerin İşleri’nde kimi Yahudilerin Pavlus ve Apollos’un metinler üzerinden yaptığı açıklamalara inandığını belirtirler. Onlara göre bu olaylar, İsa’nın Maşiah olduğunu göstermek için görüm dışında da metinsel kanıt bulunduğunu gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Pavlus’un yaşadığı söylenen deneyimden, İsa’ya inanan herkesin aynı deneyimi yaşaması gerektiği sonucu çıkmaz. Elçilerin İşleri gerçekten bazı kişilerin metinler üzerine yapılan konuşmalarla ikna olduğunu anlatır. Bir yoruma inanan kişilerin bulunması, yorumun Tanah’ın ne söylediğini doğru yansıttığını kendi başına göstermez.

Elçilerin İşleri 17:1–4, Pavlus’un sinagogda Kutsal Yazılar üzerinden tartıştığını ve bazı dinleyicilerin inandığını söyler. 18:24–28’de Apollos’un da İsa’nın Maşiah olduğunu metinlere dayanarak savunduğu anlatılır.

Pavlus’un mektupları, Hristiyan inancının erken dönemde nasıl aktarıldığına tanıklık eder. Örneğin Birinci Korintliler 15:3–8, Pavlus’un devraldığını söylediği diriliş anlatısını bildirir. Tanah’ın verdiği kimlik ölçütü başka bir veridir. Yehezkel, İsrael’in kendi toprağında tek bir halk olarak toplanmasını ve David soyundan tek bir kralın yönetimini vaat eder. Erken bir inanç aktarımının tarihlenmesi, peygamberin tarif ettiği bu olayların yaşandığını göstermez. (Yehezkel 37:21–28).

Bunlar Hristiyan kitabının kendi anlatısı içindeki bilgilerdir. Bir konuşmacının başarılı olduğunun söylenmesi, kullandığı her ayetin doğru yorumlandığını ayrıca göstermez. Bir ayetin anlamı, dinleyicilerin sayısıyla veya konuşmacının başarısıyla belirlenmez.

Pavlus’un özel deneyimi Elçilerin İşleri 9, 22 ve 26’da anlatılır. Bir kişinin böyle bir olay yaşadığını bildirmesi, neden inandığını açıklayabilir. Fakat deneyimden çıkarılan öğretinin doğruluğu, deneyimin kendisiyle kanıtlanmaz.

Devarim 13:2–6, başka ilahlara çağıran kişinin duyurduğu işaret veya olağanüstü olay gerçekleştiğinde de o kişinin çağrısına uyulmamasını emreder. Devarim 18:20–22 de Tanrı adına konuştuğunu söyleyen kişinin sözlerinin sınanmasını ister. Olağanüstü bir iddia, Tanrı’nın daha önce verdiği ölçülerin yerine geçmez.

Şemot 19:9’da Tanrı, halkın O’nun Moşe ile konuşmasını işiteceğini söyler. Devarim 4:10–14 ve 33–35, İsrael’e Sinay’daki ortak tanıklığını ve aldığı buyrukları hatırlatır. Rambam da Mişne Tora, Tora’nın Temelleri 8:1–2’de Moşe’ye duyulan güveni Sinay’daki tanıklıkla açıklar. Tek bir kişinin sonradan anlattığı deneyim, Sinay’da halkın birlikte tanık olduğu antlaşmanın yerine geçmez.

Bu Hristiyan yorumunda Pavlus’un önceki bağlılığının çok güçlü olduğu ve bu yüzden onu sarsmak için olağanüstü bir olay gerektiği ileri sürülür. Bu, onun düşüncesinin neden değiştiğine dair bir açıklamadır. Bu açıklama, Pavlus’un neden fikir değiştirmiş olabileceğiyle ilgilidir. Onun inanmaya başladığı şeyin doğru olduğunu göstermez.

Maşiah’a ilişkin vaatler Şemuel Bet 7:12–16, Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de David soyundan yönetim, adalet, İsrael’in toplanması ve güvenlik gibi sonuçlarla anlatılır. Pavlus’un deneyimi ve bir konuşmaya inananların sayısı, bu vaatlerin gerçekleştiğini göstermez.

Özel görüm yaşamadan da bir inanca katılmak mümkündür. İsa’nın Maşiah olduğu iddiası, Tanah’ın ne söylediğine ve vaat edilen olayların gerçekleşip gerçekleşmediğine bakılarak sınanır. Elçilerin İşleri, kullanılan yorumların Tanah’ta doğrulandığını sırf bazı dinleyiciler ikna oldu diye göstermez.

Kaynaklar: Devarim 13:2–6, 18:20–22 ve 4:2, 10–14, 33–35; Şemot 19:9; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Rambam, Mişne Tora, Tora’nın Temelleri 8:1–2. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Elçilerin İşleri 9, 17:1–4, 18:24–28, 22 ve 26.

Bu iddianın sayfası

241. İddia: Zekeriya 12:10 hakkındaki rabbinik yorumlar İsa’nın Maşiah olduğunu kanıtlar

Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları ve bunun ardından tutulan yası anlatır. Yasla ilgili ayette önce “Bana” denir, sonra “onun için” yas tutulacağından söz edilir. Yahudi yorumcular bu ifadelerin kime işaret ettiğini farklı biçimlerde açıklarlar.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları ve bunun ardından tutulan yası anlatır. Yasla ilgili ayette önce “Bana” denir, sonra “onun için” yas tutulacağından söz edilir. Yahudi yorumcular bu ifadelerin kime işaret ettiğini farklı biçimlerde açıklarlar.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Raşi, Radak ve İbn Ezra’nın delinen kişiyi Maşiah’la ilişkilendirdiğini söylerler. Talmud’da da Maşiah’la ilgili bir yorumun yer almasını bu okumanın desteği sayarlar. Buradan hem ayetin hem de anılan Yahudi kaynaklarının İsa’nın Maşiah olduğunu gösterdiği sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Zekeriya 12:10’un Maşiah ile ilişkilendirildiği bir rabbinik yorum gerçekten vardır. Talmud’un Sukka 52a bölümü, ayetteki yasın açıklamalarından birinde öldürülen Maşiah ben Yosef’ten, yani Yosef’le ilişkilendirilen Maşiah’tan söz eder. İbn Ezra da bu yorumu kullanır. Fakat bir ayetin Maşiah ben Yosef ile ilişkilendirilmesi, o kişinin Nasıralı İsa olduğunun gösterildiği anlamına gelmez.

Zekeriya 12, Yeruşalayim’e karşı toplanan ulusları, Yehuda’nın savunulmasını ve ardından gelen büyük yası anlatır. 12:10’da וְהִבִּיטוּ אֵלַי אֵת אֲשֶׁר־דָּקָרוּ וְסָפְדוּ עָלָיו sözleri yer alır.

Cümlede elai, “Bana”, ardından alav, “onun için” denir. “Bana” konuşanı, “onun için” ise hakkında konuşulan kişiyi gösterir. Bu yüzden kime bakıldığı ve kimin için ağlandığı ayrı ayrı açıklanmalıdır. Bu geçiş tek başına “Tanrı insan bedeninde delindi” hükmünü vermez.

Raşi’nin açıklamasında, ulusların öldürdüğü İsraelliler için yas tutulması yer alır. Ardından bilgelerin Sukka’da ayeti öldürülen Maşiah ben Yosef hakkında yorumladığını ayrıca belirtir. Raşi’nin kendi açıklaması İsrael’den öldürülenler üzerinedir. Maşiah ben Yosef açıklamasını ise bilgelerden aktarır.

Zekeriya 12:11, Yeruşalayim’deki büyük yası Megiddo ovasındaki Hadad Rimon yasına benzetir. Krallar kitabında Yoşiya, Megiddo’da Firavun Neho ile karşılaşır ve orada öldürülür. Divre HaYamim’de de Yehuda ile Yeruşalayim’in Yoşiya için yas tuttuğu anlatılır. Peygamberin ölçü aldığı olay, ulusun savaşta kaybettiği önder için tuttuğu gerçek yastır. Sukka’daki Maşiah ben Yosef okuması da gelecekteki savaştan söz eden bu bağlamda yer alır. (Divre HaYamim Bet 35:20–25).

Radak önce savaşta İsrael’den öldürülen kişiyle ilgili yas üzerinde durur. Sonra bilgelerin Maşiah ben Yosef yorumunu aktarır ve bu açıklamanın ayette neden daha açık ifade edilmediğini sorar. İbn Ezra ise Maşiah ben Yosef’in savaşta öldürülmesi yorumunu daha doğrudan kullanır. Bu nedenle üç yorumcuya da tek ve aynı açıklamayı yüklemek doğru değildir.

Sukka 52a’da yasın nedeni hakkında iki görüş bulunur: חַד אָמַר עַל מָשִׁיחַ בֶּן יוֹסֵף שֶׁנֶּהֱרַג וְחַד אָמַר עַל יֵצֶר הָרַע שֶׁנֶּהֱרַג. Bir görüş öldürülen Maşiah ben Yosef’i, diğeri insanı kötülüğe iten eğilimin yok edilmesini anlatır. Bu, ayetin rabbinik yorumundaki iki açıklamadır.

Maşiah ben Yosef ile Maşiah ben David, bu rabbinik gelenekte ayrı figürler olarak ele alınır. İbn Ezra’nın savaşta öldürülen Maşiah ben Yosef’ten söz etmesi, birinci yüzyılda çarmıha gerilen İsa’yı adlandırdığı anlamına gelmez. Bu iki kişinin aynı olduğu iddiası ayrıca kanıt gerektirir.

Yuhanna 19:37, Zekeriya’daki sözleri İsa’nın ölümüne uygular. Yuhanna’nın yazdığı anlatı, Zekeriya’nın sözlerini başka bir olay için kullanır. Zekeriya’nın İbranice metni veya anılan rabbinik kaynaklar, Nasıralı İsa adını vermez.

Tanah’ta David soyundan kralın adaleti, İsrael’in toplanması ve halkın güvenliği Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de anlatılır. Bir kişinin öldürülmesi bu sonuçların gerçekleştiğini tek başına göstermez.

Zekeriya 12:10’un Maşiah ben Yosef’e bağlandığı gerçek bir yorum vardır. Yorumun sözünü ettiği kişi Maşiah ben Yosef’tir. Zekeriya’nın sözleri ve bu açıklamalar, o kişinin İsa olduğunu veya Tanrı’nın insan bedeninde delindiğini göstermez.

Kaynaklar: Zekeriya 12:2–13:1; Raşi, Radak ve İbn Ezra, Zekeriya 12:10; Sukka 52a; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37. Karşılaştırılan Hristiyan metni: Yuhanna 19:37.

Bu iddianın sayfası