Misyoner İddiaları Arşivi

23 iddia 3 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

İddialar ve Cevaplar

124. İddia: “Meshedilmiş kişinin kesilmesi” İsa’nın öldürülmesini açıkça bildirir

Daniel 9’da bir meshedilmiş kişinin “kesileceği” söylenir. “Meshedilmiş”, göreve ayrılmış kişi için kullanılan bir unvandır. “Kesilmek” burada bir kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlamına gelebilir. Kimin başına geldiği, nasıl gerçekleştiği ve amacı ayrı ayrı gösterilmelidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel 9’da bir meshedilmiş kişinin “kesileceği” söylenir. “Meshedilmiş”, göreve ayrılmış kişi için kullanılan bir unvandır. “Kesilmek” burada bir kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlamına gelebilir. Kimin başına geldiği, nasıl gerçekleştiği ve amacı ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel 9:26’daki “kesilme” sözünü İsa’nın öldürülmesi olarak okurlar. Onlara göre ayet, İsa’nın çarmıhta başkalarının günahları için öldürüleceğini açıkça önceden bildirir.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:26’da bir meshedilmiş kişinin 'kesileceği' yazılıdır. İbranice יִכָּרֵת (yikkaret), bağlama göre öldürülmeyi veya ortadan kaldırılmayı anlatabilir. Ancak ayetin söylediği 'meshedilmiş kişi kesilecek' cümlesi, 'Nasıralı İsa bütün insanlığın günahları için Roma çarmıhında kurban edilecek' cümlesinden farklıdır.

Daniel 9:26’nın ilgili İbranice cümlesi וְאַחֲרֵי הַשָּׁבֻעִים שִׁשִּׁים וּשְׁנַיִם יִכָּרֵת מָשִׁיחַ וְאֵין לוֹ şeklindedir: “Altmış iki haftadan sonra bir meshedilmiş kesilecek ve ona ait/onda bir şey bulunmayacak” biçiminde çözümlenebilir. Yikkaret (יִכָּרֵת), כרת (karat, kesmek) kökünden gelir. Fiil edilgendir. Birinin kesildiğini, yani eylemi yapanın kendisi olmadığını anlatır. Bağlama göre kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlatılabilir.

Ve-ein lo (וְאֵין לוֹ) ise “ona yok” sözüdür; meshedilmiş kişinin bir şeyden yoksun kaldığını anlatabilir. Burada “başkalarının günahı için öldü” diyerek suç aktarımının amacını açıklayan bir cümle yoktur. Kişinin öldürülmesi ihtimali ile ölümün bütün insanlığın günahlarını bağışlayan geçerli bir korban olduğu iddiası iki ayrı iddiadır.

Daniel 9:25, yedi ve altmış iki yedilik dönemlerden söz eder; 9:26, meshedilmişin kesilmesinden sonra şehrin ve kutsal yerin yıkımını, gelecekteki önderin halkını ve savaşı anlatır. 9:27, antlaşmanın güçlendirilmesi ve haftanın ortasında korbanla sununun durması hakkındadır. Bu olayların tarih sırası ve ilgili kişiler birbirine bağlanmadan yalnız bir 'kesilme' fiiliyle İsa’nın kimliği belirlenemez. Daniel 9:2 ve 9:24, konuşmanın İsrael’in sürgünü, Yeruşalayim ve kutsal yer çevresinde kurulduğunu açıklar.

Daniel 9:26’daki וְאֵין לוֹ (ve-ein lo) sözü King James çevirisinde “kendisi için değil” diye verilir; ancak İbranice cümle burada “başkalarının günahları için öldürüldü” demez. Meshedilmişin kesilmesiyle ilgili kısa ifadeyi evrensel insan kurbanı öğretisine dönüştürmek için, metinde bulunmayan amaç ve kişiler ayrıca eklenmektedir.

Daniel’deki meshedilmiş sözcüğü de yalnız Maşiah unvanının eşsiz özel adı değildir. Yeşaya 45:1 Pers Kralı Koreş’e 'meshedilmiş' der; Vayikra 4:3, meshedilmiş kohenden söz eder. Daniel 9:26, meshedilmiş kişinin kesilmesini bildirir; İsa’nın adını, Roma çarmıhını veya herkesin günahı için sunulacak bir insan korbanını bildirmez. Bunlar metne sonradan yüklenen ayrı iddialardır.

9:26’nın ikinci bölümünde וְהָעִיר וְהַקֹּדֶשׁ יַשְׁחִית עַם נָגִיד הַבָּא (“Şehri ve kutsal yeri gelecek önderin halkı yıkacak”) denir. Aynı tarihsel anlatı meshedilmişin kesilmesini ve şehrin yıkımını birlikte ele almaktadır. İlk cümle, Roma çarmıhında günahların bağışlanacağını söylemez; sonraki olayları da İsa’nın bu amaçla ölümüyle ilişkilendirmez. Suç sunusunun Tora’daki somut şartlarını da açıklamaz. Daniel bu ayette İsa adını, Roma infaz aracını veya insan bedeninin korban olacağını açıklamamaktadır.

Aynı kök Bereşit 9:11’de canlıların bir daha tufan sularıyla yok edilmeyeceği söylenirken de kullanılır. Başka ayetlerde bir kişinin halkından kesilmesi için geçer. Sözcüğün kullanıldığı yerler, kesilmenin ölüm veya yok edilme anlamı taşıyabildiğini gösterir. Ölümün biçimi ve nedeni ise her metnin kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.

Daniel 9:26 olayın “altmış iki haftadan sonra” gerçekleşeceğini söyler. Önceki ayetteki yedi haftayla bu sürenin nasıl birleştirileceği ayrıca açıklanmalıdır. Ayetin kendi sözünü doğrudan “69 hafta sonra İsa çarmıhta ölecek” cümlesine çevirmek, ayetin verdiği süreyi, kişiyi ve ölüm biçimini tek cümlede değiştirmek olur. Bunların her biri için ayrı delil gerekir.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27, özellikle 9:25–27; Yeşaya 45:1; Vayikra 4:3, 5:14–19 ve 7:1–7.

Bu iddianın sayfası

125. İddia: Yeruşalayim’i yıkan Roma orduları aslında dirilmiş İsa’nın ordularıdır

Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeruşalayim’i yıkan Roma askerlerinin dirilmiş İsa’nın ordusu olduğunu söylerler. Matta 28:18’de İsa’ya dirilişten sonra yetki verilmesini ve Matta 22:1–7’de orduların bir şehri yıkmasını Daniel 9:26’yla birleştirirler. Böylece Tapınağın yıkılmasını, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olduğunun doğrulanması sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:26, “gelecek önderin halkı”nın Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağını bildirir. Yıkımı gerçekleştiren taraf, önderin halkı diye anılan topluluktur. Ayet bu halkı dirilmiş İsa’nın askerleri veya Tanrı’nın kutsal ordusu diye adlandırmaz.

Daniel 9:26’da וְהָעִיר וְהַקֹּדֶשׁ יַשְׁחִית עַם נָגִיד הַבָּא denir: “Şehri ve kutsal yeri gelecek önderin halkı yıkacak.” Burada yıkıcı topluluğu tanımlayan am (עַם, halk), nagid ha-ba (נָגִיד הַבָּא, gelecek önder) ile ilişkilendirilir. Ayet, bu topluluğun İsa’nın dirilişten sonra gönderdiği askerler olduğunu söylemez; yashhit (יַשְׁחִית) fiili şehrin ve kutsal yerin yıkımıyla ilgilidir.

Yeruşalayim’in Roma tarafından yıkılmasını bu ifadeyle ilişkilendirmek, yıkıcı ordunun ilahi yetkiyle meshedilmiş bir kralın kutsal ordusu olduğunu göstermez.

İbranice söz diziminde şehri ve kutsal yeri anlatan sözler baştadır. Ardından yıkma fiili ve onun öznesi olan “gelecek önderin halkı” gelir. Bir önceki cümledeki meshedilmiş kişi, kendi başına gelen bir olayın öznesidir. Yıkımı gerçekleştiren halk ise ayrı bir cümlede ortaya çıkar. Bu iki cümlenin öznesi, ayette aynı kişi veya onun ordusu diye tanımlanmaz. (Daniel 9:25–27).

Yeşaya 10:5–15’te Asur, Tanrı’nın yargısında araç olur; daha sonra kendi kibri yüzünden hesap verir. Yeremya 25:8–12, Babil’in yıkımda araç kılınmasını ve daha sonra onun da cezalandırılmasını anlatır. Tanrı’nın bir yabancı orduyu yargısında kullanması, o ordunun hükümdarını Maşiah yapmaz.

Daniel 9:25’teki “meshedilmiş önder” ile 9:26’daki “gelecek önder” aynı kişi olarak adlandırılmaz. Hristiyanların Roma askerlerini İsa’nın dirildikten sonraki ordusu saymaları, peygamberin sözlerine hem yeni bir komutan hem yeni bir ölümden dönüş öyküsü ekler. Yeruşalayim’in yıkılması Daniel 9’da anlatılan felakettir; İsa’nın Maşiah olduğunun ilanı değildir.

Yeşaya 10:5’te Aşur, Tanrı’nın yargısında kullanılan bir asa olarak tanıtılırken 10:12–15’te kendi kibrinden dolayı yargılanacağı da açıklanır. Yeremya 25:9–12’ye göre Haşem Babil’i yıkım için kullanır. Babil, buna rağmen daha sonra kendi yaptıklarının hesabını verir. Yıkımın Tanrı’nın hükmü içinde gerçekleşmesiyle onu yapan ordunun Tanrı veya Maşiah tarafından yönetilen kutsal bir topluluk olması birbirine eşit değildir. Daniel 9:25’teki maşiah nagid ile 9:26’daki nagid ha-ba ifadelerinin zorunlu olarak aynı kişiyi belirttiği de metinde açıklanmaz.

Bu yorumun kurulması için önce Daniel’de kesilen kişinin İsa olduğu kabul edilir. Ardından Matta’daki diriliş ve yetki anlatısı Daniel’e bağlanır; Roma orduları da İsa’nın orduları sayılır. Daniel’in cümlesinde bu bağlantılar kurulmaz. “Gelecek önderin halkı” sözünü “Maşiah’ın orduları” diye değiştirmek, ayetin vermediği kimliği baştan kabul etmektir. Bu yorumdan çıkan sonuç da aynı kimliği bağımsız olarak kanıtlayamaz.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27, özellikle 9:25–26; Yeşaya 10:5–15; Yeremya 25:8–12.

Bu iddianın sayfası

127. İddia: Yetmişinci hafta MS 66–73 arasında tamamlanmış olabilir

Daniel son haftayı anlatırken bir antlaşmadan ve kutsal yerdeki sunuların durmasından söz eder. Roma’ya karşı başlayan savaş, Tapınağın yıkılması ve Masada’daki direnişin sonu farklı olaylardır. Bir tarih aralığının Daniel’in son haftası olup olmadığını anlamak için, bu olaylarla ayette verilen ayrıntıların nasıl eşleştiğine bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel son haftayı anlatırken bir antlaşmadan ve kutsal yerdeki sunuların durmasından söz eder. Roma’ya karşı başlayan savaş, Tapınağın yıkılması ve Masada’daki direnişin sonu farklı olaylardır. Bir tarih aralığının Daniel’in son haftası olup olmadığını anlamak için, bu olaylarla ayette verilen ayrıntıların nasıl eşleştiğine bakılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel’in yetmişinci haftasını MS 66’da Roma’ya karşı savaşın başlamasıyla başlatır ve MS 73’te Masada’nın düşüşüyle bitirirler. Daniel 9:24’te sayılan suç için kefaretin ve kalıcı doğruluğun o tarihe kadar gerçekleşmiş olması gerektiğini söylerler. Bu kefareti İsa’nın daha önceki ölümüne bağlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:27, bir haftadan, o haftanın yarısından, birçok kişi için güçlendirilecek bir antlaşmadan ve kurban hizmetinin kesilmesinden söz eder. Hristiyan yorum, yetmişinci hafta için Roma’ya karşı savaşın başladığı MS 66 ile Masada’daki direnişin sona erdiği kabul edilen MS 73 arasını seçer. Bu tarihler Daniel’de yazılı değildir. Masada’nın düşüşü araştırmalarda MS 73 veya 74 olarak tarihlendirilir. Masada kuşatmasına ilişkin arkeoloji araştırması, bu iki tarih ihtimalini birlikte verir.

Daniel 9:27’nin temel ifadesi וְהִגְבִּיר בְּרִית לָרַבִּים שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה şeklindedir. Şavua ehad (שָׁבוּעַ אֶחָד) bir haftalık dönemi, hatsi ha-şavua (חֲצִי הַשָּׁבוּעַ) aynı dönemin yarısını, yani bir haftanın ortasını belirtir. Dönem hakkında verilen somut bilgiler antlaşmanın güçlendirilmesi ve korban ile minha hizmetinin kesilmesidir. MS 66 ve MS 73, bu cümlede yer almayan tarihsel tanımlamalardır; Roma’ya karşı savaşın yıllarıyla eşleştirilmeleri ancak tarihsel bir yorum olarak ileri sürülebilir. Bu eşleştirme, metindeki ilk yedi ve altmış iki haftayla bağlantısını ve meshedilmiş kişinin kim olduğunu kendi başına belirlemez.

MS 66’daki isyan, MS 70’te Tapınağın yıkılması ve Masada’daki son çatışmalar aynı olay değildir. Daniel, MS 66–73 tarihlerini veya bu yılları haftanın başlangıcı ve sonu olarak belirleyen bir hesap vermez. Daniel 9:27’de “antlaşmayı güçlendirecek” denen kişinin adı da İsa olarak verilmez. Tanah’ta Roma yöneticisinin aynı dönemde birçok kişiyle belirli bir yedi yıllık antlaşma yaptığına ilişkin kayıt yoktur. Daniel 9:26–27’nin konusu Yeruşalayim, kutsal mekan ve kesintiye uğrayan ibadettir.

Bir savaşın bazı yıllarını bir yediliğe sığdırmak, 27. ayetin bütün ayrıntılarını tarihlendirmez. Ayet önce çokları için güçlendirilen bir antlaşmadan söz eder, sonra aynı haftanın yarısına sunuların kesilmesini koyar. İddianın bu ayeti MS 66–73’e bağlayabilmesi için başlangıçtaki antlaşmayı, taraflarını ve o başlangıçla korbanın kesilmesi arasındaki süreyi aynı hesapla göstermesi gerekir. (Daniel 9:26–27).

Daniel 9:26’nın hangi tarihsel olayları anlattığını belirlemek için savaşın başlangıcı ve sonu kadar meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması da açıklanmalıdır. MS 66–73 aralığını seçmek, bu kişinin kim olduğunu ve kesilmesinin İsa’nın ölümüyle nasıl aynı sıraya yerleştiğini kendiliğinden açıklamaz. Son savaşın tarihlerini uygun bir yediye tamamlamak, önceki dönemlerle kişi arasındaki eksik bağlantının yerini tutmaz.

Daniel 9’un anlattığı temel konu Yeruşalayim, kutsal yer ve oradaki hizmetin kesilmesidir. Hristiyanların MS 66 ve 73 tarihlerini seçip buna İsa’nın Maşiah olduğu sonucunu eklemeleri, metnin verdiği tarihi değil, daha sonra hazırlanmış bir hesaplamayı kanıt diye sunmaktır.

Daniel 9:26’da יִכָּרֵת מָשִׁיחַ וְאֵין לוֹ, “Bir meshedilmiş kesilecek ve ona ait bir şey bulunmayacak” denilir; hemen ardından şehrin ve kutsal yerin yıkımı anlatılır. Bir tarih aralığının yedi yıl sürmesi, bu olayların öznesini veya hangi kralın Maşiah olduğunu tek başına açıklamaz. Yedi yılın hangi tarihsel olayla başlayıp hangi hükümle tamamlandığı da yalnız sonuçtan geriye gidilerek belirlenemez.

Daniel 9:24, yetmiş haftayla ilgili olarak başkaldırının sona ermesini, suç için kefareti, yani suçun giderilmesini, ayrıca kalıcı doğruluğu ve kutsalların kutsalının meshedilmesini de sayar. İddia, İsa’nın ölümünü bu kefaretle ilişkilendirir. Ancak Daniel, İsa’yı veya onun ölümünü bu sonucun kaynağı olarak adlandırmaz. Yalnızca savaşın yaklaşık yedi yıl sürmesi, ayette sayılan sonuçların her birinin hangi olayla gerçekleştiğini göstermez. Daniel 9:24.

Hesabın önceki bölümü de açıklanmalıdır. İddia 69 haftayı İsa’nın ölümü için seçilen MS 33,5 tarihinde bitirip son haftayı yaklaşık MS 66’da başlatır. Aradaki yaklaşık 33 yılın neden sayılmadığı Daniel’de belirtilmez. Son dönemde yedi yıllık bir savaş aralığı bulunması, önceki yaklaşık 33 yılın neden hesaba katılmadığını açıklamaz.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Yeremya 25:11–12.

Bu iddianın sayfası

128. İddia: Yetmişinci haftanın ikinci yarısı uzun bir aradan sonra gelecekte gerçekleşebilir

Daniel 9:27, bir haftayı ve o haftanın ortasında olacak bir olayı anlatır. Haftayı yedi yıl olarak okuyan hesapta yarım hafta üç buçuk yıldır. İlk yarı ile ikinci yarı arasına uzun bir bekleme süresi konursa, yedi yıllık dönemin başlangıcı ile bitişi arasında artık yedi yıldan fazla zaman olur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel 9:27, bir haftayı ve o haftanın ortasında olacak bir olayı anlatır. Haftayı yedi yıl olarak okuyan hesapta yarım hafta üç buçuk yıldır. İlk yarı ile ikinci yarı arasına uzun bir bekleme süresi konursa, yedi yıllık dönemin başlangıcı ile bitişi arasında artık yedi yıldan fazla zaman olur.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Daniel’in yetmişinci haftasının ilk yarısının geçmişte gerçekleştiğini söylerler. Onlara göre hafta o noktada durdu. Aradan uzun bir süre geçtikten sonra, gelecekte kalan üç buçuk yıl yeniden sayılacak ve hafta tamamlanacaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:27’de “bir hafta” ve “haftanın ortası” aynı cümlede yer alır. Bu yorumda haftanın ilk yarısı geçmişe, kalan üç buçuk yılı ise geleceğe yerleştirilir. Böylece ayetin sözünü etmediği bir ara eklenir.

Daniel 9:27’de שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה denir: “Bir hafta; haftanın yarısında korban ve minha hizmetini durduracak.” Burada korban sunuyu, minha ise tahıl sunusunu anlatır. Hatsi ha-şavua (חֲצִי הַשָּׁבוּעַ), daha önce adlandırılmış aynı haftanın ortasını belirtir. Bu ifade, haftanın iki yarısının arasına ayrı bir dönem koymaz. Metin kendi içinde bir hafta ve o haftanın ortasında gerçekleşecek olayı açıklar.

Ayetin sonundaki וְעַד־כָּלָה וְנֶחֱרָצָה, “belirlenmiş son gerçekleşinceye kadar” sözü, anlatının sonunda bekleyen yıkımla ilgilidir. Cümle, haftanın ilk yarısı için ayrı bir çağ ve ikinci yarısı için başka bir çağ vermez. Haftayı ortadan bölen olay korbanla sununun durmasıdır. Yıkım hakkında verilen son hüküm ise bu olayla birlikte anlatılır. (Daniel 9:26–27).

Daniel 9:25–27, yedi ve altmış iki haftayı, bir meshedilmişin kesilmesini, şehrin yıkımını, antlaşmayı ve kurban hizmetinin durmasını birlikte anlatır. Ayette bu sürenin ilk kısmını bitirip sonra dünyanın sonuna kadar bekleyecek veya kalan yarım haftayı yeni çağda başlatacak kişi tanıtılmaz. Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28 gelecekteki kralı İsrael’in yeniden toplanması, adalet ve güven içinde yaşama görevleriyle tanımlar.

Gerçekleşmeyen sonuçları ikinci gelişe bağlayıp Daniel’in yarım haftasını geleceğe taşımak için ayette bir tarih verilmez. Daniel 9:27 haftanın yarısından söz eder; araya konacak bir bekleme dönemi bildirmez. Bu arayı ekleyen hesap Daniel’in hesabı değildir.

Daniel 9:24–27’nin başlangıç bağlamı İsrael’in günahı, Yeruşalayim’in yeniden kurulması ve kutsal yerdeki hizmettir. Haftanın kalan kısmını hesap dışında bekletmek için ayette ne başka bir başlangıç sözünün verilmesi ne de sürenin akışını durduran özel bir hüküm bulunur. Ayetteki bir olayı tarihteki bir olayla eşleştirmek başka, ayetin belirlediği sayımı durdurup yeni bir hesap kuralı koymak başkadır.

Bu iddia önceki hesapla birlikte okunduğunda iki ayrı ara ortaya çıkar. İlk hesap 69 haftayı İsa’nın ölümü için seçilen tarihte bitirir ve son haftanın başlangıcına kadar yaklaşık 33 yıl bırakır. Son haftanın ikinci yarısı da geleceğe taşındığında, haftanın kendi içine bir ara daha eklenmiş olur. Daniel bu iki arayı tarif etmez.

İddiada Daniel 7:25 ve 12:7’de geçen “zaman, zamanlar ve yarım zaman” ifadeleri de gelecekteki süreyle ilişkilendirilir. Farklı bölümlerde benzer uzunlukta sürelerin bulunması, bu bölümlerin aynı olayı anlattığını tek başına göstermez. Her bölümde kimin hangi olay sırasında konuştuğuna da bakılmalıdır. Daniel 7:25, 12:7.

Bir olayın sonuçları uzun süre devam edebilir. Yeruşalayim’in yıkımından sonraki sürgünün sürmesi de yıkımın gerçekleştiği haftanın sayılmadan beklediğini göstermez.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

130. İddia: Daniel 9 korban sisteminin kalıcı olarak kaldırılacağını gösterir

Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Daniel, kurban ve tahıl sunularının duracağı bir dönemden söz eder. Yıkım veya baskı yüzünden bir ibadetin yapılamamasıyla, onu emreden buyruğun sonsuza dek kaldırılması ayrı durumlardır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Daniel, kurban ve tahıl sunularının duracağı bir dönemden söz eder. Yıkım veya baskı yüzünden bir ibadetin yapılamamasıyla, onu emreden buyruğun sonsuza dek kaldırılması ayrı durumlardır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Daniel 9:27’deki korbanların durdurulmasını İsa’nın ölümü ve Tapınağın MS 70’te yıkılmasıyla ilişkilendirirler. Onlara göre bu iki olay, korban düzeninin kalıcı olarak sona erdiğini gösterir. Ayetteki fiilin bir daha başlamamak üzere durmayı anlattığını söylerler. Bu yüzden ayeti Makabiler dönemindeki geçici kesintiye uygulamayı reddederler.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:26, Yeruşalayim’le kutsal yerin yıkılacağını; 9:27, kurban ve tahıl sunusu hizmetinin duracağını bildirir. Sununun belli bir dönemde kesilmesi, onu emreden Tora’nın yürürlükten kaldırılması demek değildir. Daniel buyrukları kalıcı olarak iptal eden yeni bir yasa vermez.

Daniel 9:27’de וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה, “Haftanın yarısında korban ve minha hizmetini durduracak” denir. Yaşbit (יַשְׁבִּית), bir işin veya uygulamanın durdurulmasını ifade eder; burada Tora’daki korban hükümlerini ebediyen yürürlükten kaldıran “bu buyruk artık yürürlükte değildir” anlamına gelen bir ifade bulunmaz. Metnin konusu Yeruşalayim’in yıkımı ve ibadetin kesintiye uğramasıdır. Mevcut bir hizmetin yıkım nedeniyle yapılamaması, onu emreden mitsvanın, yani buyruğun yürürlükten kaldırılması anlamına gelmez.

İlk Tapınak yıkıldıktan sonra halk geri döndüğünde sunağı “Moşe’nin yasasında yazıldığı gibi” yeniden kurmuştur (Ezra 3:2). Ezra 6:18, kohenlerle Levilerin Moşe’nin kitabına göre görevlendirildiğini söyler. İlk yıkım Tora’yı sona erdirmediği gibi Daniel ikinci yıkım için ayrı bir iptal emri bildirmez.

Yehezkel’in gelecek hizmetinde hem korban hem de tahıl sunusu bulunur. 45:17, bunların yeni ay, Şabat ve bayram düzeninde sunulacağını ve halk için kappara sağlayacağını söyler. Daniel’in yıkım sırasında durduğunu söylediği işlerin gelecekte yapılacağı, bu peygamberin verdiği ayrıntılardan anlaşılır. Kurbanın kesildiği bir dönemi, buyruğun kaldırılması olarak okumak bu gelecek hizmetini açıklayamaz. (Yehezkel 45:15–17).

Daniel’in saydığı iki sunu, zevah u-minha diye anılır. Zevah hayvan korbanı, minha ise burada tahıl sunusudur.

Yehezkel 43:18–27 gelecekte sunak hizmetini, 44:15–24 kohenleri, 45:15–25 günahların giderilmesi için sunuları anlatır. Daniel 9’da kutsal hizmetin kesilmesi anlatılır; bütün korbanların İsa’nın ölümüyle kaldırıldığı ilan edilmez. Yehezkel 45 gelecekte de gerçek kapara hizmeti bildirir. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili sunu hizmetini anlatır.

Yehezkel 45:17, gelecek hizmet için הוּא־יַעֲשֶׂה אֶת־הַחַטָּאת וְאֶת־הַמִּנְחָה וְאֶת־הָעוֹלָה וְאֶת־הַשְּׁלָמִים לְכַפֵּר בְּעַד־בֵּית יִשְׂרָאֵל der: “İsrael Evi için kapara yapmak üzere hatat, minha, ola ve şelamim sunularını sağlayacaktır.” Hatat günah sunusu, minha tahıl sunusu, ola bütünüyle yakılan sunu, şelamim ise esenlik sunusudur. Le-khapper (לְכַפֵּר), bu sunuların arınma ve kefaret için yapılacağını açıkça belirtir. 45:22’de ayrıca yönetici kendisi ve halk için hatat sunusunu sağlayacaktır. Dolayısıyla peygamberin gelecekteki ibadet tasvirinde gerçek sunu ve kapara görevleri bulunurken Daniel’deki kesintinin bütün korbanların sonsuza dek kaldırılması olduğu sonucu çıkarılamaz.

Yeremya 33:17–18, David soyunun sürekliliğiyle birlikte Levi kohenlerinin yakmalık korban, minha ve başka sunular sunmasından söz eder. Hoşea 3:4–5 ise İsrael’in uzun süre kral ve korban olmadan kalacağını, ardından Tanrısı Haşem’e ve kralı David’e döneceğini bildirir. Korban bulunmayan dönem, Hoşea’da yoksunluğun parçasıdır. Bu ayetlerden korban emrinin sonsuza dek kaldırıldığı sonucu çıkmaz. Yeremya 33:17–18, Hoşea 3:4–5.

Daniel’deki fiilin belirli bir tarihsel kesintiye uygulanması ayrıca tarihsel kanıt gerektirir. Bir hizmetin durduğunu söyleyen fiil, tek başına o hizmetin bir daha hiçbir zaman başlamayacağını belirtmez.

Tanah kaynakları: Daniel 9:26–27; Ezra 3:2 ve 6:18; Yehezkel 43:18–27, 44:15–24, 45:15–25 ve 46:13–15.

Bu iddianın sayfası

25. İddia: Tapınak olmayınca İsrael’in bağışlanması mümkün değildir

Tapınağa bağlı sunular kutsal yerde yapılır. Sürgündeki insan ise o yere gidemediğinde de kendi davranışından sorumludur. Tora ve peygamberler, sürgündeki dönüşün nasıl olacağını anlatır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tapınağa bağlı sunular kutsal yerde yapılır. Sürgündeki insan ise o yere gidemediğinde de kendi davranışından sorumludur. Tora ve peygamberler, sürgündeki dönüşün nasıl olacağını anlatır.

Tapınağın yıkılmasıyla korban, yani sunu hizmeti durdu. Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in o andan sonra Tora’ya bağlı kalarak ulusça bağışlanamayacağını söylerler. Onlara göre tövbe ve dua kanlı sununun yerini tutamaz. Çözüm, İsa’nın ölümüne dayanan yeni antlaşmayı kabul etmektir. Tanah’taki bireysel bağışlanmaları İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlarlar. Şelomo’nun sürgündeki halk için ettiği duanın da Tapınak ayaktayken orada yapılan sunular sayesinde geçerli olduğunu savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tora, ülkesinden uzaklaştırılıp başka uluslar arasına dağılmış olan İsrael halkına sürgündeyken Haşem’e nasıl döneceğini bildirir. İsrael yaşadıklarını yüreğine alır, kendisi ve çocukları bütün kalpleriyle Haşem’e döner ve O’nun sözünü dinler. Haşem de halkına merhamet eder, onu dağıldığı yerlerden toplar. Böylece dönüş, ülkeye yeniden yerleşmeden önce başlar. Halkın bağlı kalacağı emirler de açıkça belirtilir: Moşe’nin bildirdiği, Tora kitabında yazılı hükümler. Sürgündeki İsrael’e topluca dönüş ve merhamet vaat edilmektedir. (Devarim 30:1–10)

Şelomo’nun Tapınağın açılışında ettiği dua aynı ilişkiyi anlatır: “Gökler ve göklerin gökleri Seni içine alamaz; yaptığım bu ev nasıl alabilir?” Ardından bu yere yönelerek dua eden halk için “Sen gökteki meskeninde işit; işit ve bağışla” diye yakarır. Tapınak, İsrael’in kutsal dua merkezidir. Duayı işiten ve günahı bağışlayan Haşem’dir. Şelomo, Haşem’in varlığını ve işitmesini binanın duvarlarıyla sınırlamaz. (Melahim Alef 8:27–30)

Şelomo, “Günah işlemeyen insan yoktur” diyerek düşman ülkesine götürülmüş tutsakları da duasına katar. Onlar yaptıklarını düşünür, “Günah işledik, yanlış yaptık, kötülük ettik” diye itirafta bulunur ve bütün yürekleriyle Haşem’e dönerler. Atalarına verilen ülkeye, seçilmiş şehre ve Tapınağa yönelerek dua ederler. Şelomo, Haşem’den onların yakarışını gökten işitmesini, davasını görmesini ve günah işlemiş halkını bağışlamasını ister. İtiraf, davranış değişikliği ve dua, sürgündeki insanın yerine getirebileceği işlerdir. Bunları yapabilmesi için önce Yeruşalayim’e ulaşması gerekmez. (Melahim Alef 8:46–50)

Yein Levanon’da da Şelomo’nun duası, kişinin günahından dönmesi ve Haşem’in ona merhamet etmesiyle açıklanır. Dua yönü ise Berahot 30a’da ayrıntılandırılır: Ülke dışındaki kişi Erets İsrael’e, yani İsrael ülkesine, ülkedeki kişi Yeruşalayim’e, Yeruşalayim’deki kişi Tapınağa yönelir. Bu yöneliş bütün İsrael’in duasını aynı kutsal merkezde birleştirir. Fakat dua edilen yön, bağışlanmanın nedeni değildir. Şelomo’nun sürgündekiler için saydığı koşullar arasında, onların bağışlanmasını o anda sunakta kesilen bir hayvana bağlayan bir hüküm bulunmaz. Böyle bir şart, dua metnine Hristiyan iddiasıyla eklenmektedir.

Şelomo’nun duasında Tapınağın o sırada yıkılmış olacağı ayrıca söylenmez. Daniel 9’da ise Yeruşalayim harap, kutsal yer ıssızdır. Daniel oruç tutar, çula bürünür, külle yas tutar ve Haşem’e yönelir. “Günah işledik, yanlış yaptık, kötülük ettik, başkaldırdık; emirlerinden ve hükümlerinden saptık” diyerek halkının suçunu kendi ağzıyla itiraf eder. Viduy, yani günahın açıkça itiraf edilmesi, bu duanın merkezindedir. Daniel’in bağışlanma yakarışı yıkılmış kutsal yerin karşısında yükselir. Daha duası sürerken Gavriel gelir ve yakarışının başlangıcında bir söz çıktığını bildirir. Bu yanıt duanın işitildiğini gösterir; bütün günahların o anda bağışlandığına dair ayrı bir hüküm vermez. (Daniel 9:20–23; Daniel 9:2–5)

Daniel, “Merhametler ve bağışlamalar Tanrımız Adonay’a aittir” der. Duanın dayanağını da açıklar: “Yakarışlarımızı kendi doğruluklarımız nedeniyle değil, Senin büyük merhametlerin nedeniyle önüne getiriyoruz.” Sonra אֲדֹנָי שְׁמָעָה אֲדֹנָי סְלָחָה, “Adonay, işit! Adonay, bağışla!” diye seslenir. Aynı duada kutsal yerin yeniden gözetilmesini ve şehrin kurtarılmasını ister. Bağışlanma talebinin nedeni Haşem’in merhametidir; Tapınağın yeniden kuruluşu da bu merhamete dayanılarak istenir. (Daniel 9:9, 17–19)

Midraş Tanhuma, Vayişlah 9’da Rabbi Yitshak şu soruyu ele alır: Peygamber, kohen, korban, Tapınak ve sunak bulunmadığında kefaret nasıl sağlanır? Kohen, Tapınak hizmetinde görevli kişidir. Cevabında dua üzerinde durur ve Daniel’in “Adonay, işit! Adonay, bağışla!” sözlerini aktarır. İsrael’in kutsal şehre yönelen duasının gökten işitilmesini anlatır.

Peygamberlerin bağışlanma vaatleri de aynı açıklıktadır. Yehezkel’de kötülüğünü bırakıp Haşem’in hükümlerini gözeten, adaletle davranan kişinin eski suçlarının artık ona karşı anılmayacağı bildirilir. Yeşaya, kötü kişiyi yolunu ve düşüncelerini bırakıp Haşem’e dönmeye çağırır; çünkü O bolca bağışlar. Yehezkel 11’de Haşem, dağılan İsrael’e gittiği ülkelerde küçük bir kutsal yer olduğunu bildirir. Halk yeniden toplanacak, taş yüreğin yerini duyarlı bir yürek alacak ve Haşem’in emirleri yerine getirilecektir. Sürgünde başlayan yenilenme, Tora’ya bağlılıkla devam eder. (Yehezkel 18:21–22; Yeşaya 55:6–7; Yehezkel 11:16–20)

Hoşea bu dönüşün sözlerini de verir: קְחוּ עִמָּכֶם דְּבָרִים, “Yanınıza sözler alın.” İsrael Haşem’e dönecek, suçunun kaldırılmasını isteyecek ve dudaklarıyla sunduğu sözleri boğa sunularına benzetecektir. Ardından yabancı güce güvenmekten ve kendi yaptığı putları ilah saymaktan vazgeçtiğini söyleyecektir. Sözler, değişen hayatla birlikte anlam kazanır. Haşem’in cevabı da buna karşılık gelir: “Dönekliğini iyileştireceğim, onları karşılıksız seveceğim.” (Hoşea 14:2–3; 14:4–5) Yoma 86b’deki açıklamada, günahından sözlerle dönen kişinin yakarışının kabulü, boğa sunmuş olmasıyla karşılaştırılır. Yorum, Hoşea’nın karşılıksız sevgi sözleriyle bu karşılaştırmayı gönüllü sunulara bağlar.

Kan dökülmesinin her bağışlanmanın zorunlu koşulu sayılması, Tora’nın korban hükümlerine de uymaz. Vayikra 5’te belirli günahlar için kuş almaya bile gücü yetmeyen kişiye un sunusu getirmesi buyurulur. Kohen bunun bir avucunu sunakta yakar; kalanı kohene ait olur. Kişi için kefaret sağlanacağı ve bağışlanacağı açıkça belirtilir. Aynı sunakta başka korbanların da sunulması, bu kişiye ayrıca hayvan kestirme şartı eklemez. Yona’da ise Ninova halkı zorbalığı bırakır; Haşem değişen davranışlarını görür ve ilan edilen yıkımı şehre getirmez. Bu olayda şehrin kurtuluşu, halkın kötü yolundan dönmesine bağlanır. (Vayikra 5:11–13; Yona 3:5–10)

Tapınak hizmetinin yeniden kurulması isteği bu bağışlanma öğretisiyle birlikte yaşar. Daniel hem halkın bağışlanmasını hem de kutsal yerin yeniden gözetilmesini ister. Amida duasında da her gün Yeruşalayim’in yeniden kuruluşu ve kutsal hizmetin geri dönmesi için yakarılır. Tora’nın Tapınakla ilgili mitsvaları geçerliliğini korur; uygulanabilmeleri için gerekli koşullar beklenir. Bu sırada kişinin yerine getirebileceği sorumluluklar devam eder: Kötülük bırakılır, suç itiraf edilir, adaletle davranılır ve Haşem’in emirleri gözetilir. Tora’nın sürgündeki halka bildirdiği dönüş böyle yaşanır.

Bütün bu bağışlanmaların gerçekte İsa’nın gelecekteki ölümüne dayandığını söylemek, ayetlerde verilmeyen bir nedeni ayetlerin yerine koymaktır. Devarim 30, sürgündeki İsrael’i Moşe’nin bildirdiği Tora’ya dönmeye çağırır. Yeşaya bağışlanmayı Haşem’in merhametine bağlar. Daniel bu merhamete doğrudan başvurur. İsrael’in bağışlanması için İsa’nın ölümünü kabul etmesi gerektiği iddiası, bu metinlerden çıkarılamaz. Tora’ya dönmesi istenen halka, Tora’ya bağlı kaldığı sürece bağışlanamayacağını söylemek, Haşem’in verdiği dönüş ve merhamet vaadini reddetmektir.

Şelomo sürgündeki halkın duasının gökten işitilmesini ister ve Tora halkın uzaktayken Haşem’e dönüşünü anlatır. Tapınağın yokluğunda bağışlanmanın imkansız olduğu iddiası, Tanah’ın sürgündeki halka açtığı bu yolu kapatır.

Tanah kaynakları: Devarim 30:1–10; Melahim Alef 8:27–30 ve 8:46–50; Daniel 9:2–19 ve 9:20–23; Yehezkel 18:21–22 ve 11:16–20; Yeşaya 55:6–7; Hoşea 14:2–5 (bazı baskılarda 14:1–4); Vayikra 5:11–13; Yona 3:5–10. Özgün metin karşılaştırması: Devarim 30:1–10.

Rabbinik açıklamalar ve dua metni: Yein Levanon, Şelomo’nun Melahim Alef 8:46–50’deki duasına ilişkin açıklama; Berahot 30a; Midraş Tanhuma, Vayişlah 9; Yoma 86b; Sidur Aşkenaz, hafta içi Şahrit Amida duası, Yeruşalayim’in yeniden kuruluşu ve Tapınak hizmeti bölümleri.

İlgili Kabalat yazıları: “Kan olmadan kefaret olmaz mı?”; “Günah ve Aklanma”; “İsa, Benim Günahlarım İçin mi Öldü?”.

Bu iddianın sayfası

118. İddia: İsrael artık Tanrı’nın halkı değildir

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in sadakatsizliği ve İsa’yı reddetmesi yüzünden Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını söylerler. Hoşea’nın Lo-Ammi sözünü, Zekeriya ve Daniel’deki ayetleri ve İkinci Tapınağın yıkılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre İsrael, gelecekte İsa’yı kabul ettiğinde yeniden Tanrı’nın halkı olacaktır.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 26, İsrael’in günahları yüzünden cezalandırılmasını, sürgünü ve kutsal yerin yıkılmasını anlatır. Ancak Tanrı aynı bölümde “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim; onlarla yaptığım antlaşmayı bozmayacağım” der (26:44–45). Haşem halkı cezalandıracağını da sürgün sırasında antlaşmayı koruyacağını da aynı bölümde söyler.

Vayikra 26:44’ün tam hükmü וְאַף־גַּם־זֹאת בִּהְיוֹתָם בְּאֶרֶץ אֹיְבֵיהֶם לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם כִּי אֲנִי יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם sözleridir: “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim, onlardan tiksinerek onları ortadan kaldırıp antlaşmamı bozmayacağım; çünkü Ben onların Tanrısı Haşem’im.” Lehafer beriti itam (לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם), “onlarla antlaşmamı bozmak” ifadesi özellikle reddedilir. Sürgün, Tora’ya itaatsizlikten kaynaklanan gerçek bir ceza olduğu halde Tanrı’nın antlaşmasının kalıcı iptali değildir. Halk Tora’ya uymadığı için ülkesinden uzaklaştırılır. Haşem ise o halkın Tanrısı olduğunu söylemeye devam eder.

Yeremya 31:31, yeni antlaşmayı İsrael ve Yehuda’yla yapacağını söyler. 31:33’te Tanrı kendi yasasını onların yüreğine yazacağını, 31:35–37’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdüreceğini bildirir. Yehezkel 37:21–28, aynı halkın ülkesine toplanmasını, bir krallıkta birleşmesini ve kutsal yerin halk arasında bulunmasını vaat eder.

Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3 de burada farklı bir açıdan önemlidir: Tanrı aynı İsrael’i adıyla “kulum” diye tanımlar. Yeremya 31:35–37, güneşin ve yıldızların düzeni sürdükçe İsrael’in ulus olarak Tanrı önünde sona ermeyeceğini bildirir.

Şemuel Alef 12:20–22’de Şemuel, yanlış yapan halka Tanrı’nın ardından gitmekten vazgeçmemesini söyler ve gerekçesini açıklar: Haşem, büyük adının hatırı için halkını bırakmayacaktır; çünkü onları kendisine halk yapmaktan hoşnut olmuştur. Halkın günahı bilinirken verilen bu güvence, İsrael’in seçilmişliğinin, halkın hiç hata yapmaması şartına bağlı olmadığını gösterir.

Yeremya 33:23–26’da “Haşem seçtiği iki aileyi reddetti” iddiası bizzat aktarılır. Tanrı buna gündüz ve gece için koyduğu düzeni hatırlatarak karşı çıkar; Yaakov’un ve David’in soyunu reddetmeyeceğini, onlara merhamet edeceğini bildirir. İsrael’in artık Tanrı’nın halkı olmadığı iddiası, peygamberin Tanrı’nın cevabıyla reddettiği iddianın tekrarıdır.

Yeşaya 49:14–16, kendisinin unutulduğunu sanan Siyon’a Tanrı’nın onu unutmadığını bildirir; Yeşaya 54:7–10 da kalıcı merhameti açıklar. “İsrael’in yerine Kilise geçti” iddiası yanlıştır. Vayikra 26:44–45 ve Yeremya 31:35–37, Tanrı’nın İsrael’le antlaşmasını koruduğunu ve halkın ulus olarak süreceğini açıkça bildirir.

Yeremya 31:36’da İsrael’in sürekliliği גַּם זֶרַע יִשְׂרָאֵל יִשְׁבְּתוּ מִהְיוֹת גּוֹי לְפָנַי כָּל־הַיָּמִים ifadesiyle güneşin, ayın ve yıldızların düzeninin bozulması gibi gerçekleşmesi beklenmeyen bir koşula bağlanır: İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak var olmaktan çıkması, doğanın sabit düzeninin sona ermesiyle karşılaştırılır. Yeremya 33:23–26 da aynı reddedilme iddiasına gündüz ve gece düzeniyle cevap verir. İsrael’in tarihsel ihlalleri bu antlaşma sürekliliğinin reddi için gerekçe yapılmamıştır.

Hoşea 1:9’da Lo-Ammi, yani “Halkım değil” adı, İsrael’in işlediği günahların yol açtığı ağır kopuşu anlatır. Kitap aynı halk için devamında şu sözü de verir: “Halkım değilsiniz” denilen yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” denecektir. Yehuda ile İsrael yeniden bir araya gelecek, Tanrı Lo-Ammi için “Sen halkımsın” diyecektir. İddia, kopuşu anlatan sözü alıp aynı kitabın İsrael’e verdiği dönüş vaadini dışarıda bırakır. Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:25.

Zekeriya 11:10’da kırılan değnekle birlikte bozulan antlaşma, ayetin kendi sözleriyle “bütün halklarla” yapılmış antlaşmadır. Ayet onu Sinay’da İsrael ile yapılan antlaşma diye adlandırmaz. Daniel 9:26’da da “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” cümlesi bulunmaz. Ayetin söylediği, gelecek önderin halkının, Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağıdır. İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığı sonucu bu cümleye sonradan eklenir. Zekeriya 11:10, Daniel 9:26.

Yeremya 3:8–18’de sadakatsizlik boşanma diliyle anlatılır; aynı bölüm İsrael’i dönmeye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın yeniden bir araya gelmesinden söz eder. Yehezkel 16:59–63’te de Tanrı, İsrael’in antlaşmayı bozmasını anlattıktan sonra geçmişte onunla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını ve onunla sonsuz bir antlaşma kuracağını söyler. Yargılanan ve geri çağrılan halk aynıdır.

Bu metinler İsrael’in günahlarını gizlemez. Günahın ardından ceza, sürgün ve dönüş anlatılır. Ancak dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Vayikra İsrael’in Tanrı’ya dönmesinden söz eder; Hoşea aynı halkın yeniden kabulünü, Yehezkel ise dağılmış İsrael’in toplanıp temizlenmesini anlatır. Vayikra 26:40–45, Yeremya 3:8–18, Yehezkel 16:59–63, 36:24–28.

Tanah kaynakları: Vayikra 26:40–45; Yeremya 31:31–40 ve 33:23–26; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 12:20–22; Yeşaya 41:8–9, 44:21, 49:3, 49:14–16 ve 54:7–10.

Bu iddianın sayfası

121. İddia: Daniel’in sayımı mutlaka MÖ 457’den başlamalıdır

Daniel, Yeremya’nın yetmiş yıl hakkındaki sözünü Yeruşalayim’in yıkıntılarıyla ilişkilendirir. Ardından kendisine yetmiş haftalık bir süre açıklanır. Bu sürenin nereden başladığını bulmak için, Yeruşalayim’in yeniden kurulmasıyla ilgili hangi sözün kastedildiğini belirlemek gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel, Yeremya’nın yetmiş yıl hakkındaki sözünü Yeruşalayim’in yıkıntılarıyla ilişkilendirir. Ardından kendisine yetmiş haftalık bir süre açıklanır. Bu sürenin nereden başladığını bulmak için, Yeruşalayim’in yeniden kurulmasıyla ilgili hangi sözün kastedildiğini belirlemek gerekir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Daniel 9’daki yetmiş haftanın kesin olarak MÖ 457’den başladığını söylerler. Onlara göre ilk altmış dokuz hafta İsa’ya ulaşır. Hesabın İsa’ya ulaşmasını da seçtikleri başlangıç tarihinin doğru olduğuna kanıt sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeremya 25:11–12, ulusların Babil kralına yetmiş yıl hizmet edeceğini bildirir. Yeremya 29:10’da ise Babil’e verilen yetmiş yıl dolunca sürgündekilerin geri getirileceği vaat edilir. Daniel 9:2, Yeremya’ya bildirilen bu süreyi Yeruşalayim’in yıkıntılarıyla ilişkilendirir. Ardından halkının günahını itiraf eder ve kutsal şehir için merhamet ister. 9:24’te açıklanan yetmiş haftalık süre de onun halkı ve kutsal kentiyle ilgilidir. Bölüm MÖ 457 tarihini vermez.

Daniel 9:25 hesabın başlangıcını מִן־מֹצָא דָבָר לְהָשִׁיב וְלִבְנוֹת יְרוּשָׁלִַם, “Yeruşalayim’i yeniden kurup inşa etmek için sözün çıkışından itibaren” diye anlatır. Motza davar (מֹצָא דָבָר), bir sözün veya bildirimin ortaya çıkmasıdır. Ayet, Pers kralı Artahşasta’nın adını, onun yedinci yılını veya Ezra 7’deki mektubu anmaz. MÖ 457 başlangıcı ayetin verdiği bir tarih değil, Ezra’daki bir belgeyi ve Pers krallarının saltanat tarihlerini esas alan bir yorumdur.

Aynı bölümde Daniel duasına başladığında bir davar, yani söz çıktığı da söylenir (9:23). Bu kullanım, sözcüğün yalnız bir kralın fermanı anlamına gelmediğini gösterir. Ancak sözcük tek başına 9:25’te hangi sözün kastedildiğini de belirlemez. Bunun için hem Daniel’in bağlamına hem Yeruşalayim’in yeniden kuruluşuyla ilgili metinlere bakmak gerekir.

Ezra 6:14, eski yapının nasıl tamamlandığını anlatırken hem Haşem’in buyruğunu hem de Pers krallarının kararlarını birlikte anar. Daniel’in sözü benzer bir tarih içine yerleşir. Yeremya’nın bildirdiği dönüş sözü çıkar, ardından Pers yönetimindeki izinler ve uygulama gelir. Bir kralın belirli bir yılda izin vermiş olması, Daniel’deki sözün yalnız o izni ve o tarihi belirttiğini göstermez. (Ezra 6:13–15).

Ezra 1:1–4, Koreş’in buyruğunu Yeremya aracılığıyla bildirilen sözle ilişkilendirir. Koreş, İsraellilerin Yeruşalayim’e dönmesine ve Tapınak’ı yeniden kurmasına izin verir. Yeşaya 44:28, Koreş’le Yeruşalayim’in yeniden kurulmasını ve Tapınak’ın temelinin atılmasını birlikte anar; 45:1’de ona Tanrı’nın “meshedilmişi” denir. Koreş’in bu sözlerle anılması, MÖ 457’den önce Yeruşalayim’in kuruluşuyla ilgili başka bir sözün de bulunduğunu gösterir.

Artahşasta’nın Ezra 7:11–26’daki mektubu da önemlidir. Ezra’ya ve dönmek isteyenlere izin verir; Tapınak hizmetine destek, Tora’nın öğretilmesi ve yargıçların atanması gibi konuları düzenler. Mektupta Yeruşalayim şehrini yeniden kurmaya yönelik açık bir emir yer almaz.

Nehemya 2:1–8’de ise Artahşasta’nın yirminci yılında Nehemya, yıkılmış Yeruşalayim’e gidip şehri yeniden kurmak için izin ister. Ezra’nın mektubu Tapınak hizmeti ve Tora’nın uygulanmasıyla ilgilidir. Nehemya’nın izni ise kentin kendisini yeniden kurmak içindir. İki olay aynı yılda geçmez.

Daniel 9:25’te עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד שָׁבֻעִים שִׁבְעָה וְשָׁבֻעִים שִׁשִּׁים וּשְׁנַיִם תָּשׁוּב וְנִבְנְתָה sözlerinde önce “yedi hafta”, sonra “altmış iki hafta” geçer. Geleneksel İbranice metnin okuma işaretlerinde yedi haftanın sonunda güçlü bir duraklama gösterilir. Yani metni okurken iki süre arasında belirgin bir duruş yapılır. Yedi ile altmış ikiyi toplamak mümkündür; fakat hangi sürenin hangi olaya bağlandığı, metindeki durak ve ardından anlatılan şehrin yeniden kuruluşu dikkate alınarak açıklanmalıdır.

Maşiah sözü “meshedilmiş” anlamına gelir. Yeşaya 45:1’de Koreş için de kullanılması, bu sözcüğün tek başına İsa’nın özel adı olmadığını gösterir. Daniel’in hangi kişiyi ve hangi dönemi anlattığı, sözcüğe önceden İsa adı verilerek belirlenemez.

Yeremya 25:11–12 ve 29:10’daki yetmiş yıl Daniel’in duasının bağlamıdır. Ezra 1, Ezra 7 ve Nehemya 2 ise farklı buyrukları ve olayları anlatır. MÖ 457’yi seçen bir hesap, önce Ezra 7’deki mektubun neden Daniel’in sözünü ettiği başlangıç olduğunu göstermelidir. Başlangıç tarihini sırf hesabın İsa’ya ulaşması için seçersek, hesabın İsa’ya ulaşması o tarihi doğrulamaz. Önce Daniel’in hangi sözden itibaren saymaya başladığı gösterilmelidir.

Tanah kaynakları: Daniel 9:2–27, özellikle 9:23–26; Yeremya 25:11–12 ve 29:10; Ezra 1:1–4 ve 7:11–26; Nehemya 2:1–8; Yeşaya 44:28–45:1.

Bu iddianın sayfası

122. İddia: Daniel’in 69 haftası ay hesabıyla İsa’nın ölüm tarihini verir

Bir tarih hesabı yaparken üç şey bilinmelidir. Sayıma hangi tarihte başlanıyor, kaç yıl sayılıyor ve bir yıl kaç gün kabul ediliyor? Yılın birimi değiştirilirse yıl sayısı değişebilir. Geçen günlerin toplamı ise aynı kalmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir tarih hesabı yaparken üç şey bilinmelidir. Sayıma hangi tarihte başlanıyor, kaç yıl sayılıyor ve bir yıl kaç gün kabul ediliyor? Yılın birimi değiştirilirse yıl sayısı değişebilir. Geçen günlerin toplamı ise aynı kalmalıdır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel’deki 69 haftanın 483 yıl ettiğini söylerler. Yahudi ay takvimine göre bu sürenin 486,5 ay yılına karşılık geldiğini ileri sürerler. MÖ 457’den başlayan hesaba dört yıllık takvim düzeltmesi ekleyerek, İsa’nın öldüğünü söyledikleri MS 33,5 tarihine tam olarak ulaşıldığını savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bu hesap birkaç ayrı seçime dayanır. Daniel 9:25, başlangıç için MÖ 457 tarihini vermez. Ayette yedi hafta ve altmış iki hafta ayrı ayrı geçer; Masoretik okuma işaretlerinde yedi haftanın sonunda güçlü bir duraklama bulunur. Bu süreleri birleştirmek mümkündür, ancak bu okuma ayrıca açıklanmalıdır. Ayet, 483 yılın 486,5 ay yılına çevrilmesini veya dört yıl eklenmesini de söylemez.

İbranice metindeki עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד שָׁבֻעִים שִׁבְעָה וְשָׁבֻעִים שִׁשִּׁים וּשְׁנַיִם sözlerinde “meshedilmiş önder”, “yedi hafta” ve “altmış iki hafta” geçer. 9:26 ise meshedilmiş birinin “altmış iki haftadan sonra” ortadan kaldırılacağını söyler. Ayet, yedi haftanın bu süreye nasıl ekleneceğini söylemez; bu iki dönemi doğrudan “ölüme kadar 69 hafta” diye birleştirmez. Daniel 9:24–27.

69 hafta yedişer yıllık dönemler olarak alınırsa 69 × 7 = 483 yıl eder. Bu hesapta bu sayının ay hesabıyla nasıl 486,5 yıla dönüştüğü açıklanmaz. 486,5 sayısı 69,5 × 7 işlemine eşittir; bu işlem 69 döneme yarım dönem, yani bu hesaba göre üç buçuk yıl ekler. Bir sayının ay yılına çevrilmesi ise geçen gerçek süreyi değiştirmemelidir.

Ortalama bir güneş yılı yaklaşık 365,24, on iki ay döngüsünden oluşan bir ay yılı ise yaklaşık 354,37 gündür. 483 güneş yılının gün sayısı, bir ay yılının gün sayısına bölünür: 483 × 365,24 ÷ 354,37 ≈ 497,8 ay yılı. Ters yönde, 486,5 ay yılının günleri güneş yılının uzunluğuna bölünür: 486,5 × 354,37 ÷ 365,24 ≈ 472 güneş yılı. İki hesap aynı gün sayısını vermez. 486,5 ay yılı, 483 güneş yılından yaklaşık 11 güneş yılı daha kısadır. Dolayısıyla 483 güneş yılını 486,5 ay yılı diye göstermek sıradan bir birim dönüşümü değildir.

360 gün kabul edilerek yapılan hesap ayrı bir varsayıma dayanır. On iki gerçek ay döngüsü yaklaşık 354 gün eder. On iki adet otuz günlük hesap ayı ise 360 gün eder. Birincisi Ay’ın evrelerinden, ikincisi seçilmiş bir hesap kuralından çıkar. Daniel, yılların ikinci kurala göre sayılmasını istemez. Başlangıç tarihiyle birlikte yılın uzunluğu da hesaba dışarıdan seçildiğinde, bulunan tarih ayetin kendi hesabı diye sunulamaz. (Daniel 9:24–27).

Yahudi takviminde aylar Ay’ın döngüsüne göre belirlenir; yılın mevsimlerle ilişkisi de korunur. Tora, Pesah’ın Aviv ayında kutlanmasını ister. On iki ay döngüsü güneş yılından kısa olduğu için bazı yıllara bir ay eklenir. Böylece Pesah’ın kutlandığı Aviv ayı mevsiminden uzaklaşmaz. Yüzyıllar boyunca yalnız on iki aylık yılları aralıksız saymak, bu ek ayları ve Pesah’ın mevsimle bağını hesaptan çıkarır. Devarim 16:1.

Dört yıllık takvim düzeltmesi de ayrıca açıklanmalıdır. Daniel böyle bir düzeltme vermez. Tarihsel MÖ ve MS sayımında sıfır yılı da yoktur: MÖ 1’in ardından MS 1 gelir. MÖ 457’den yaklaşık 486,5 gerçek yıl ileri gidildiğinde, başlangıç ve bitiş aylarına bağlı olarak yaklaşık MS 30–31’e ulaşılır. Buna dört yıl eklemek yaklaşık MS 34–35 verir. Başlangıç ayı kesinleştirilmeden yarım yıllık kesin bir tarih sunulamaz.

Hesapta MS 33,5’in hem takvim düzeltmesinin sonucu hem de İsa’nın doğumundan tam 33,5 yıl sonrası olduğu söylenir. Doğum tarihinin takvimde dört yıl kaydığı ileri sürülüyorsa, takvimdeki ölüm yılı, İsa’nın o sırada kaç yaşında olduğunu tek başına göstermez. Doğum tarihiyle ölüm tarihi, takvim yılı ve kişinin yaşı bakımından iki ayrı hesabı gerektirir.

Başka hesaplarda 69 hafta, 483 güneş yılı yerine her biri 360 gün olan 483 yıl üzerinden hesaplanır. Bu yöntem, yukarıda açıklanan ay yılı hesabından farklıdır. 483 × 360 = 173.880 gün, ortalama güneş yılıyla yaklaşık 476,07 yıl eder. 483 güneş yılı ise yaklaşık 176.411 gündür; aradaki fark yaklaşık 2.531 gün, yani 6,9 yıldır. Daniel bu 360 günlük yıl yöntemini de belirtmez. Ezra 1, Ezra 7 ve Nehemya 2’den farklı başlangıçların seçilmesi sonucu ayrıca değiştirir. Ezra 1:1–4, 7:11–26, Nehemya 2:1–8.

Daniel 9:26–27, meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması, şehir ve kutsal yerin yıkılması, antlaşma ve sunuların durması gibi olayları birlikte anlatır. Başlangıcı, sürenin nasıl bölündüğünü, yılın uzunluğunu ve takvim düzeltmesini ayrı ayrı kanıtlamadan elde edilen sonuç, Daniel’in verdiği kesin ölüm tarihi diye sunulamaz.

Yıl uzunlukları ortalama değerlerle aritmetik karşılaştırmadır.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Devarim 16:1; Ezra 1:1–4, 7:11–26; Nehemya 2:1–8.

Bu iddianın sayfası

123. İddia: Daniel’deki meshedilmiş kişi beklenen Maşiah’tır

Tanah’ta bir kişi, göreve ayrıldığını göstermek için yağla meshedilebilir. İbranice maşiah sözcüğü “meshedilmiş” anlamına gelir. Daniel 9’da bu unvanın hangi kişiye ait olduğunu anlamak için, kelimenin yanında verilen olay ve görevlere bakmak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ta bir kişi, göreve ayrıldığını göstermek için yağla meshedilebilir. İbranice maşiah sözcüğü “meshedilmiş” anlamına gelir. Daniel 9’da bu unvanın hangi kişiye ait olduğunu anlamak için, kelimenin yanında verilen olay ve görevlere bakmak gerekir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, maşiah sözcüğünün kohenler ve krallar için de kullanılabildiğini kabul ederler. Ancak Daniel 9’un gelecekteki Maşiah krallığını anlattığını ve 25. ile 26. ayetlerde sözü edilen meshedilmiş kişinin beklenen Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. Bu kişiyi Nasıralı İsa olarak tanımlarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:25’te “meshedilmiş önder”, 9:26’da “meshedilmiş kişi” sözleri bulunur. İbranice maşiah, “meshedilmiş” demektir; bir kişiye verilen unvandır. Tek başına kişinin adını söylemez. Vayikra 4:3 meshedilmiş koheni, Şemuel Alef 24:7 Şaul’u, Yeşaya 45:1 ise Pers Kralı Koreş’i aynı kelimeyle anlatır.

Daniel 9:25’te עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד (ad maşiah nagid, “meshedilmiş öndere kadar”), 9:26’da ise יִכָּרֵת מָשִׁיחַ (yikkaret maşiah, “bir meshedilmiş kesilecek”) ifadeleri geçmektedir. Maşiah (מָשִׁיחַ) sözlük bakımından “meshedilmiş” unvanıdır; bu sözcüğün herhangi bir kullanımı tek başına Nasıralı İsa özel adını oluşturmaz. Vayikra 4:3 הַכֹּהֵן הַמָּשִׁיחַ (“meshedilmiş kohen”) derken Yeşaya 45:1 Tanrı’nın Koreş’e seslenişini לִמְשִׁיחוֹ לְכוֹרֶשׁ (“meshedilmişi Koreş’e”) biçiminde kurmaktadır. Tanah’ın bu iki örneği, unvanın kohenler ve krallar gibi farklı görevler üstlenen kişiler için kullanılabildiğini gösterir.

Daniel 9:25’teki yedi hafta ile altmış iki hafta birbirinden ayrılır. Yeşaya 44:28–45:1 ve Ezra 1:1–4 Koreş’i Yeruşalayim’in yeniden kuruluşuyla ilişkilendirir. İlk dönemin nasıl yorumlandığı ayrıca araştırılır; aynı kelimenin iki defa kullanılması bütün kişilerin İsa olduğu anlamına gelmez. Tanah’ın Maşiah ölçütleri Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de belirli tarihsel görevlerle açıklanır.

Daniel 9:26–27, şehirle kutsal yerin yıkımını ve sunuların durmasını da anlatır. Maşiah’ın kimliği Yeşaya 11, Yeremya 23 ve Yehezkel 37’de verilen adalet, barış ve İsrael’in toplanması görevleriyle sınanır. Hristiyanların Daniel’deki “meshedilmiş” kelimesini doğrudan “İsa” diye okuması, ortak unvanı özel isimle değiştirmektir.

Daniel’in yetmiş haftalık anlatısında ilk yedi hafta, sonraki altmış iki hafta, şehrin yeniden kurulması ve kutsal yerdeki felaket aynı bağlamın öğeleridir. Meshedilmiş ifadesinin belirli bir tarihsel kişiye yöneltilmesi, yalnız tek kelimeye değil, bu olayların hangi sırayla gerçekleştiğine ve kişilerin o olaylarda ne yaptığına dayanmalıdır. David soyundan beklenen Maşiah için Yeşaya 11, Yeremya 23 ve Yehezkel 37’de belirtilen halkın toplanması, adil yönetim ve güvenlik ölçütleri de ihmal edilemez.

Daniel 9:25 ve 9:26’daki maşiah sözcüğünün başında İbranicede sözcüğü belirli hale getiren ha- eki bulunmaz. İngilizce çeviride büyük harfle yazılan “Messiah” ve eklenen “the”, İbranice metnin büyük harf kullanımı değildir; çevirinin tercihidir. Tanımlığın bulunmaması kişinin kimliğiyle ilgili bütün tartışmayı tek başına çözmez. Ancak sözcüğün kendisi de bu kişiyi İsa olarak adlandırmaz.

Daniel 9:24’te aynı kökten gelen limşoah, yani “meshetmek” fiili kullanılır. Bir şeyi meshetmekten söz eden bu fiil ile sonraki ayetlerde geçen maşiah, yani “meshedilmiş kişi” ayrı dil biçimleridir. Aynı kökten gelmeleri, her iki ifadenin aynı kişiyi anlattığını göstermez. Daniel 9:24.

Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Vayikra 4:3; Şemuel Alef 24:7; Yeşaya 45:1 ve 44:28; Ezra 1:1–4; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.

Bu iddianın sayfası

126. İddia: 69 hafta bittikten sonra tarih hesabı yaklaşık 33 yıl durabilir ve sonra tekrar başlayabilir

Daniel 9’da Yeruşalayim ve İsrael halkı için yetmiş haftalık bir süre belirlenir. Hesapta her hafta yedi yıl olarak okunursa, altmış dokuzuncu haftadan sonra bir yedi yıllık dönem kalır. Araya başka yıllar konulduğunda son haftanın tarihi değişir. Bu yüzden bir aranın olup olmadığı ayetin sözlerinden gösterilmelidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel 9’da Yeruşalayim ve İsrael halkı için yetmiş haftalık bir süre belirlenir. Hesapta her hafta yedi yıl olarak okunursa, altmış dokuzuncu haftadan sonra bir yedi yıllık dönem kalır. Araya başka yıllar konulduğunda son haftanın tarihi değişir. Bu yüzden bir aranın olup olmadığı ayetin sözlerinden gösterilmelidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel’in altmış dokuzuncu haftasının İsa’nın ölümüyle tamamlandığını söylerler. Onlara göre Tanrı, İsrael’e tövbe fırsatı vermek için yargıyı erteledi ve sayımı yaklaşık otuz üç yıl durdurdu. Yetmişinci haftanın bir yarısını da MS 66,5 ile 70 arasındaki savaşa yerleştirirler.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:24, her biri yedi birimden oluşan yetmiş dönemi 'senin halkın ve kutsal kentin' için belirler. 9:25’te yedi yedilik ve altmış iki yedilik ayrılır; 9:26’da meshedilmişin kesilmesi, şehrin ve kutsal yerin yıkılması anlatılır. 9:27 ise bir haftadan ve haftanın yarısında sunularla ilgili olaylardan söz eder. Bu sıralamada 69. yediliğin sonunda sayımı yıllarca durdurup sonra kaldığı yerden başlatan bir kural yazılı değildir.

Daniel 9:24’te שָׁבֻעִים שִׁבְעִים נֶחְתַּךְ עַל־עַמְּךָ וְעַל־עִיר קָדְשֶׁךָ, “Halkın ve kutsal şehrin için yetmiş hafta belirlenmiştir” denir. Nehtakh (נֶחְתַּךְ), belirlenmiş veya ayrılmış bir süreyi anlatır. 9:27’de וְהִגְבִּיר בְּרִית לָרַבִּים שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה denir: “Bir hafta boyunca birçokları için antlaşmayı güçlendirecek; haftanın yarısında korban ve minha hizmetini durduracak.” Burada korban sunuyu, minha ise tahıl sunusunu anlatır. Ayet, bir haftayı ve onun yarısını adlandırmaktadır; haftanın başlamasından önce onlarca, yüzlerce ya da binlerce yıllık yeni bir durma talimatı vermez.

Bazı Hristiyan hesapları, 69. yediliği İsa’nın ölümüyle ilişkilendirip ardından yetmişinci yedilik başlamadan yaklaşık iki bin yıllık boşluk ekler. Bazıları bu boşluğun daha kısa veya daha uzun olduğunu savunur. Hangi süre seçilirse seçilsin sorun aynıdır: Daniel 9’da bu aranın başlangıcı, bitişi veya yeniden saymaya başlanacağı gün belirtilmez. Aranın kaç yıl sürdüğünü ve ne zaman bittiğini metin belirlemiyorsa, bu sayımla ayetin kesin bir tarih verdiği gösterilemez.

Daniel önce hafta sayısını yetmiş olarak belirler. Ardından yedi, altmış iki ve bir haftalık dilimleri aynı şehrin olayları içinde anlatır. Son dilimin ortasındaki hizmet kesintisi de o dilime bağlıdır. Kronolojiye birkaç on yıl kattığını söyleyen yorum, bu sürenin ayette hangi olaydan sonra başladığını ve saatin hangi sözle yeniden işlemeye başladığını göstermek zorundadır. Daniel, verdiği toplamı ve dilimleri açıkça sayar. Araya konan ek süre ise bu sayıma dışarıdan girer. (Daniel 9:24–27).

Vayikra 25:8’de yedişer yıllık yedi dönem kırk dokuz yıl olarak sayılır. Yılların yedili gruplarla anlatıldığı bu açık Tora örneğinde, sayının içine belirtilmemiş uzun bir boşluk yerleştirilmez. Daniel’in haftalarını yıllar olarak okurken bu sayma biçimini almak, fakat toplamı İsa’ya uydurmak için sayımı bir noktada durdurmak, aynı ölçüyü iki farklı biçimde kullanmaktır.

Daniel 9:2’de peygamber Yeremya’nın sürgün yıllarını inceler; 9:3–19’da günah itirafı ve Yeruşalayim’in yeniden kurtuluşu için dua eder. 9:24’te de halkın günahı, kutsal kent ve doğruluk vaatleri sayılır. Daniel 9, sürgün ve kutsal şehir için belirlenmiş süreyi anlatır. Kalan haftayı iki bin yıl sonraya taşımak, ayette bulunmayan yeni bir takvim kurmaktır.

Vayikra 25:8’de וְסָפַרְתָּ לְךָ שֶׁבַע שַׁבְּתֹת שָׁנִים שֶׁבַע שָׁנִים שֶׁבַע פְּעָמִים denilerek yedişer yıllık yedi dönemin sayılması emredilir. Bu Tora örneğinde yediliklerle hesaplama, toplamı belirler. Açıklanmamış uzun bir ara dönem hesabın parçası yapılmamaktadır. Daniel’in yedilikleri için farklı tarihsel yorumlar tartışılabilir, ancak hesaplamaya ayrıca eklenecek duraklamanın süresi ve gerekçesi metnin kendisinden gösterilmelidir. Aksi halde sonuca göre seçilmiş bir ara, belirlenmiş peygamberlik süresi yerine geçirilmiş olur.

Bu belirli hesap, İsa’nın ölümü için MS 33,5’i ve savaşın başlangıcı için MS 66,5’i seçer. Aradaki yaklaşık 33 yılın İsrael’e dönüş fırsatı vermek için sayım dışında bırakıldığı ileri sürülür. Daniel bu yılları veya sayımın bu nedenle duracağını bildirmez. Önce bu iki tarih seçilip ardından aradaki boşluğa anlam verilmesi, boşluğun Daniel’den çıkarıldığını göstermez.

Tanah kaynakları: Daniel 9:2–27, özellikle 9:24–27; Vayikra 25:8; Yeremya 29:10.

Bu iddianın sayfası

129. İddia: “Prens” ve “kral” unvanlarının farklı olması Maşiah’ın iki gelişini gösterir

Tanah’ta bir hükümdar hem önder hem de kral olarak anılabilir. Daniel 9’da kullanılan İbranice nagid sözcüğü, önder veya yönetici anlamına gelir. Farklı unvanların ayrı gelişleri gösterip göstermediği, bu unvanların metinlerde hangi olaylarda kullanıldığına bakılarak anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ta bir hükümdar hem önder hem de kral olarak anılabilir. Daniel 9’da kullanılan İbranice nagid sözcüğü, önder veya yönetici anlamına gelir. Farklı unvanların ayrı gelişleri gösterip göstermediği, bu unvanların metinlerde hangi olaylarda kullanıldığına bakılarak anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel 9’daki nagid sözcüğünü “prens” olarak okurlar. Başka ayetlerin Maşiah’a, yani Mesih’e kral demesini bununla karşılaştırırlar. Onlara göre Maşiah önce prens, sonra kral olarak ortaya çıkacağı için iki ayrı geliş yaşamalıdır.

Tanah’ın Cevabı:

Daniel 9:25’te “meshedilmiş önder”, 9:26’da ise “gelecek önderin halkı” ifadeleri bulunur. Daniel’de önce “prens”, sonra “kral” olarak iki geliş anlatılmaz. İbranice nagid (נָגִיד), önder veya yönetici anlamına gelir; ayette “kral” anlamındaki ayrı kelime bu iki geliş iddiasını kurmak için kullanılmaz.

Daniel 9:25’te עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד, “meshedilmiş öndere kadar” denir. 9:26’da ise עַם נָגִיד הַבָּא, “gelecek önderin halkı” ifadesi vardır. Her iki cümlede kullanılan isim nagid (נָגִיד) sözcüğüdür; melekh (מֶלֶךְ, “kral”) sözcüğü üzerinden önceki ve sonraki gelişleri belirleyen bir karşıtlık bulunmaz. Maşiah ile nagid unvanlarının birlikte bulunması da 9:25’te konuşulan kişinin daha sonra öldürülüp başka bir çağda kral olarak geri geleceği şeklinde bir olay sırası vermez. Bunun için metnin hem ölümü hem de geri dönüşü anlatması gerekirdi.

Şemuel Alef 9:16 Şaul’un, Şemuel Bet 5:2 David’in önder olmasını aynı kelimeyle anlatır. Yeşaya 45:1’de Koreş’e “meshedilmiş” denir. Unvanların çeşitliliği, bir kişinin önce ölüp sonra başka unvanla geri döneceği anlamına gelmez. Yeşaya 11:1–12 ile Yeremya 23:5–8’de anlatılan adalet, İsrael’in toplanması ve halkın güven içinde yaşaması da kralın unvanıyla değil, kurduğu yönetimin sonuçlarıyla değerlendirilir.

Daniel 9’un verdiği dönemler ve Yeruşalayim’le ilgili olaylar kendi içinde incelenmelidir. Daniel 9’da 'önce önder, sonra kral' diye iki unvan ve iki geliş sırası yoktur. Bu sıra Hristiyan yorum tarafından kurulmuştur, peygamber tarafından değil.

Şemuel Alef 9:16’da Şaul için וּמְשַׁחְתּוֹ לְנָגִיד עַל־עַמִּי יִשְׂרָאֵל, “Onu halkım İsrael üzerine önder olarak meshedeceksin” denir. Şemuel Bet 5:2’de de David’in İsrael için önder olacağı açıklanır. Böylece nagid, farklı tarihsel yöneticilere ait meşru bir unvandır. Bu unvan, kişinin öldükten sonra geri döneceğini söylemez. Kişinin kimliği, peygamberlikte açıklanan bütün olayların ve görevlerin içinden belirlenmelidir.

David örneğinde unvanlar aynı olayın içinde yan yana gelir. Şemuel Bet 5:2’de David’in İsrael’in nagidi olacağı söylenir; hemen sonraki ayette halkın önderleri onu kral olarak mesheder. Bu, bir kişinin hem önder hem kral diye anılabildiğini gösterir. Şemuel Bet 5:2–3.

Yehezkel 37:24–25’te de Tanrı’nın kulu David için önce melekh, yani “kral”, ardından nasi, yani “yönetici” sözü kullanılır. Nasi, Daniel’deki nagid ile aynı kelime değildir. Yine de aynı kişinin farklı yönetim unvanlarıyla anlatılabildiğini gösterir. Bu unvanlar tek başına ölüm, diriliş ve iki geliş sırası kurmaz. Yehezkel 37:24–25.

Tanah kaynakları: Daniel 9:25–26; Şemuel Alef 9:16; Şemuel Bet 5:2; Yeşaya 45:1; Yeşaya 11:1–12 ve Yeremya 23:5–8.

Bu iddianın sayfası

İlgili Makaleler

Daniel 9’da Çeviri ve Kronoloji Sorunları

Daniel 9 üzerindeki Hristiyan yorumunun en önemli sorunu tek bir kelimenin çevirisi değildir. İbranice metindeki birkaç ayrı unsur aynı anda yeniden düzenlendiğinde, İsa'ya ulaşan kronoloji ortaya çıkar. Bu nedenle tartışmayı “çeviri doğru…

Daniel 9’un 70 Haftası İsa’yı mı Bildiriyor?

Giriş Daniel kitabının dokuzuncu bölümü, Hristiyan misyoner anlatısında İsa’nın ölüm tarihini önceden bildiren kesin bir peygamberlik olarak sunulur. Bu iddiaya göre melek Gabriel, Yeruşalayim’in yeniden kurulmasına ilişkin bir buyruğun çıkışından başlayarak 483…