18 iddia 3 ilgili makale Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası
İddialar ve Cevaplar
124. İddia: “Meshedilmiş kişinin kesilmesi” İsa’nın öldürülmesini açıkça bildirir
Daniel 9’da bir meshedilmiş kişinin “kesileceği” söylenir. “Meshedilmiş”, göreve ayrılmış kişi için kullanılan bir unvandır. “Kesilmek” burada bir kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlamına gelebilir. Kimin başına geldiği, nasıl gerçekleştiği ve amacı ayrı ayrı gösterilmelidir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Daniel 9’da bir meshedilmiş kişinin “kesileceği” söylenir. “Meshedilmiş”, göreve ayrılmış kişi için kullanılan bir unvandır. “Kesilmek” burada bir kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlamına gelebilir. Kimin başına geldiği, nasıl gerçekleştiği ve amacı ayrı ayrı gösterilmelidir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel 9:26’daki “kesilme” sözünü İsa’nın öldürülmesi olarak okurlar. Onlara göre ayet, İsa’nın çarmıhta başkalarının günahları için öldürüleceğini açıkça önceden bildirir.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:26’da bir meshedilmiş kişinin 'kesileceği' yazılıdır. İbranice יִכָּרֵת (yikkaret), bağlama göre öldürülmeyi veya ortadan kaldırılmayı anlatabilir. Ancak ayetin söylediği 'meshedilmiş kişi kesilecek' cümlesi, 'Nasıralı İsa bütün insanlığın günahları için Roma çarmıhında kurban edilecek' cümlesinden farklıdır.
Daniel 9:26’nın ilgili İbranice cümlesi וְאַחֲרֵי הַשָּׁבֻעִים שִׁשִּׁים וּשְׁנַיִם יִכָּרֵת מָשִׁיחַ וְאֵין לוֹ şeklindedir: “Altmış iki haftadan sonra bir meshedilmiş kesilecek ve ona ait/onda bir şey bulunmayacak” biçiminde çözümlenebilir. Yikkaret (יִכָּרֵת), כרת (karat, kesmek) kökünden gelir. Fiil edilgendir. Birinin kesildiğini, yani eylemi yapanın kendisi olmadığını anlatır. Bağlama göre kişinin öldürülmesi veya ortadan kaldırılması anlatılabilir.
Ve-ein lo (וְאֵין לוֹ) ise “ona yok” sözüdür; meshedilmiş kişinin bir şeyden yoksun kaldığını anlatabilir. Burada “başkalarının günahı için öldü” diyerek suç aktarımının amacını açıklayan bir cümle yoktur. Kişinin öldürülmesi ihtimali ile ölümün bütün insanlığın günahlarını bağışlayan geçerli bir korban olduğu iddiası iki ayrı iddiadır.
Daniel 9:25, yedi ve altmış iki yedilik dönemlerden söz eder; 9:26, meshedilmişin kesilmesinden sonra şehrin ve kutsal yerin yıkımını, gelecekteki önderin halkını ve savaşı anlatır. 9:27, antlaşmanın güçlendirilmesi ve haftanın ortasında korbanla sununun durması hakkındadır. Bu olayların tarih sırası ve ilgili kişiler birbirine bağlanmadan yalnız bir 'kesilme' fiiliyle İsa’nın kimliği belirlenemez. Daniel 9:2 ve 9:24, konuşmanın İsrael’in sürgünü, Yeruşalayim ve kutsal yer çevresinde kurulduğunu açıklar.
Daniel 9:26’daki וְאֵין לוֹ (ve-ein lo) sözü King James çevirisinde “kendisi için değil” diye verilir; ancak İbranice cümle burada “başkalarının günahları için öldürüldü” demez. Meshedilmişin kesilmesiyle ilgili kısa ifadeyi evrensel insan kurbanı öğretisine dönüştürmek için, metinde bulunmayan amaç ve kişiler ayrıca eklenmektedir.
Daniel’deki meshedilmiş sözcüğü de yalnız Maşiah unvanının eşsiz özel adı değildir. Yeşaya 45:1 Pers Kralı Koreş’e 'meshedilmiş' der; Vayikra 4:3, meshedilmiş kohenden söz eder. Daniel 9:26, meshedilmiş kişinin kesilmesini bildirir; İsa’nın adını, Roma çarmıhını veya herkesin günahı için sunulacak bir insan korbanını bildirmez. Bunlar metne sonradan yüklenen ayrı iddialardır.
9:26’nın ikinci bölümünde וְהָעִיר וְהַקֹּדֶשׁ יַשְׁחִית עַם נָגִיד הַבָּא (“Şehri ve kutsal yeri gelecek önderin halkı yıkacak”) denir. Aynı tarihsel anlatı meshedilmişin kesilmesini ve şehrin yıkımını birlikte ele almaktadır. İlk cümle, Roma çarmıhında günahların bağışlanacağını söylemez; sonraki olayları da İsa’nın bu amaçla ölümüyle ilişkilendirmez. Suç sunusunun Tora’daki somut şartlarını da açıklamaz. Daniel bu ayette İsa adını, Roma infaz aracını veya insan bedeninin korban olacağını açıklamamaktadır.
Aynı kök Bereşit 9:11’de canlıların bir daha tufan sularıyla yok edilmeyeceği söylenirken de kullanılır. Başka ayetlerde bir kişinin halkından kesilmesi için geçer. Sözcüğün kullanıldığı yerler, kesilmenin ölüm veya yok edilme anlamı taşıyabildiğini gösterir. Ölümün biçimi ve nedeni ise her metnin kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.
Daniel 9:26 olayın “altmış iki haftadan sonra” gerçekleşeceğini söyler. Önceki ayetteki yedi haftayla bu sürenin nasıl birleştirileceği ayrıca açıklanmalıdır. Ayetin kendi sözünü doğrudan “69 hafta sonra İsa çarmıhta ölecek” cümlesine çevirmek, ayetin verdiği süreyi, kişiyi ve ölüm biçimini tek cümlede değiştirmek olur. Bunların her biri için ayrı delil gerekir.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27, özellikle 9:25–27; Yeşaya 45:1; Vayikra 4:3, 5:14–19 ve 7:1–7.
125. İddia: Yeruşalayim’i yıkan Roma orduları aslında dirilmiş İsa’nın ordularıdır
Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Daniel 9’da Yeruşalayim’in ve kutsal yerin, gelecek bir önderin halkı tarafından yıkılacağı söylenir. Bir ordu şehri yıkmışsa, o ordunun kime bağlı olduğu ayrı bir bilgidir. Ayetin hangi halkı ve hangi önderi anlattığı kendi sözlerinden anlaşılmalıdır.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeruşalayim’i yıkan Roma askerlerinin dirilmiş İsa’nın ordusu olduğunu söylerler. Matta 28:18’de İsa’ya dirilişten sonra yetki verilmesini ve Matta 22:1–7’de orduların bir şehri yıkmasını Daniel 9:26’yla birleştirirler. Böylece Tapınağın yıkılmasını, İsa’nın Maşiah, yani Mesih olduğunun doğrulanması sayarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:26, “gelecek önderin halkı”nın Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağını bildirir. Yıkımı gerçekleştiren taraf, önderin halkı diye anılan topluluktur. Ayet bu halkı dirilmiş İsa’nın askerleri veya Tanrı’nın kutsal ordusu diye adlandırmaz.
Daniel 9:26’da וְהָעִיר וְהַקֹּדֶשׁ יַשְׁחִית עַם נָגִיד הַבָּא denir: “Şehri ve kutsal yeri gelecek önderin halkı yıkacak.” Burada yıkıcı topluluğu tanımlayan am (עַם, halk), nagid ha-ba (נָגִיד הַבָּא, gelecek önder) ile ilişkilendirilir. Ayet, bu topluluğun İsa’nın dirilişten sonra gönderdiği askerler olduğunu söylemez; yashhit (יַשְׁחִית) fiili şehrin ve kutsal yerin yıkımıyla ilgilidir.
Yeruşalayim’in Roma tarafından yıkılmasını bu ifadeyle ilişkilendirmek, yıkıcı ordunun ilahi yetkiyle meshedilmiş bir kralın kutsal ordusu olduğunu göstermez.
İbranice söz diziminde şehri ve kutsal yeri anlatan sözler baştadır. Ardından yıkma fiili ve onun öznesi olan “gelecek önderin halkı” gelir. Bir önceki cümledeki meshedilmiş kişi, kendi başına gelen bir olayın öznesidir. Yıkımı gerçekleştiren halk ise ayrı bir cümlede ortaya çıkar. Bu iki cümlenin öznesi, ayette aynı kişi veya onun ordusu diye tanımlanmaz. (Daniel 9:25–27).
Yeşaya 10:5–15’te Asur, Tanrı’nın yargısında araç olur; daha sonra kendi kibri yüzünden hesap verir. Yeremya 25:8–12, Babil’in yıkımda araç kılınmasını ve daha sonra onun da cezalandırılmasını anlatır. Tanrı’nın bir yabancı orduyu yargısında kullanması, o ordunun hükümdarını Maşiah yapmaz.
Daniel 9:25’teki “meshedilmiş önder” ile 9:26’daki “gelecek önder” aynı kişi olarak adlandırılmaz. Hristiyanların Roma askerlerini İsa’nın dirildikten sonraki ordusu saymaları, peygamberin sözlerine hem yeni bir komutan hem yeni bir ölümden dönüş öyküsü ekler. Yeruşalayim’in yıkılması Daniel 9’da anlatılan felakettir; İsa’nın Maşiah olduğunun ilanı değildir.
Yeşaya 10:5’te Aşur, Tanrı’nın yargısında kullanılan bir asa olarak tanıtılırken 10:12–15’te kendi kibrinden dolayı yargılanacağı da açıklanır. Yeremya 25:9–12’ye göre Haşem Babil’i yıkım için kullanır. Babil, buna rağmen daha sonra kendi yaptıklarının hesabını verir. Yıkımın Tanrı’nın hükmü içinde gerçekleşmesiyle onu yapan ordunun Tanrı veya Maşiah tarafından yönetilen kutsal bir topluluk olması birbirine eşit değildir. Daniel 9:25’teki maşiah nagid ile 9:26’daki nagid ha-ba ifadelerinin zorunlu olarak aynı kişiyi belirttiği de metinde açıklanmaz.
Bu yorumun kurulması için önce Daniel’de kesilen kişinin İsa olduğu kabul edilir. Ardından Matta’daki diriliş ve yetki anlatısı Daniel’e bağlanır; Roma orduları da İsa’nın orduları sayılır. Daniel’in cümlesinde bu bağlantılar kurulmaz. “Gelecek önderin halkı” sözünü “Maşiah’ın orduları” diye değiştirmek, ayetin vermediği kimliği baştan kabul etmektir. Bu yorumdan çıkan sonuç da aynı kimliği bağımsız olarak kanıtlayamaz.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27, özellikle 9:25–26; Yeşaya 10:5–15; Yeremya 25:8–12.
118. İddia: İsrael artık Tanrı’nın halkı değildir
Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, İsrael’in işlediği günahlar yüzünden sürgüne gönderildiğini ve kutsal yerinin yıkıldığını anlatır. Sürgün, halkın ülkesinden uzaklaştırılmasıdır. Bu cezanın antlaşmayı sona erdirip erdirmediği ise Haşem’in sürgündeki halka ne söylediğine bakılarak anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in sadakatsizliği ve İsa’yı reddetmesi yüzünden Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığını söylerler. Hoşea’nın Lo-Ammi sözünü, Zekeriya ve Daniel’deki ayetleri ve İkinci Tapınağın yıkılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre İsrael, gelecekte İsa’yı kabul ettiğinde yeniden Tanrı’nın halkı olacaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Vayikra 26, İsrael’in günahları yüzünden cezalandırılmasını, sürgünü ve kutsal yerin yıkılmasını anlatır. Ancak Tanrı aynı bölümde “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim; onlarla yaptığım antlaşmayı bozmayacağım” der (26:44–45). Haşem halkı cezalandıracağını da sürgün sırasında antlaşmayı koruyacağını da aynı bölümde söyler.
Vayikra 26:44’ün tam hükmü וְאַף־גַּם־זֹאת בִּהְיוֹתָם בְּאֶרֶץ אֹיְבֵיהֶם לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם כִּי אֲנִי יְהוָה אֱלֹהֵיהֶם sözleridir: “Düşmanlarının ülkesindeyken bile onları reddetmeyeceğim, onlardan tiksinerek onları ortadan kaldırıp antlaşmamı bozmayacağım; çünkü Ben onların Tanrısı Haşem’im.” Lehafer beriti itam (לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם), “onlarla antlaşmamı bozmak” ifadesi özellikle reddedilir. Sürgün, Tora’ya itaatsizlikten kaynaklanan gerçek bir ceza olduğu halde Tanrı’nın antlaşmasının kalıcı iptali değildir. Halk Tora’ya uymadığı için ülkesinden uzaklaştırılır. Haşem ise o halkın Tanrısı olduğunu söylemeye devam eder.
Yeremya 31:31, yeni antlaşmayı İsrael ve Yehuda’yla yapacağını söyler. 31:33’te Tanrı kendi yasasını onların yüreğine yazacağını, 31:35–37’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdüreceğini bildirir. Yehezkel 37:21–28, aynı halkın ülkesine toplanmasını, bir krallıkta birleşmesini ve kutsal yerin halk arasında bulunmasını vaat eder.
Yeşaya 41:8–9, 44:21 ve 49:3 de burada farklı bir açıdan önemlidir: Tanrı aynı İsrael’i adıyla “kulum” diye tanımlar. Yeremya 31:35–37, güneşin ve yıldızların düzeni sürdükçe İsrael’in ulus olarak Tanrı önünde sona ermeyeceğini bildirir.
Şemuel Alef 12:20–22’de Şemuel, yanlış yapan halka Tanrı’nın ardından gitmekten vazgeçmemesini söyler ve gerekçesini açıklar: Haşem, büyük adının hatırı için halkını bırakmayacaktır; çünkü onları kendisine halk yapmaktan hoşnut olmuştur. Halkın günahı bilinirken verilen bu güvence, İsrael’in seçilmişliğinin, halkın hiç hata yapmaması şartına bağlı olmadığını gösterir.
Yeremya 33:23–26’da “Haşem seçtiği iki aileyi reddetti” iddiası bizzat aktarılır. Tanrı buna gündüz ve gece için koyduğu düzeni hatırlatarak karşı çıkar; Yaakov’un ve David’in soyunu reddetmeyeceğini, onlara merhamet edeceğini bildirir. İsrael’in artık Tanrı’nın halkı olmadığı iddiası, peygamberin Tanrı’nın cevabıyla reddettiği iddianın tekrarıdır.
Yeşaya 49:14–16, kendisinin unutulduğunu sanan Siyon’a Tanrı’nın onu unutmadığını bildirir; Yeşaya 54:7–10 da kalıcı merhameti açıklar. “İsrael’in yerine Kilise geçti” iddiası yanlıştır. Vayikra 26:44–45 ve Yeremya 31:35–37, Tanrı’nın İsrael’le antlaşmasını koruduğunu ve halkın ulus olarak süreceğini açıkça bildirir.
Yeremya 31:36’da İsrael’in sürekliliği גַּם זֶרַע יִשְׂרָאֵל יִשְׁבְּתוּ מִהְיוֹת גּוֹי לְפָנַי כָּל־הַיָּמִים ifadesiyle güneşin, ayın ve yıldızların düzeninin bozulması gibi gerçekleşmesi beklenmeyen bir koşula bağlanır: İsrael’in Tanrı’nın önünde ulus olarak var olmaktan çıkması, doğanın sabit düzeninin sona ermesiyle karşılaştırılır. Yeremya 33:23–26 da aynı reddedilme iddiasına gündüz ve gece düzeniyle cevap verir. İsrael’in tarihsel ihlalleri bu antlaşma sürekliliğinin reddi için gerekçe yapılmamıştır.
Hoşea 1:9’da Lo-Ammi, yani “Halkım değil” adı, İsrael’in işlediği günahların yol açtığı ağır kopuşu anlatır. Kitap aynı halk için devamında şu sözü de verir: “Halkım değilsiniz” denilen yerde onlara “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” denecektir. Yehuda ile İsrael yeniden bir araya gelecek, Tanrı Lo-Ammi için “Sen halkımsın” diyecektir. İddia, kopuşu anlatan sözü alıp aynı kitabın İsrael’e verdiği dönüş vaadini dışarıda bırakır. Hoşea 1:9, 2:1–2, 2:25.
Zekeriya 11:10’da kırılan değnekle birlikte bozulan antlaşma, ayetin kendi sözleriyle “bütün halklarla” yapılmış antlaşmadır. Ayet onu Sinay’da İsrael ile yapılan antlaşma diye adlandırmaz. Daniel 9:26’da da “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” cümlesi bulunmaz. Ayetin söylediği, gelecek önderin halkının, Yeruşalayim’i ve kutsal yeri yıkacağıdır. İsrael’in Tanrı’nın halkı olmaktan çıktığı sonucu bu cümleye sonradan eklenir. Zekeriya 11:10, Daniel 9:26.
Yeremya 3:8–18’de sadakatsizlik boşanma diliyle anlatılır; aynı bölüm İsrael’i dönmeye çağırır ve İsrael ile Yehuda’nın yeniden bir araya gelmesinden söz eder. Yehezkel 16:59–63’te de Tanrı, İsrael’in antlaşmayı bozmasını anlattıktan sonra geçmişte onunla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağını ve onunla sonsuz bir antlaşma kuracağını söyler. Yargılanan ve geri çağrılan halk aynıdır.
Bu metinler İsrael’in günahlarını gizlemez. Günahın ardından ceza, sürgün ve dönüş anlatılır. Ancak dönüş, İsrael’in İsa’yı kabul etmesine bağlanmaz. Vayikra İsrael’in Tanrı’ya dönmesinden söz eder; Hoşea aynı halkın yeniden kabulünü, Yehezkel ise dağılmış İsrael’in toplanıp temizlenmesini anlatır. Vayikra 26:40–45, Yeremya 3:8–18, Yehezkel 16:59–63, 36:24–28.
Tanah kaynakları: Vayikra 26:40–45; Yeremya 31:31–40 ve 33:23–26; Yehezkel 37:21–28; Şemuel Alef 12:20–22; Yeşaya 41:8–9, 44:21, 49:3, 49:14–16 ve 54:7–10.
123. İddia: Daniel’deki meshedilmiş kişi beklenen Maşiah’tır
Tanah’ta bir kişi, göreve ayrıldığını göstermek için yağla meshedilebilir. İbranice maşiah sözcüğü “meshedilmiş” anlamına gelir. Daniel 9’da bu unvanın hangi kişiye ait olduğunu anlamak için, kelimenin yanında verilen olay ve görevlere bakmak gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah’ta bir kişi, göreve ayrıldığını göstermek için yağla meshedilebilir. İbranice maşiah sözcüğü “meshedilmiş” anlamına gelir. Daniel 9’da bu unvanın hangi kişiye ait olduğunu anlamak için, kelimenin yanında verilen olay ve görevlere bakmak gerekir.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, maşiah sözcüğünün kohenler ve krallar için de kullanılabildiğini kabul ederler. Ancak Daniel 9’un gelecekteki Maşiah krallığını anlattığını ve 25. ile 26. ayetlerde sözü edilen meshedilmiş kişinin beklenen Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. Bu kişiyi Nasıralı İsa olarak tanımlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:25’te “meshedilmiş önder”, 9:26’da “meshedilmiş kişi” sözleri bulunur. İbranice maşiah, “meshedilmiş” demektir; bir kişiye verilen unvandır. Tek başına kişinin adını söylemez. Vayikra 4:3 meshedilmiş koheni, Şemuel Alef 24:7 Şaul’u, Yeşaya 45:1 ise Pers Kralı Koreş’i aynı kelimeyle anlatır.
Daniel 9:25’te עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד (ad maşiah nagid, “meshedilmiş öndere kadar”), 9:26’da ise יִכָּרֵת מָשִׁיחַ (yikkaret maşiah, “bir meshedilmiş kesilecek”) ifadeleri geçmektedir. Maşiah (מָשִׁיחַ) sözlük bakımından “meshedilmiş” unvanıdır; bu sözcüğün herhangi bir kullanımı tek başına Nasıralı İsa özel adını oluşturmaz. Vayikra 4:3 הַכֹּהֵן הַמָּשִׁיחַ (“meshedilmiş kohen”) derken Yeşaya 45:1 Tanrı’nın Koreş’e seslenişini לִמְשִׁיחוֹ לְכוֹרֶשׁ (“meshedilmişi Koreş’e”) biçiminde kurmaktadır. Tanah’ın bu iki örneği, unvanın kohenler ve krallar gibi farklı görevler üstlenen kişiler için kullanılabildiğini gösterir.
Daniel 9:25’teki yedi hafta ile altmış iki hafta birbirinden ayrılır. Yeşaya 44:28–45:1 ve Ezra 1:1–4 Koreş’i Yeruşalayim’in yeniden kuruluşuyla ilişkilendirir. İlk dönemin nasıl yorumlandığı ayrıca araştırılır; aynı kelimenin iki defa kullanılması bütün kişilerin İsa olduğu anlamına gelmez. Tanah’ın Maşiah ölçütleri Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28’de belirli tarihsel görevlerle açıklanır.
Daniel 9:26–27, şehirle kutsal yerin yıkımını ve sunuların durmasını da anlatır. Maşiah’ın kimliği Yeşaya 11, Yeremya 23 ve Yehezkel 37’de verilen adalet, barış ve İsrael’in toplanması görevleriyle sınanır. Hristiyanların Daniel’deki “meshedilmiş” kelimesini doğrudan “İsa” diye okuması, ortak unvanı özel isimle değiştirmektir.
Daniel’in yetmiş haftalık anlatısında ilk yedi hafta, sonraki altmış iki hafta, şehrin yeniden kurulması ve kutsal yerdeki felaket aynı bağlamın öğeleridir. Meshedilmiş ifadesinin belirli bir tarihsel kişiye yöneltilmesi, yalnız tek kelimeye değil, bu olayların hangi sırayla gerçekleştiğine ve kişilerin o olaylarda ne yaptığına dayanmalıdır. David soyundan beklenen Maşiah için Yeşaya 11, Yeremya 23 ve Yehezkel 37’de belirtilen halkın toplanması, adil yönetim ve güvenlik ölçütleri de ihmal edilemez.
Daniel 9:25 ve 9:26’daki maşiah sözcüğünün başında İbranicede sözcüğü belirli hale getiren ha- eki bulunmaz. İngilizce çeviride büyük harfle yazılan “Messiah” ve eklenen “the”, İbranice metnin büyük harf kullanımı değildir; çevirinin tercihidir. Tanımlığın bulunmaması kişinin kimliğiyle ilgili bütün tartışmayı tek başına çözmez. Ancak sözcüğün kendisi de bu kişiyi İsa olarak adlandırmaz.
Daniel 9:24’te aynı kökten gelen limşoah, yani “meshetmek” fiili kullanılır. Bir şeyi meshetmekten söz eden bu fiil ile sonraki ayetlerde geçen maşiah, yani “meshedilmiş kişi” ayrı dil biçimleridir. Aynı kökten gelmeleri, her iki ifadenin aynı kişiyi anlattığını göstermez. Daniel 9:24.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Vayikra 4:3; Şemuel Alef 24:7; Yeşaya 45:1 ve 44:28; Ezra 1:1–4; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.
127. İddia: Yetmişinci hafta MS 66–73 arasında tamamlanmış olabilir
Daniel son haftayı anlatırken bir antlaşmadan ve kutsal yerdeki sunuların durmasından söz eder. Roma’ya karşı başlayan savaş, Tapınağın yıkılması ve Masada’daki direnişin sonu farklı olaylardır. Bir tarih aralığının Daniel’in son haftası olup olmadığını anlamak için, bu olaylarla ayette verilen ayrıntıların nasıl eşleştiğine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Daniel son haftayı anlatırken bir antlaşmadan ve kutsal yerdeki sunuların durmasından söz eder. Roma’ya karşı başlayan savaş, Tapınağın yıkılması ve Masada’daki direnişin sonu farklı olaylardır. Bir tarih aralığının Daniel’in son haftası olup olmadığını anlamak için, bu olaylarla ayette verilen ayrıntıların nasıl eşleştiğine bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel’in yetmişinci haftasını MS 66’da Roma’ya karşı savaşın başlamasıyla başlatır ve MS 73’te Masada’nın düşüşüyle bitirirler. Daniel 9:24’te sayılan suç için kefaretin ve kalıcı doğruluğun o tarihe kadar gerçekleşmiş olması gerektiğini söylerler. Bu kefareti İsa’nın daha önceki ölümüne bağlarlar.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:27, bir haftadan, o haftanın yarısından, birçok kişi için güçlendirilecek bir antlaşmadan ve kurban hizmetinin kesilmesinden söz eder. Hristiyan yorum, yetmişinci hafta için Roma’ya karşı savaşın başladığı MS 66 ile Masada’daki direnişin sona erdiği kabul edilen MS 73 arasını seçer. Bu tarihler Daniel’de yazılı değildir. Masada’nın düşüşü araştırmalarda MS 73 veya 74 olarak tarihlendirilir. Masada kuşatmasına ilişkin arkeoloji araştırması, bu iki tarih ihtimalini birlikte verir.
Daniel 9:27’nin temel ifadesi וְהִגְבִּיר בְּרִית לָרַבִּים שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה şeklindedir. Şavua ehad (שָׁבוּעַ אֶחָד) bir haftalık dönemi, hatsi ha-şavua (חֲצִי הַשָּׁבוּעַ) aynı dönemin yarısını, yani bir haftanın ortasını belirtir. Dönem hakkında verilen somut bilgiler antlaşmanın güçlendirilmesi ve korban ile minha hizmetinin kesilmesidir. MS 66 ve MS 73, bu cümlede yer almayan tarihsel tanımlamalardır; Roma’ya karşı savaşın yıllarıyla eşleştirilmeleri ancak tarihsel bir yorum olarak ileri sürülebilir. Bu eşleştirme, metindeki ilk yedi ve altmış iki haftayla bağlantısını ve meshedilmiş kişinin kim olduğunu kendi başına belirlemez.
MS 66’daki isyan, MS 70’te Tapınağın yıkılması ve Masada’daki son çatışmalar aynı olay değildir. Daniel, MS 66–73 tarihlerini veya bu yılları haftanın başlangıcı ve sonu olarak belirleyen bir hesap vermez. Daniel 9:27’de “antlaşmayı güçlendirecek” denen kişinin adı da İsa olarak verilmez. Tanah’ta Roma yöneticisinin aynı dönemde birçok kişiyle belirli bir yedi yıllık antlaşma yaptığına ilişkin kayıt yoktur. Daniel 9:26–27’nin konusu Yeruşalayim, kutsal mekan ve kesintiye uğrayan ibadettir.
Bir savaşın bazı yıllarını bir yediliğe sığdırmak, 27. ayetin bütün ayrıntılarını tarihlendirmez. Ayet önce çokları için güçlendirilen bir antlaşmadan söz eder, sonra aynı haftanın yarısına sunuların kesilmesini koyar. İddianın bu ayeti MS 66–73’e bağlayabilmesi için başlangıçtaki antlaşmayı, taraflarını ve o başlangıçla korbanın kesilmesi arasındaki süreyi aynı hesapla göstermesi gerekir. (Daniel 9:26–27).
Daniel 9:26’nın hangi tarihsel olayları anlattığını belirlemek için savaşın başlangıcı ve sonu kadar meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması da açıklanmalıdır. MS 66–73 aralığını seçmek, bu kişinin kim olduğunu ve kesilmesinin İsa’nın ölümüyle nasıl aynı sıraya yerleştiğini kendiliğinden açıklamaz. Son savaşın tarihlerini uygun bir yediye tamamlamak, önceki dönemlerle kişi arasındaki eksik bağlantının yerini tutmaz.
Daniel 9’un anlattığı temel konu Yeruşalayim, kutsal yer ve oradaki hizmetin kesilmesidir. Hristiyanların MS 66 ve 73 tarihlerini seçip buna İsa’nın Maşiah olduğu sonucunu eklemeleri, metnin verdiği tarihi değil, daha sonra hazırlanmış bir hesaplamayı kanıt diye sunmaktır.
Daniel 9:26’da יִכָּרֵת מָשִׁיחַ וְאֵין לוֹ, “Bir meshedilmiş kesilecek ve ona ait bir şey bulunmayacak” denilir; hemen ardından şehrin ve kutsal yerin yıkımı anlatılır. Bir tarih aralığının yedi yıl sürmesi, bu olayların öznesini veya hangi kralın Maşiah olduğunu tek başına açıklamaz. Yedi yılın hangi tarihsel olayla başlayıp hangi hükümle tamamlandığı da yalnız sonuçtan geriye gidilerek belirlenemez.
Daniel 9:24, yetmiş haftayla ilgili olarak başkaldırının sona ermesini, suç için kefareti, yani suçun giderilmesini, ayrıca kalıcı doğruluğu ve kutsalların kutsalının meshedilmesini de sayar. İddia, İsa’nın ölümünü bu kefaretle ilişkilendirir. Ancak Daniel, İsa’yı veya onun ölümünü bu sonucun kaynağı olarak adlandırmaz. Yalnızca savaşın yaklaşık yedi yıl sürmesi, ayette sayılan sonuçların her birinin hangi olayla gerçekleştiğini göstermez. Daniel 9:24.
Hesabın önceki bölümü de açıklanmalıdır. İddia 69 haftayı İsa’nın ölümü için seçilen MS 33,5 tarihinde bitirip son haftayı yaklaşık MS 66’da başlatır. Aradaki yaklaşık 33 yılın neden sayılmadığı Daniel’de belirtilmez. Son dönemde yedi yıllık bir savaş aralığı bulunması, önceki yaklaşık 33 yılın neden hesaba katılmadığını açıklamaz.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Yeremya 25:11–12.
130. İddia: Daniel 9 korban sisteminin kalıcı olarak kaldırılacağını gösterir
Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Daniel, kurban ve tahıl sunularının duracağı bir dönemden söz eder. Yıkım veya baskı yüzünden bir ibadetin yapılamamasıyla, onu emreden buyruğun sonsuza dek kaldırılması ayrı durumlardır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Korban, kutsal hizmette Haşem’e getirilen sunudur. Daniel, kurban ve tahıl sunularının duracağı bir dönemden söz eder. Yıkım veya baskı yüzünden bir ibadetin yapılamamasıyla, onu emreden buyruğun sonsuza dek kaldırılması ayrı durumlardır.
Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Daniel 9:27’deki korbanların durdurulmasını İsa’nın ölümü ve Tapınağın MS 70’te yıkılmasıyla ilişkilendirirler. Onlara göre bu iki olay, korban düzeninin kalıcı olarak sona erdiğini gösterir. Ayetteki fiilin bir daha başlamamak üzere durmayı anlattığını söylerler. Bu yüzden ayeti Makabiler dönemindeki geçici kesintiye uygulamayı reddederler.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:26, Yeruşalayim’le kutsal yerin yıkılacağını; 9:27, kurban ve tahıl sunusu hizmetinin duracağını bildirir. Sununun belli bir dönemde kesilmesi, onu emreden Tora’nın yürürlükten kaldırılması demek değildir. Daniel buyrukları kalıcı olarak iptal eden yeni bir yasa vermez.
Daniel 9:27’de וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה, “Haftanın yarısında korban ve minha hizmetini durduracak” denir. Yaşbit (יַשְׁבִּית), bir işin veya uygulamanın durdurulmasını ifade eder; burada Tora’daki korban hükümlerini ebediyen yürürlükten kaldıran “bu buyruk artık yürürlükte değildir” anlamına gelen bir ifade bulunmaz. Metnin konusu Yeruşalayim’in yıkımı ve ibadetin kesintiye uğramasıdır. Mevcut bir hizmetin yıkım nedeniyle yapılamaması, onu emreden mitsvanın, yani buyruğun yürürlükten kaldırılması anlamına gelmez.
İlk Tapınak yıkıldıktan sonra halk geri döndüğünde sunağı “Moşe’nin yasasında yazıldığı gibi” yeniden kurmuştur (Ezra 3:2). Ezra 6:18, kohenlerle Levilerin Moşe’nin kitabına göre görevlendirildiğini söyler. İlk yıkım Tora’yı sona erdirmediği gibi Daniel ikinci yıkım için ayrı bir iptal emri bildirmez.
Yehezkel’in gelecek hizmetinde hem korban hem de tahıl sunusu bulunur. 45:17, bunların yeni ay, Şabat ve bayram düzeninde sunulacağını ve halk için kappara sağlayacağını söyler. Daniel’in yıkım sırasında durduğunu söylediği işlerin gelecekte yapılacağı, bu peygamberin verdiği ayrıntılardan anlaşılır. Kurbanın kesildiği bir dönemi, buyruğun kaldırılması olarak okumak bu gelecek hizmetini açıklayamaz. (Yehezkel 45:15–17).
Daniel’in saydığı iki sunu, zevah u-minha diye anılır. Zevah hayvan korbanı, minha ise burada tahıl sunusudur.
Yehezkel 43:18–27 gelecekte sunak hizmetini, 44:15–24 kohenleri, 45:15–25 günahların giderilmesi için sunuları anlatır. Daniel 9’da kutsal hizmetin kesilmesi anlatılır; bütün korbanların İsa’nın ölümüyle kaldırıldığı ilan edilmez. Yehezkel 45 gelecekte de gerçek kapara hizmeti bildirir. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili sunu hizmetini anlatır.
Yehezkel 45:17, gelecek hizmet için הוּא־יַעֲשֶׂה אֶת־הַחַטָּאת וְאֶת־הַמִּנְחָה וְאֶת־הָעוֹלָה וְאֶת־הַשְּׁלָמִים לְכַפֵּר בְּעַד־בֵּית יִשְׂרָאֵל der: “İsrael Evi için kapara yapmak üzere hatat, minha, ola ve şelamim sunularını sağlayacaktır.” Hatat günah sunusu, minha tahıl sunusu, ola bütünüyle yakılan sunu, şelamim ise esenlik sunusudur. Le-khapper (לְכַפֵּר), bu sunuların arınma ve kefaret için yapılacağını açıkça belirtir. 45:22’de ayrıca yönetici kendisi ve halk için hatat sunusunu sağlayacaktır. Dolayısıyla peygamberin gelecekteki ibadet tasvirinde gerçek sunu ve kapara görevleri bulunurken Daniel’deki kesintinin bütün korbanların sonsuza dek kaldırılması olduğu sonucu çıkarılamaz.
Yeremya 33:17–18, David soyunun sürekliliğiyle birlikte Levi kohenlerinin yakmalık korban, minha ve başka sunular sunmasından söz eder. Hoşea 3:4–5 ise İsrael’in uzun süre kral ve korban olmadan kalacağını, ardından Tanrısı Haşem’e ve kralı David’e döneceğini bildirir. Korban bulunmayan dönem, Hoşea’da yoksunluğun parçasıdır. Bu ayetlerden korban emrinin sonsuza dek kaldırıldığı sonucu çıkmaz. Yeremya 33:17–18, Hoşea 3:4–5.
Daniel’deki fiilin belirli bir tarihsel kesintiye uygulanması ayrıca tarihsel kanıt gerektirir. Bir hizmetin durduğunu söyleyen fiil, tek başına o hizmetin bir daha hiçbir zaman başlamayacağını belirtmez.
Tanah kaynakları: Daniel 9:26–27; Ezra 3:2 ve 6:18; Yehezkel 43:18–27, 44:15–24, 45:15–25 ve 46:13–15.
145. İddia: Bet HaMikdaş’ın MS 70’te yıkılması İsa’nın reddedilmesinin cezasıdır
Romalılar MS 70’te Yeruşalayim’i kuşattı ve İkinci Bet HaMikdaş, yani Tapınak yıkıldı. Bir yıkımın nasıl gerçekleştiğiyle Haşem’in onu belirli bir suçun cezası olarak bildirdiğinin gösterilmesi iki ayrı konudur. Tanah’ta bir yıkım için hangi nedenin verildiğini anlamak için peygamberlerin kendi sözlerine bakılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Romalılar MS 70’te Yeruşalayim’i kuşattı ve İkinci Bet HaMikdaş, yani Tapınak yıkıldı. Bir yıkımın nasıl gerçekleştiğiyle Haşem’in onu belirli bir suçun cezası olarak bildirdiğinin gösterilmesi iki ayrı konudur. Tanah’ta bir yıkım için hangi nedenin verildiğini anlamak için peygamberlerin kendi sözlerine bakılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Roma’nın MS 70’te İkinci Tapınağı yıkmasını Haşem’in Yahudilere verdiği bir ceza olarak görürler. Onlara göre bu cezanın nedeni, Yahudilerin İsa’yı reddetmesidir.
Tanah’ın Cevabı:
MS 70’te İkinci Tapınağın yıkılması tarihsel bir felakettir. Ancak “Bu felaket Yahudilerin İsa’yı reddetmesinin cezasıdır” hükmü Tanah’ta yer almaz. Yeremya 7:9–15, hırsızlık, cinayet, yalan ve putperestliğe karşı uyarır; Melahim Bet 24:3–4, masum kan dökülmesinin ağır sonuçlarını açıklar. Bu peygamberliklerin hiçbirinde Tapınağın yıkılmasının nedeni 'İsa’nın reddi' diye yazmaz.
Yeremya 7:12–15, Haşem’in adının anıldığı bir kutsal yerin insanların yaptığı kötülüğe kalkan olmayacağını, Şilo örneğiyle gösterir. Peygamber Şilo’ya gidip İsrael’in işlediği kötülük yüzünden orada ne olduğuna bakılmasını ister. Yıkımın hangi davranış yüzünden geldiği, peygamberin adını verdiği suçtan öğrenilir. İkinci Tapınağın MS 70’te yıkıldığı bilgisi, kendi başına yeni bir suç veya yeni bir antlaşma ilan etmez. (Yeremya 7:9–15).
Yeremya 7:9’da halkın suçları הֲגָנֹב רָצֹחַ וְנָאֹף וְהִשָּׁבֵעַ לַשֶּׁקֶר וְקַטֵּר לַבָּעַל sözleriyle sayılmaktadır: “Çalmak, öldürmek, zina etmek, yalan yere yemin etmek ve Baal’e tütsü sunmak...” 7:14–15 bu davranışlarla birlikte kutsal yerin ve halkın karşılaşacağı hükmü bildirir. Bu pasajın tarihsel bağlamı Birinci Tapınağın ayakta olduğu dönemdir. Peygamber burada MS 70 yıkımının gerekçesini belirli bir birinci yüzyıl kişisine karşı tutuma bağlamamaktadır. Önceki yıkımda görülen ahlaki ve antlaşmaya ilişkin uyarıların bulunması, sonraki bütün felaketlere metinde yazılı olmayan özel bir suç yüklenebileceği anlamına gelmez.
Vayikra 26, halkın günahına bağlı sürgün ve yıkımı bildirir; 26:44–45’te ise Tanrı’nın sürgündeki İsrael’le antlaşmasını bozmayacağı açıkça söylenir. Hoşea 1:9 ve 2:25 (bazı Hristiyan baskılarında 2:23), “Halkım değilsiniz” yargısının ardından aynı halkın yeniden kabulünü anlatır.
Hoşea 2:1’de (bazı Hristiyan baskılarında 1:10) İsrael yeniden “Yaşayan Tanrı’nın oğulları” diye anılır; 2:25’te (bazı Hristiyan baskılarında 2:23) Tanrı “Halkımsın” der. Bet HaMikdaş’ın yıkımı Yeremya 7 ve 25’te halkın yanlış davranışıyla ilişkilendirilen önceki yıkım örneğini hatırlatır; bu, her yıkımın tek bir sonradan yaşamış kişiye karşı tutumun cezası olduğu anlamına gelmez.
Daniel 9:26 şehrin ve kutsal yerin yıkılmasından söz eder; bunun nedenini “İsa’yı reddettiler” diye açıklamaz. Hristiyanların MS 70 yıkımını böyle bir cezaya dönüştürmeleri, Tanah’ın açıkça bildirmediği tarihsel ve ahlaki bir suçlamayı peygamberin ağzına koymaktır.
Vayikra 26:44 sürgün ve cezayı açıkça değerlendirdiği halde לֹא־מְאַסְתִּים וְלֹא־גְעַלְתִּים לְכַלֹּתָם לְהָפֵר בְּרִיתִי אִתָּם, “Onları reddetmedim ve onlarla antlaşmamı bozmak üzere onları yok etmedim” der. Bu söz, yıkım ve sürgünün İsrael’in Haşem’le antlaşmasını sona erdirmediğini de gösterir. Daniel 9:26 şehrin ve kutsal yerin yıkılacağını anlatırken buna neden olarak “İsa’yı reddetmek” ifadesini kullanmamaktadır. Tarihsel yıkımın yaşanmış olması ile Haşem’in bütün halkı belirli bir suç yüzünden cezalandırdığının ileri sürülmesi iki ayrı konudur; ikincisi Tanah’ta gösterilmedikçe peygamberlik hükmü sayılamaz.
İddiayı savunan metinde Daniel 9:26, meshedilmiş kişinin kesilmesinden sonra Yahudilerin artık onun halkı olmayacağı şeklinde aktarılır. Oysa ayette şehrin ve kutsal yerin עַם נָגִיד הַבָּא, yani “gelecek önderin halkı” tarafından yıkılacağı söylenir. İbranice cümlede “Yahudiler artık onun halkı olmayacak” ifadesi bulunmaz. Daniel 9:26.
Yıkımın tarihsel olarak nasıl gerçekleştiği ile Haşem’in onu hangi suçun cezası olarak bildirdiği ayrı sorulardır. Roma ordusunun kuşatması ve Tapınağın yıkılması tarihsel olaylardır. Bu olayların kendisi, belirli bir teolojik açıklamayı tek başına kanıtlamaz.
Talmud’un Yoma 9b bölümü, İkinci Tapınak’ın yıkımını nedensiz nefretle ilişkilendiren bir açıklama verir. Bu, sonraki rabbinik döneme ait ahlaki bir yorumdur. Bu yorumda da İsa’nın reddedilmesi yıkımın nedeni olarak gösterilmez. Roma’nın Tapınağı yıkmış olması, Haşem’in bütün bir halkı İsa’yı reddettiği için cezalandırdığı iddiasını kanıtlamaz.
Tanah kaynakları: Yeremya 7:9–15, 25:1–14; II Melahim 24:3–4; Vayikra 26:40–45; Hoşea 1:9 ve 2:25; Daniel 9:26.
226. İddia: İsa mizbeah üzerinde ölmedi; fakat kendisi mizbeah olduğu için korban geçerlidir
Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tora’da mizbeah, kutsal sunular için kullanılan sunaktır. Korban hizmetiyle ilgili ayetler sunuyu kimin getireceğini, kutsal hizmeti yapan kohenin görevini ve sunağın nerede bulunacağını ayrı ayrı açıklar. İsa’nın ölümünü bu hükümlerle ilişkilendiren görüşte ise “sunak” sözcüğü bir insanın bedeni için kullanılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın Tapınak sunağında öldürülmediğini belirtirler. Tanrı’nın adını taşıdığını söyledikleri Maşiah’ı hem Tapınak hem de sunak olarak yorumlarlar. Onlara göre İsa’nın kendisi sunak olduğu için, orada yapılması gereken ayrı bir işlem olmadan da ölümü geçerli bir korban sayılır.
Tanah’ın Cevabı:
Tora, korbanı, onu getiren kişiyi, hizmeti yapan koheni ve sunağı ayrı ayrı tanımlar. Bir insana sembolik olarak “sunak” veya “Tapınak” demek, Tora’nın belirlediği işlemleri yerine getirmez.
Vayikra 1:3–9, hayvanın getirilmesini ve kesilmesini, Aharon soyundan kohenlerin kanı sunağa uygulamasını anlatır. Şemot 27:1–8 ise sunağın yapısını ve ölçülerini verir. Hayvan sunulur, kohen kanı uygular ve sunak işlemin yapıldığı yerdir.
Vayikra 17:11’de Tanrı, kanı עַל־הַמִּזְבֵּחַ, “sunak üzerinde”, canlar için kapara sağlamak üzere verdiğini söyler. Ayet kanın nerede kullanılacağını ve bunun ne işe yaradığını ayrı ayrı söyler. Bir kişinin bedenine “sunak” adı verilmesi, kanın Tora’da belirtilen biçimde uygulanmış olduğu anlamına gelmez.
Devarim 12:5–14 de korbanların herkesin seçtiği herhangi bir yerde değil, Tanrı’nın seçeceği yerde sunulmasını buyurur. Tanrı’nın adını taşıdığı ileri sürülen bir kişinin bedenini seçilmiş yerle özdeşleştiren bir hüküm vermez. Daniel 9:26 kutsal yerin yıkımını anlatır. Ayette Tapınak’ın ve sunağın yerini bir insanın bedeninin alacağı yazmaz.
İddiada, İsa’nın insan korbanı olarak “özel bir durum” olduğu da ileri sürülür. Böyle bir istisnanın varlığını göstermek için Tora’da insanın bu biçimde sunulmasına izin veren bir hüküm gerekir. “Özel korban” demek bu hükmü sağlamaz.
Karşı görüş Devarim 21:1–9’daki töreni de sunak dışında yapılan bir suç sunusu örneği olarak kullanır. Devarim burada katili bilinmeyen bir cinayetten sonra yapılacak egla arufa törenini anlatır. Bu ad, törende boynu kırılan düveyi anlatır. Düve, henüz yavrulamamış dişi sığırdır. Vayikra’daki aşam ise suç sunusuna verilen ayrı bir addır.
Tora hayvanı, yeri, yaşlıların ellerini yıkamasını, kohenlerin katılımını ve söylenecek sözleri ayrı ayrı belirler.
Devarim 21:5’te kohenlerin görevi için kullanılan fiil levareh, yani “kutsamak”tır. 21:8’de ise halk için kapara istenir ve suçsuz kanın İsrael arasında kalmaması dilenir. Kapara dileği, Tora’nın bu olay için adım adım düzenlediği törenin bir parçasıdır. Bundan, sunak dışında gerçekleşen her ölümün korban sayılacağı sonucu çıkmaz.
Vayikra 16:15–16 ve 27’de bazı sunuların bedenleri kampın dışında yakılır. Kohen önce bu sunuların kanını kutsal yerdeki arınma işlemi için kullanır. Bedenin sonradan dışarı çıkarılması, kutsal yerdeki hizmet olmadan gerçekleşen herhangi bir ölümü aynı sunu yapmaz.
Yehezkel 43:13–27 gelecekteki sunağın ölçülerini ve arındırılmasını, 45:19 ise kohenin kanı uygulayacağı yerleri anlatır. Gelecekteki tasvirde de sunak, sunu ve kohenin görevleri ayrı kalır. Bu, fiziksel sunağın bir kişinin bedeniyle değiştirilmesinin Yehezkel’in açıklaması olmadığını gösterir.
İsa’nın bedenine sunak demek, Tora’nın seçilmiş yer, sunu ve kohenle ilgili hükümlerini karşılamaz. Bu sembolik eşitleme, Tora’nın korban düzenine sonradan eklenmiştir.
Kaynaklar: Vayikra 1:3–9, 16:15–16, 27 ve 17:11; Devarim 12:5–14, 21:1–9; Şemot 27:1–8, 29:37; Daniel 9:26; Yehezkel 43:13–27, 45:19; Mişna Sota 9:5–7.
88. İddia: Tanah Maşiah’ın iki ayrı gelişini öğretir
Tanah, hor görülen bir kulu, eşek üzerinde gelen bir kralı ve bulutlarla gelip yönetme yetkisi alan birini farklı yerlerde anlatır. Bu sahnelerin tek bir kişinin hayatına ait olduğunu söylemek için önce her metnin kimi anlattığını, sonra da olaylar arasında nasıl bir sıra kurduğunu görmek gerekir.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Tanah, hor görülen bir kulu, eşek üzerinde gelen bir kralı ve bulutlarla gelip yönetme yetkisi alan birini farklı yerlerde anlatır. Bu sahnelerin tek bir kişinin hayatına ait olduğunu söylemek için önce her metnin kimi anlattığını, sonra da olaylar arasında nasıl bir sıra kurduğunu görmek gerekir.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeşaya’daki hor görülen kişiyle Daniel’de görkem içinde egemenlik alan kişinin aynı Maşiah, yani Mesih olduğunu söylerler. İsrael’in, krallığını kurmuş bir hükümdarı reddedemeyeceğini düşündükleri için iki ayrı geliş gerektiği sonucuna varırlar. Onlara göre İsa ilk gelişinde reddedildi, öldü, dirildi ve göğe yükseldi. Vaat edilen barışı ve krallığı ise ikinci gelişinde kuracaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Tanah’ın Maşiah’ın iki gelişini öğrettiği iddiası yanlıştır. Zekeriya, Siyon’a gelen alçakgönüllü kralı uluslara barış duyuran hükümdar olarak tanıtır. Kral eşeğe binerek gelir. Bir sonraki ayette Haşem Efrayim’in savaş arabalarını ve Yeruşalayim’in savaş atlarını kaldırır, savaş yayı ortadan kalkar ve kralın egemenliği genişler. Peygamber, geliş ile yönetimi birbirine bağlar. Kralın eşeğe binmesiyle krallığının kurulması arasına ölüm, diriliş ve yüzyıllar süren bir ayrılık koyan sıra Hristiyan öğretisinden gelir. (Zekeriya 9:9–10)
Daniel’in görümünde, yani kendisine gösterilen sahnede, insanı andıran biri göğün bulutlarıyla gelir ve Günleri Eskiden Beri Var Olan’ın huzuruna çıkarılır. Günleri Eskiden Beri Var Olan, bu sahnede yargıç olarak oturan Tanrı’dır. Yeryüzüne geri gelen biri anlatılmaz. Bu kişiye yönetme yetkisi verilir. Görüm açıklandığında krallığı Yüceler Yücesi’nin kutsallarının alacağı söylenir. Bu kişi ister halkı temsil eden bir görüntü olarak, ister onunla bağlantılı bir hükümdar olarak okunsun, görümdeki hareketi İsa’nın ikinci inişi saymak için gereken olay sırası bulunmaz.
Daniel 7’nin kendi açıklamasında aynı egemenlik sırasıyla kutsallara ve onların halkına verilir. Görüm önce simgeyi, sonra simgenin hangi topluluğa ve hangi krallığa ait olduğunu anlatır. Kutsallara savaş açan güç yargılandıktan sonra bu egemenlik kurulur. Bulutların görülmesini tek başına alıp aynı hükümdar için daha erken ve daha geç iki ayrı gelişe dönüştürmek, bu olay sırasına metinde bulunmayan bir dönem ekler. (Daniel 7:17–27).
Yeşaya 53:2–3’te kurak topraktan çıkan kök, hor görülen kulun tasviridir. Haşem bu kulu daha önce İsrael diye adlandırmış, ardından yüceltilmesini ilk ayette ilan etmiştir (49:3, 52:13). Yeşaya 11:1’deki filize ise ayrı ve açık bir soy verilir. O, David’in babası Yişay’ın kökünden çıkar. Yeşaya 60:21’de bütün halk Haşem’in diktiği fidandır, Hoşea 14:6–8’de de halk kök salar ve dallanır. Ortak bitki imgesi, bu iki özneyi aynı kişiye dönüştürmez. Yeşaya 52–54’te sürgünde aşağılanan İsrael’in yeni kuşaklarının çoğalması, Yeşaya 11’de ise David soyundan bir yönetici ve onun adaletle hükmetmesi anlatılır.
İki geliş için öne sürülen başka bir dayanak, Daniel 9’daki nagid, yani yönetici unvanıdır. Bu sözcüğün ilk gelişi, kral unvanının da ikinci gelişi anlattığı ileri sürülür. Oysa Haşem, Şemuel’e Şaul’un başına yağ sürüp onu halka yönetici olarak atamasını buyurur. Aynı Şaul, Gilgal’de halk tarafından kral ilan edilir. Bir insan, yönetici olarak meshedilip tahta oturabilir. Unvanların değişmesi, dünyadan ayrılıp ikinci kez gelmesini gerektirmez. (Daniel 9:25–26, Şemuel Alef 9:16, 11:15)
Hristiyan savı, Talmud’un Sanhedrin 98a bölümünde bulut ve eşek tasvirlerinin yan yana getirilmesine de başvurur. Orada önce Yeşaya’daki kurtuluşun vaktinde gelmesiyle hızlandırılması, şartlara bağlı iki ihtimal olarak ele alınır. Ardından İsrael layıksa bulutlarla, aksi durumda eşek üzerinde gelişten söz edilir. Hızlandırılan kurtuluşun bir de vaktinde tekrar yaşanması gerekmez. İki ihtimalin varlığı, onları iki tarihsel geliş haline getirmez. Talmud’un Sukka 52a bölümündeki görüşlerden biri de Zekeriya’daki yası öldürülen Maşiah ben Yosef’e bağlar, bir başkası kötü eğilimin ortadan kalkmasına. Ben Yosef ile Ben David’i iki ayrı figür olarak anan gelenek, aynı kişinin iki gelişi iddiasını karşılamaz. Bu metinlerden çıkarılan zorunluluk, onlara başvuran Hristiyan savının eklediği bir sonuçtur. (Yeşaya 60:22)
Tanah, ikinci bir eylemden söz ettiğinde onu kimin yapacağını belirleyebilir. Yeşaya 11:11’de ikinci kez elini uzatan Haşem’dir. Topladığı da kendi halkıdır. Hoşea 3:5’te dönecek olan halk, yani İsrael oğullarıdır. Onlar Haşem’i ve kralları David’i arayacaklardır. Eliyahu’nun göğe alınışı ile ileride gönderilmesi ise adıyla bildirilir. Melahim’de göğe alınan, Malaki’de gönderileceği söylenen kişi Eliyahu’dur. Başka bir peygamberin geri gönderilme vaadi, David soyundan kral için verilmiş bir dönüş vaadi oluşturmaz. (Yeşaya 11:11–12, Hoşea 3:5, Melahim Bet 2:11, Malaki 3:23–24)
Yeşaya’da Yişay’ın kökünden gelen yönetici yoksulları adaletle yargılar, Haşem bilgisi yayılır ve dağılmış İsrael toplanır. Yeremya, Yehuda’nın kurtuluşu ve İsrael’in güvenliği için David soyundan kralın “günlerinde” ifadesini kullanır. Yehezkel’de Haşem, dağılmış halkı ülkesinde tek kral altında birleştirir. Halk Haşem’in hükümlerine uyar, barış antlaşması kurulur ve Mikdaş aralarında kalır. Bu olaylar zaman içinde gelişebilir. Kral, kurduğu yönetimi sürdürürken egemenliği genişleyebilir. İsa’nın ikinci gelişi daha sonra verilmiş bir vahiy olarak ileri sürülse de Tanah’ın verdiği ölçüler yerinde durur. Barış, toplanma ve adil yönetim ortaya çıkmadan bu görevleri ikinci gelişe ertelemek, İsa’nın o kral olduğunu kanıtlamaz. (Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8, Yehezkel 37:21–28)
Malaki 3:23–24, birçok Hristiyan baskısında 4:5–6 diye numaralanır. Hoşea 14:6–8 için İbranice ayet numaraları kullanılmıştır. Daniel 7:13–27 · 11:1 · 60:21
120. İddia: İsrael ancak İsa’yı kabul ederek Tanrı’ya geri dönebilir
Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Moşe, İsrael’in ülkesinden uzaklaştırıldıktan sonra nasıl geri döneceğini anlatır. Bu dönüş hem kime yönelineceğiyle hem de halkın hayatında neyi değiştireceğiyle ilgilidir. Dönüşün şartları, Moşe’nin ve peygamberlerin bu konuda verdikleri buyruklardan anlaşılır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsrael’in Maşiah’ı öldürdüğü için tövbe etmesi gerektiğini söylerler. Onlara göre Haşem, İsrael’i ancak İsa’yı Maşiah, yani Mesih olarak tanıdığında yeniden kabul edecektir. Daniel 9’daki antlaşma sözünü de İsa’nın ölümü ve dirilişiyle ilişkilendirirler.
Tanah’ın Cevabı:
Devarim 30:1–3, sürgüne düşen İsrael’in Tanrı’ya nasıl döneceğini açıkça anlatır: Tanrı’nın sözlerini yüreğine alacak, O’na dönecek ve sesini dinleyecektir. 30:4–10, Tanrı’nın halkını yeniden toplayacağını ve buyruklarına uymasını sağlayacağını bildirir. Bu dönüşün şartları arasında İsa’ya iman etmek yoktur.
Devarim 30:2’nin özgün hükmü וְשַׁבְתָּ עַד־יְהוָה אֱלֹהֶיךָ וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ כְּכֹל אֲשֶׁר־אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם אַתָּה וּבָנֶיךָ בְּכָל־לְבָבְךָ וּבְכָל־נַפְשֶׁךָ şeklindedir: “Tanrın Haşem’e dönecek, bugün sana emrettiğim her şey doğrultusunda O’nun sesini dinleyeceksin; sen ve çocukların, bütün yüreğiniz ve bütün canınızla.” Ve-şavta (וְשַׁבְתָּ) dönüşü, ve-şama’ta be-kolo (וְשָׁמַעְתָּ בְקֹלוֹ) Tanrı’nın sesine itaati ifade eder. Dönmesi istenen halk yine İsrael’dir. Halkın nasıl döneceğini ise Moşe’nin “bugün” verdiği buyruklar gösterir. Ayet, İsa’ya iman etme veya onu Maşiah olarak kabul etme şartını belirtmez.
Hoşea 14:2–5, halkın günahını itiraf edip Tanrı’ya yönelmesini, Asur’a ve putlara güvenmeyi bırakmasını anlatır. Tanrı onların dönekliğini iyileştireceğini ve onları seveceğini söyler. Yeşaya 55:6–7, kötülüğünden dönenin bağışlanacağını; Yehezkel 18:21–23, doğru yaşayışa dönene yaşam verileceğini bildirir.
Yehezkel 36:25–27’de halkı temizleyen, ona yeni yürek veren ve buyruklarını yapmaya yönelten yine Tanrı’dır. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın tarafları İsrael ve Yehuda olarak adlandırılır.
Devarim 4:30–31, son günlerde sıkıntı içindeki İsrael’in Tanrı’ya döneceğini ve O’nun sesini dinleyeceğini bildirir. Gerekçe de açıklanır: Tanrı merhametlidir; halkını bırakmaz, atalarıyla yaptığı antlaşmayı unutmaz. Dönüşün yolu ve dayanağı Moşe’nin kendi sözlerinde verilmiştir. Buna İsa’yı kabul etme şartı eklemek, antlaşmayı hatırlayan Tanrı’nın açık çağrısını değiştirir.
Melahim Alef 8:46–50’de Şelomo, Haşem’den sürgündeki halkın duasını işitmesini ve itiraf ettikleri günahları bağışlamasını ister. Yeremya 3:12–14 de İsrael’e doğrudan “Geri dön” çağrısı yapar. Tanah, İsrael’e Tanrı’ya dönmesini ve O’nun buyruklarını korumasını emreder. Bu dönüşün yerine İsa’yı Maşiah olarak kabul etme şartı koymak, Tora’nın belirlediği yolu değiştirmektir.
Devarim 30:8, gelecekte dönüşten sonra וְאַתָּה תָשׁוּב וְשָׁמַעְתָּ בְּקוֹל יְהוָה וְעָשִׂיתָ אֶת־כָּל־מִצְוֺתָיו אֲשֶׁר אָנֹכִי מְצַוְּךָ הַיּוֹם der: “Yeniden dönüp Haşem’in sesini dinleyecek ve bugün sana emrettiğim bütün mitsvaları yerine getireceksin.” Geleceğe ilişkin bu vaat, Haşem’e dönüş ile Moşe’nin mitsvalarına, yani Tora’nın buyruklarına yeniden uyulmasını birlikte anlatır. Hoşea 14:2–5 ve Yehezkel 18:21–23 aynı dönüşü ve merhameti tamamlar. Yeremya 31:31–34’te yeni antlaşmanın İsrael ve Yehuda ile yapılması, Tora’nın onların yüreğine yazılması vaadi de bu süreklilikle uyumludur.
Hoşea 3:5, İsrael oğullarının dönüp Tanrıları Haşem’i ve kralları David’i arayacağını söyler. Ayette Tanrı ile kral ayrı ayrı anılır. Kralın adı David soyundan gelecek Maşiah’a işaret edecek biçimde okunsa da ayet onun İsa olduğunu söylemez. İsa’nın Maşiah olduğu önce varsayılıp sonra bu ayetteki kralın adı onun kanıtı olarak kullanılamaz. Hoşea 3:5.
İddianın dayandığı Daniel 9:26–27’de bir maşiahın, yani meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması, ardından kentin ve kutsal yerin yıkılması anlatılır. 27. ayette birçok kişiyle bir hafta için güçlendirilen antlaşmadan ve sunuların durdurulmasından söz edilir. Ayet, İsa’nın adını vermez; onun dirildiğini veya İsrael’in Tanrı’ya dönmek için ona iman etmesi gerektiğini söylemez. Bu sonuçlar Daniel’in sözlerine eklenmiştir. Daniel 9:26–27.
Tanah kaynakları: Devarim 30:1–10, özellikle 30:2 ve 30:8; 4:30–31; Hoşea 14:2–5 (Masoretik); Yehezkel 18:21–23, 36:25–27; Yeremya 31:31–34 ve 3:12–14; Yeşaya 55:6–7; I Melahim 8:46–50.
122. İddia: Daniel’in 69 haftası ay hesabıyla İsa’nın ölüm tarihini verir
Bir tarih hesabı yaparken üç şey bilinmelidir. Sayıma hangi tarihte başlanıyor, kaç yıl sayılıyor ve bir yıl kaç gün kabul ediliyor? Yılın birimi değiştirilirse yıl sayısı değişebilir. Geçen günlerin toplamı ise aynı kalmalıdır.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Bir tarih hesabı yaparken üç şey bilinmelidir. Sayıma hangi tarihte başlanıyor, kaç yıl sayılıyor ve bir yıl kaç gün kabul ediliyor? Yılın birimi değiştirilirse yıl sayısı değişebilir. Geçen günlerin toplamı ise aynı kalmalıdır.
Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Daniel’deki 69 haftanın 483 yıl ettiğini söylerler. Yahudi ay takvimine göre bu sürenin 486,5 ay yılına karşılık geldiğini ileri sürerler. MÖ 457’den başlayan hesaba dört yıllık takvim düzeltmesi ekleyerek, İsa’nın öldüğünü söyledikleri MS 33,5 tarihine tam olarak ulaşıldığını savunurlar.
Tanah’ın Cevabı:
Bu hesap birkaç ayrı seçime dayanır. Daniel 9:25, başlangıç için MÖ 457 tarihini vermez. Ayette yedi hafta ve altmış iki hafta ayrı ayrı geçer; Masoretik okuma işaretlerinde yedi haftanın sonunda güçlü bir duraklama bulunur. Bu süreleri birleştirmek mümkündür, ancak bu okuma ayrıca açıklanmalıdır. Ayet, 483 yılın 486,5 ay yılına çevrilmesini veya dört yıl eklenmesini de söylemez.
İbranice metindeki עַד־מָשִׁיחַ נָגִיד שָׁבֻעִים שִׁבְעָה וְשָׁבֻעִים שִׁשִּׁים וּשְׁנַיִם sözlerinde “meshedilmiş önder”, “yedi hafta” ve “altmış iki hafta” geçer. 9:26 ise meshedilmiş birinin “altmış iki haftadan sonra” ortadan kaldırılacağını söyler. Ayet, yedi haftanın bu süreye nasıl ekleneceğini söylemez; bu iki dönemi doğrudan “ölüme kadar 69 hafta” diye birleştirmez. Daniel 9:24–27.
69 hafta yedişer yıllık dönemler olarak alınırsa 69 × 7 = 483 yıl eder. Bu hesapta bu sayının ay hesabıyla nasıl 486,5 yıla dönüştüğü açıklanmaz. 486,5 sayısı 69,5 × 7 işlemine eşittir; bu işlem 69 döneme yarım dönem, yani bu hesaba göre üç buçuk yıl ekler. Bir sayının ay yılına çevrilmesi ise geçen gerçek süreyi değiştirmemelidir.
Ortalama bir güneş yılı yaklaşık 365,24, on iki ay döngüsünden oluşan bir ay yılı ise yaklaşık 354,37 gündür. 483 güneş yılının gün sayısı, bir ay yılının gün sayısına bölünür: 483 × 365,24 ÷ 354,37 ≈ 497,8 ay yılı. Ters yönde, 486,5 ay yılının günleri güneş yılının uzunluğuna bölünür: 486,5 × 354,37 ÷ 365,24 ≈ 472 güneş yılı. İki hesap aynı gün sayısını vermez. 486,5 ay yılı, 483 güneş yılından yaklaşık 11 güneş yılı daha kısadır. Dolayısıyla 483 güneş yılını 486,5 ay yılı diye göstermek sıradan bir birim dönüşümü değildir.
360 gün kabul edilerek yapılan hesap ayrı bir varsayıma dayanır. On iki gerçek ay döngüsü yaklaşık 354 gün eder. On iki adet otuz günlük hesap ayı ise 360 gün eder. Birincisi Ay’ın evrelerinden, ikincisi seçilmiş bir hesap kuralından çıkar. Daniel, yılların ikinci kurala göre sayılmasını istemez. Başlangıç tarihiyle birlikte yılın uzunluğu da hesaba dışarıdan seçildiğinde, bulunan tarih ayetin kendi hesabı diye sunulamaz. (Daniel 9:24–27).
Yahudi takviminde aylar Ay’ın döngüsüne göre belirlenir; yılın mevsimlerle ilişkisi de korunur. Tora, Pesah’ın Aviv ayında kutlanmasını ister. On iki ay döngüsü güneş yılından kısa olduğu için bazı yıllara bir ay eklenir. Böylece Pesah’ın kutlandığı Aviv ayı mevsiminden uzaklaşmaz. Yüzyıllar boyunca yalnız on iki aylık yılları aralıksız saymak, bu ek ayları ve Pesah’ın mevsimle bağını hesaptan çıkarır. Devarim 16:1.
Dört yıllık takvim düzeltmesi de ayrıca açıklanmalıdır. Daniel böyle bir düzeltme vermez. Tarihsel MÖ ve MS sayımında sıfır yılı da yoktur: MÖ 1’in ardından MS 1 gelir. MÖ 457’den yaklaşık 486,5 gerçek yıl ileri gidildiğinde, başlangıç ve bitiş aylarına bağlı olarak yaklaşık MS 30–31’e ulaşılır. Buna dört yıl eklemek yaklaşık MS 34–35 verir. Başlangıç ayı kesinleştirilmeden yarım yıllık kesin bir tarih sunulamaz.
Hesapta MS 33,5’in hem takvim düzeltmesinin sonucu hem de İsa’nın doğumundan tam 33,5 yıl sonrası olduğu söylenir. Doğum tarihinin takvimde dört yıl kaydığı ileri sürülüyorsa, takvimdeki ölüm yılı, İsa’nın o sırada kaç yaşında olduğunu tek başına göstermez. Doğum tarihiyle ölüm tarihi, takvim yılı ve kişinin yaşı bakımından iki ayrı hesabı gerektirir.
Başka hesaplarda 69 hafta, 483 güneş yılı yerine her biri 360 gün olan 483 yıl üzerinden hesaplanır. Bu yöntem, yukarıda açıklanan ay yılı hesabından farklıdır. 483 × 360 = 173.880 gün, ortalama güneş yılıyla yaklaşık 476,07 yıl eder. 483 güneş yılı ise yaklaşık 176.411 gündür; aradaki fark yaklaşık 2.531 gün, yani 6,9 yıldır. Daniel bu 360 günlük yıl yöntemini de belirtmez. Ezra 1, Ezra 7 ve Nehemya 2’den farklı başlangıçların seçilmesi sonucu ayrıca değiştirir. Ezra 1:1–4, 7:11–26, Nehemya 2:1–8.
Daniel 9:26–27, meshedilmiş kişinin ortadan kaldırılması, şehir ve kutsal yerin yıkılması, antlaşma ve sunuların durması gibi olayları birlikte anlatır. Başlangıcı, sürenin nasıl bölündüğünü, yılın uzunluğunu ve takvim düzeltmesini ayrı ayrı kanıtlamadan elde edilen sonuç, Daniel’in verdiği kesin ölüm tarihi diye sunulamaz.
Yıl uzunlukları ortalama değerlerle aritmetik karşılaştırmadır.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Devarim 16:1; Ezra 1:1–4, 7:11–26; Nehemya 2:1–8.
128. İddia: Yetmişinci haftanın ikinci yarısı uzun bir aradan sonra gelecekte gerçekleşebilir
Daniel 9:27, bir haftayı ve o haftanın ortasında olacak bir olayı anlatır. Haftayı yedi yıl olarak okuyan hesapta yarım hafta üç buçuk yıldır. İlk yarı ile ikinci yarı arasına uzun bir bekleme süresi konursa, yedi yıllık dönemin başlangıcı ile bitişi arasında artık yedi yıldan fazla zaman olur.
İddiayı ve cevabı oku
Hristiyan İddiası:
Daniel 9:27, bir haftayı ve o haftanın ortasında olacak bir olayı anlatır. Haftayı yedi yıl olarak okuyan hesapta yarım hafta üç buçuk yıldır. İlk yarı ile ikinci yarı arasına uzun bir bekleme süresi konursa, yedi yıllık dönemin başlangıcı ile bitişi arasında artık yedi yıldan fazla zaman olur.
Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Daniel’in yetmişinci haftasının ilk yarısının geçmişte gerçekleştiğini söylerler. Onlara göre hafta o noktada durdu. Aradan uzun bir süre geçtikten sonra, gelecekte kalan üç buçuk yıl yeniden sayılacak ve hafta tamamlanacaktır.
Tanah’ın Cevabı:
Daniel 9:27’de “bir hafta” ve “haftanın ortası” aynı cümlede yer alır. Bu yorumda haftanın ilk yarısı geçmişe, kalan üç buçuk yılı ise geleceğe yerleştirilir. Böylece ayetin sözünü etmediği bir ara eklenir.
Daniel 9:27’de שָׁבוּעַ אֶחָד וַחֲצִי הַשָּׁבוּעַ יַשְׁבִּית זֶבַח וּמִנְחָה denir: “Bir hafta; haftanın yarısında korban ve minha hizmetini durduracak.” Burada korban sunuyu, minha ise tahıl sunusunu anlatır. Hatsi ha-şavua (חֲצִי הַשָּׁבוּעַ), daha önce adlandırılmış aynı haftanın ortasını belirtir. Bu ifade, haftanın iki yarısının arasına ayrı bir dönem koymaz. Metin kendi içinde bir hafta ve o haftanın ortasında gerçekleşecek olayı açıklar.
Ayetin sonundaki וְעַד־כָּלָה וְנֶחֱרָצָה, “belirlenmiş son gerçekleşinceye kadar” sözü, anlatının sonunda bekleyen yıkımla ilgilidir. Cümle, haftanın ilk yarısı için ayrı bir çağ ve ikinci yarısı için başka bir çağ vermez. Haftayı ortadan bölen olay korbanla sununun durmasıdır. Yıkım hakkında verilen son hüküm ise bu olayla birlikte anlatılır. (Daniel 9:26–27).
Daniel 9:25–27, yedi ve altmış iki haftayı, bir meshedilmişin kesilmesini, şehrin yıkımını, antlaşmayı ve kurban hizmetinin durmasını birlikte anlatır. Ayette bu sürenin ilk kısmını bitirip sonra dünyanın sonuna kadar bekleyecek veya kalan yarım haftayı yeni çağda başlatacak kişi tanıtılmaz. Yeşaya 11:1–12, Yeremya 23:5–8 ve Yehezkel 37:21–28 gelecekteki kralı İsrael’in yeniden toplanması, adalet ve güven içinde yaşama görevleriyle tanımlar.
Gerçekleşmeyen sonuçları ikinci gelişe bağlayıp Daniel’in yarım haftasını geleceğe taşımak için ayette bir tarih verilmez. Daniel 9:27 haftanın yarısından söz eder; araya konacak bir bekleme dönemi bildirmez. Bu arayı ekleyen hesap Daniel’in hesabı değildir.
Daniel 9:24–27’nin başlangıç bağlamı İsrael’in günahı, Yeruşalayim’in yeniden kurulması ve kutsal yerdeki hizmettir. Haftanın kalan kısmını hesap dışında bekletmek için ayette ne başka bir başlangıç sözünün verilmesi ne de sürenin akışını durduran özel bir hüküm bulunur. Ayetteki bir olayı tarihteki bir olayla eşleştirmek başka, ayetin belirlediği sayımı durdurup yeni bir hesap kuralı koymak başkadır.
Bu iddia önceki hesapla birlikte okunduğunda iki ayrı ara ortaya çıkar. İlk hesap 69 haftayı İsa’nın ölümü için seçilen tarihte bitirir ve son haftanın başlangıcına kadar yaklaşık 33 yıl bırakır. Son haftanın ikinci yarısı da geleceğe taşındığında, haftanın kendi içine bir ara daha eklenmiş olur. Daniel bu iki arayı tarif etmez.
İddiada Daniel 7:25 ve 12:7’de geçen “zaman, zamanlar ve yarım zaman” ifadeleri de gelecekteki süreyle ilişkilendirilir. Farklı bölümlerde benzer uzunlukta sürelerin bulunması, bu bölümlerin aynı olayı anlattığını tek başına göstermez. Her bölümde kimin hangi olay sırasında konuştuğuna da bakılmalıdır. Daniel 7:25, 12:7.
Bir olayın sonuçları uzun süre devam edebilir. Yeruşalayim’in yıkımından sonraki sürgünün sürmesi de yıkımın gerçekleştiği haftanın sayılmadan beklediğini göstermez.
Tanah kaynakları: Daniel 9:24–27; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28.
İlgili Makaleler
Daniel 9’da Çeviri ve Kronoloji Sorunları
Daniel 9 üzerindeki Hristiyan yorumunun en önemli sorunu tek bir kelimenin çevirisi değildir. İbranice metindeki birkaç ayrı unsur aynı anda yeniden düzenlendiğinde, İsa'ya ulaşan kronoloji ortaya çıkar. Bu nedenle tartışmayı “çeviri doğru…
Daniel 9’un 70 Haftası İsa’yı mı Bildiriyor?
Giriş Daniel kitabının dokuzuncu bölümü, Hristiyan misyoner anlatısında İsa’nın ölüm tarihini önceden bildiren kesin bir peygamberlik olarak sunulur. Bu iddiaya göre melek Gabriel, Yeruşalayim’in yeniden kurulmasına ilişkin bir buyruğun çıkışından başlayarak 483…
Daniel 9:25–26: Yahudi Okuması Sonradan mı Üretildi?
Daniel 9:25–26’daki yedi ve altmış iki haftayı, maşiah kelimesinin anlamını, Koreş bağlantısını ve Raşi’nin geleneksel kronolojisini inceler; Yahudi okumasının metin tahrifi olmadığını gösterir.
