Misyoner İddiaları Arşivi

6 iddia Tüm iddialar Yeşaya 53 dosyası

1. İddia: Yeni bir antlaşmadan söz edilmesi, Sinay antlaşmasının yetersiz olduğunu gösterir

Sinay’da Haşem ile İsrael arasında bir antlaşma kuruldu. Haşem’in verdiği Tora, halkın bu antlaşma içinde nasıl yaşayacağını belirledi. İsrael bu bağlılığı sürdürmeyince Yeremya, İsrael ve Yehuda ile yeni bir antlaşma yapılacağını bildirdi.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Sinay’da Haşem ile İsrael arasında bir antlaşma kuruldu. Haşem’in verdiği Tora, halkın bu antlaşma içinde nasıl yaşayacağını belirledi. İsrael bu bağlılığı sürdürmeyince Yeremya, İsrael ve Yehuda ile yeni bir antlaşma yapılacağını bildirdi.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeremya 31’de yeni bir antlaşma vaat edilmesinden Sinay’da verilen Tora’nın geçici bir görevi olduğu sonucunu çıkarırlar. Tora’nın Haşem (Tanrı) tarafından verildiğini, doğru ve kutsal olduğunu kabul ederler. Onlara göre İsa Tora’yı tamamlamış, ölümüyle yeni antlaşmayı başlatmış ve Moşe’nin Tora’sının Sinay antlaşmasından doğan bağlayıcılığı sona ermiştir. Bu görüşte ahlaki emirler sürer. Şabat, bayramlar, kohenlik görevi ve kurbanlar ise İsa’da asıl anlamlarına ulaşır. Kohenler, Tapınakta kutsal hizmeti yerine getiren görevlilerdir. Yeni antlaşmanın bütün sonuçlarının gelecekte ortaya çıkması beklenir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeni antlaşma, geçmişte ikiye ayrılan halkın iki kesimi olan İsrael Evi ve Yehuda Evi ile yapılacaktır. Bu antlaşmada Haşem’in Tora’sı halkın yüreğine yerleşecektir: “Tora’mı onların içine yerleştireceğim ve yüreklerine yazacağım” (Yeremya 31:30–33). İnsan bir buyruğu bildiği halde ona karşı gelebilir. Buyruk yüreğine yerleştiğinde hayatını ona göre düzenler. Yeni antlaşmada insanlar Tora’ya içten ve kalıcı biçimde bağlanacaktır. Önceki antlaşmada halk emirleri biliyor, ama onlara her zaman uymuyordu. Yeni antlaşmada ise Haşem’in emirleriyle halkın yaşadığı hayat arasındaki bu kopuş giderilecektir.

Mısır’dan çıkarılan atalar antlaşmayı çiğnemişti. Sinay’da verilen hükümler doğru, buyruklar iyiydi. Buna rağmen halk, Tora’ya dönmesi için yapılan uyarılara direnmişti (Nehemya 9:13–14, 29). Ülkenin uğradığı felaketin nedeni de halkın önüne konulan Tora’nın terk edilmesi ve Haşem’in sesinin dinlenmemesiydi (Yeremya 9:12–13). İtaatsizliğin ardından halk sürgüne gönderildi. Haşem, düşmanlarının ülkesindeki İsrael’i bütünüyle reddetmeyeceğine, antlaşmasını bozmayacağına ve Mısır’dan çıkardığı atalarla yaptığı antlaşmayı hatırlayacağına söz vermişti (Vayikra 26:44–45).

Haşem’e dönüşe bağışlanma da eşlik eder. İstemeden işlediği günah için sunu getiren kişi bağışlanır (Vayikra 4:27–31). Kötü kişinin yolunu, haksız kişinin düşüncelerini bırakıp Haşem’e dönmesi istenir; O bolca bağışlayacaktır (Yeşaya 55:6–7). Yeremya 31:33’te de Haşem, “Suçlarını bağışlayacağım ve günahlarını bir daha anmayacağım” der. Hristiyan iddiasında geçmişteki bağışlanmaların bile İsa’nın ölümüne ve dökülen kanına bağlı olduğu söylenir. Böylece Hristiyan öğretisinden alınan ve ayetlerde bulunmayan bir koşul, bütün bu bağışlanma vaatlerine eklenir.

Yehuda’nın günahı yüreğine kazınmıştı; gelecekte aynı yüreğe Haşem’in Tora’sı yazılacaktır (Yeremya 17:1). Buyrukların yürekte tutulması daha önce de istenmişti. Devarim 6:6’da o gün verilen sözlerin yürekte olması emredilir; Yeşaya 51:7’de Tora’yı yüreğinde taşıyan halka seslenilir. Yeni antlaşmada bu bağlılık bütün halka yerleşecek ve kalıcı olacaktır. Haşem, kendisinden ayrılmamalarını sağlayan saygıyı yüreklerine koyacaktır (Yeremya 32:37–40). Yeremya 31:33’teki “Küçüklerinden büyüklerine kadar hepsi Beni tanıyacak” sözü bütün antlaşma halkını kapsar. Artık kardeşini Haşem’i tanımaya çağırması gereken bir kesim kalmayacaktır. Yehezkel 44:23’te ise kutsal hizmetle görevli kohenler, kutsal ile sıradanın, temiz ile kirlinin ayırt edilmesini öğretir. İnsan Haşem’i tanıyıp O’na bağlı yaşayabilir ve aynı zamanda bu ayrıntıları öğrenebilir.

Moşe, sürgünden dönecek halkın nasıl yaşayacağını da anlatmıştır. Devarim 30:1–14’te İsrael dağıldığı ülkelerden toplanır ve atalarının ülkesine getirilir. Haşem, halkın ve çocuklarının yüreğini sünnet ederek kendisini bütün yürekleriyle sevmelerini sağlayacaktır. Sevgiyi engelleyen iç direnç giderildiğinde halk yeniden itaat edecektir: “Yeniden Haşem’in sesini dinleyecek ve bugün sana buyurduğum O’nun bütün mitsvalarını yerine getireceksin.” (Devarim 30:8). Tora’da yerine getirilmesi istenen buyruğa mitsva denir. “Bugün sana buyurduğum” diyen Moşe’dir; gelecekte yapılacak olanlar, onun o gün verdiği emirlerdir. Birkaç ayet sonra bunlar “bu Tora kitabında yazılı” emirler ve hükümler olarak yeniden belirtilir (Devarim 30:10).

Bir emri yerine getirmek, onun istediği davranışı yapmaktır. Şabat buyruğu insana Haşem’e güvenmeyi öğretebilir. Fakat Haşem’e güvenmek, belirlenmiş günde Şabatı koruma emrinin yerine geçmez. Emrin öğrettiği düşünce ile istediği davranış birlikte bulunur.

Hristiyan iddiasında, Tora’nın İsa aracılığıyla bir ahlaki rehber olarak okunması eski emirleri yerine getirmek sayılır. Bu iddia, emrin anlamını benimsemekle emri uygulamayı birbirine karıştırır. Şabatı koruma yükümlülüğünün İsa’nın gelişiyle sona erdiği söylenirse, artık o günün korunması emredilmiyor demektir. Moşe ise yüreği değişen halkın yapacağı şeyleri belirli bir kitaba, o gün kendilerine verdiği emirlere bağlamıştır.

Bu emirleri yerine getirme sorumluluğu çocuklara ve sonraki kuşaklara da geçer. Devarim 29:28’de gizli şeyler Haşem’e, açıklanmış olanlar ise Tora’nın bütün sözlerini yerine getirmek üzere İsrael’e ve çocuklarına sonsuza kadar aittir. Şabat da İsrael oğullarının kuşakları boyunca koruyacakları kalıcı antlaşma ve Haşem ile aralarındaki kalıcı işarettir (Şemot 31:16–17). Halktan, emirleri ekleme veya eksiltme yapmadan koruması istenir (Devarim 4:2). Şabatın görevinin bittiğini söylemek, sonraki kuşaklara açıkça verilen koruma emrini geçersiz saymaktır.

Yehezkel, Haşem’in sözünü dinlemeye direnen insanın nasıl değişeceğini anlatır. Taşlaşmış yürek çıkarılacak, yerine canlı ve karşılık verebilen bir yürek verilecektir. Uluslar arasına dağılmış İsrael kendi ülkesine getirilecek; Haşem’in ruhu halkın içine konulacak ve halk O’nun hükümlerinde yürüyüp kurallarını koruyacaktır (Yehezkel 36:24–28). Aynı kitaptaki “hükümlerim” ve “kurallarım” sözleri, Mısır’dan çıkan halka verilen emirler için de kullanılır; Şabatlar da bunlarla birlikte anılır (Yehezkel 20:10–13). Geçmişte bu buyrukları çiğnemiş olan insanlar, yeniden birleşmiş bir halk olarak yaşayacaktır. Yehuda ile Yosef’in temsil ettiği İsrael kendi ülkesinde, David soyundan hükümdarın yönetimi altında toplanacak; Haşem’in hükümlerine uyacak ve kurallarını uygulayacaktır. Kendileriyle kalıcı bir barış antlaşması yapılacak, kutsal yer halkın ortasında bulunacaktır (Yehezkel 37:15–28).

Ülkeye dönecek olanlar, yeni antlaşmanın tarafları olan İsrael ve Yehuda’dır. Yeremya 31:34–36’de İsrael’in ulus olarak varlığını sürdürmesi güneşin, ayın ve yıldızların düzenine bağlanır. Hemen ardından Yeruşalayim’in yeniden kuruluşu, belirli yerlerin adlarıyla anlatılır. Yeremya 32:37–40’ta Haşem, aynı halkı sürgünden toplayıp kendi ülkesine getireceğini söyler. Kendisinden ayrılmasınlar diye yüreklerine Kendisine karşı saygı yerleştirecektir. İsrael’in yerine başka bir topluluğu koymak, antlaşmanın taraflarını değiştirir. Peygamberlerin sözünü ettiği İsrael, ülkeye döndüğünde Moşe’nin emirlerini uygulayacaktır. İsrael’in dönüşünü kabul edip dönen halkın Tora’ya karşı yükümlülüğünü kaldırmak, aynı vaadin bir bölümünü alıp diğerini reddetmektir.

İsrael’le birlikte başka uluslardan insanlar da Haşem’e yönelecektir. Haşem’i seven, Şabatı koruyan ve antlaşmasına tutunan yabancılar kutsal dağa getirilecek, sunuları kabul edilecektir; Haşem’in evi bütün halklar için dua evidir (Yeşaya 56:6–8). Ulusların katılımıyla İsrael’in varlığı ve Şabatı koruma yükümlülüğü birlikte sürer. İnsanların Haşem’e bağlanarak birleşmesi, Tora’nın öğrettiği ibadet içinde gerçekleşir.

Tapınakta Tsadok soyundan kohenler kutsal yerde yağ ve kan sunacak, kutsal ile sıradanı, temiz ile kirliyi ayırmayı öğretecek, bayramlarla Şabatları koruyacaktır (Yehezkel 44:15–24). Yeni aylarda, Şabatlarda ve bayramlarda sunular getirilecek; Pesah kutlanacak ve yedi gün mayasız ekmek yenilecektir (Yehezkel 45:15–25). Uluslardan sağ kalanlar da her yıl Yeruşalayim’e Sukkot, yani Çardaklar Bayramı için çıkacak; gelmeyenler cezalandırılacaktır (Zekeriya 14:16–19). Sevgi ve adaletle birlikte, belirli kişilerin belirli günlerde yapacağı bu ibadetler de korunur. Şabatın, bayramların ve kurbanların İsa’yla birlikte görevini tamamladığı iddiası, peygamberlerin gelecekte yapılacağını söylediği ibadetleri sona ermiş sayar. Bu iddia Tanah’ın açık hükmüne aykırıdır.

Tapınaktaki hizmet yeniden başladığında, onu yerine getirecek kişilerin de arındırılacağı vaat edilmiştir. Malaki 3:3–4’te Levi oğulları arıtılır ve yeniden doğrulukla sunu getirir; Yehuda ile Yeruşalayim’in sunuları eski günlerde olduğu gibi hoş karşılanır. Kitabın sonundaki çağrı bütün İsrael’e yöneliktir: “Kulum Moşe’nin Tora’sını, Horev’de bütün İsrael için ona buyurduğum hükümleri ve kuralları hatırlayın.” Ardından Haşem’in büyük gününden önce Eliyahu’nun gönderilmesi gelir (Malaki 3:22–23). Halk o güne hazırlanırken Moşe’nin Tora’sını hatırlayacak, arıtılan kohenler sunularını doğru biçimde getirecektir.

Tapınağın planı ve hükümleri, halk yaptıklarından utanınca kendilerine gösterilecektir. Yehezkel 43:11’de halk yaptıklarından utanırsa yapının biçimi ve hükümleri kendilerine açıklanacak, bunları koruyup uygulamaları istenecektir. Buna göre peygamberin yapıyı ve hükümlerini açıklaması, halkın yaptıklarından utanmasına bağlıdır. Tapınağı geçmişte gerçekleşmemiş bir koşula bağlı sayan Hristiyan yorumunda, gelecekteki bütün kutsal hizmet de kaldırılır. Oysa Yehezkel 37’de kutsal yerin halkın ortasındaki kalıcılığı, David yönetimi ve barış antlaşmasıyla birlikte ayrıca vaat edilmiştir. Haşem’in yeni yürek vereceği halk, O’nun hükümlerini yapabilecek duruma gelecektir; pişmanlık ve itaat, vaat edilen dönüşün içindedir.

Bu ibadetlerin İsa’da sembolik olarak sürdüğü ileri sürülür. Oysa peygamberlikte krallıkla kohenlik ayrı soylara ve ayrı görevlere bağlanır. Yeremya 33:17–22’de David soyundan bir yönetici, Levi soyundan da yakmalık sunu, tahıl sunusu ve kurban getirenler bulunacaktır. Onlara verilen sözün kalıcılığı gündüz ve gecenin düzenine bağlanır. Levi soyundan kohenlerin sunu getirmesi ile İsa’nın kurban sayılması farklı olaylardır. Peygamberin anlattığı kişileri ve görevleri İsa’yla özdeşleştiren yorum, İsa hakkındaki öğretiyi önce doğru kabul eder; sonra da bu kabulle yorumladığı ayeti aynı öğretinin kanıtı olarak sunar.

Levi soyunun bu görevi, kendilerine verilen antlaşmaya da dayanır. Pinhas’a ve ondan sonra gelen soyuna kalıcı kohenlik antlaşması verilmiştir (Bamidbar 25:10–13). Tehilim 110:4’te Malkitsedek’le ilişkilendirilen kalıcı kohenlik sözü, başka bir soyun görevini kaldırmaz. Bir kişiye kohenlik verilmesi, Pinhas’ın soyuyla yapılan antlaşmanın sona erdiği anlamına gelmez. Ayette bu antlaşmanın sona erdiği söylenmemiştir. Yeremya ve Yehezkel’de Levi soyundan gelenler gelecekteki hizmetlerini kendi adlarıyla sürdürür.

Gerçek kurbanların gelecekte yeniden sunulacağını kabul eden Hristiyan yorumunda ise bunlar İsa’nın ölümünü anma törenleri veya kutsal yeri arındıran uygulamalar sayılır. Yehezkel 45:15–20’de kefaret sağlama ve kutsal yerin arındırılması vardır. Kefaret burada kutsal yerin arındırılmasını da kapsar; her sunuda aynı tür kişisel günah bağışlanması kastedilmez. Peygamberin saydığı amaçlar arasında İsa’nın ölümünü anmak yoktur. Bu amaç, Hristiyan öğretisinden alınarak metne eklenir.

Bu ibadetlerin gelecekte başka bir antlaşmanın hükümleri olarak döneceği de ileri sürülür. Fakat Devarim 30 onları Moşe’nin emirlerine bağlar: Yüreği değişen halk, Moşe’nin verdiği ve Tora kitabında yazılı olan emirleri yerine getirecektir.

Gelecekte nelerin değişeceği de açıkça söylenmiştir. Antlaşma sandığı artık anılmayacak, hatırlanmayacak ve yeniden yapılmayacaktır. Yeruşalayim Haşem’in tahtı diye adlandırılacak, uluslar oraya toplanacak, İsrael ile Yehuda birlikte ülkeye dönecektir (Yeremya 3:16–18). Sandığın artık yapılmamasıyla Tora’nın yüreklere yazılması aynı peygamberin vaatleridir. Sandık hakkında söylenenleri bütün emirlerin kaldırılacağı şeklinde yorumlamak, peygamberin sözünü ettiği değişimi başka bir şeye dönüştürür.

Hristiyan iddiasında yeni antlaşma İsa’nın ölümüyle başlamış, bütün sonuçlarının gerçekleşmesi ise geleceğe bırakılmıştır. Bir vaadin başlaması ile bütün sonuçlarının gerçekleşmesi farklı zamanlarda olabilir. Ancak Yeremya, yeni antlaşmanın İsa’nın ölümüyle başladığını söylemez. Vaatlerin tamamlanacağı gün gelecekte olsa da o gün halkın yerine getireceği emirler değişmez. Moşe’nin emirlerinin yapılacağı, yeni yürek verilen halkın bu hükümlere göre yaşayacağı vaat edilmiştir. Araya Tora’yı uygulama yükümlülüğünün sona erdiği bir dönem koymak, Yeremya’nın sözlerine ayrıca eklenen bir iddiadır. Tanah, Moşe’nin emirlerinin yerine getirileceğini vaat ederken bu emirlerin görevinin bittiğini söyleyen Hristiyan iddiası, yeni antlaşmanın vaadini tersine çevirir.

Yeremya’nın tarif ettiği yenilik, dışarıdan verilen Tora’nın halkın yüreğine yerleşmesidir. Halk ve Tora aynı kalırken bağlılığın değişmesi, Sinay’da verilen Tora’nın yetersizliğine kanıt sayılamaz. İsa’nın ölümüyle Tora’nın görevinin bittiği iddiası, vaadin tarif ettiği yeniliğin yerine başka bir sonuç koyar.

Tora kaynakları (ToraOku): Şemot 31:16–17; Vayikra 4:27–31; Vayikra 26:44–45; Bamidbar 25:10–13; Devarim 4:2; Devarim 6:6; Devarim 29:28; Devarim 30:1–14.

Diğer Tanah kaynakları (Sefaria): Yeremya 31:30–39; Yeremya 9:12–13; Yeremya 17:1; Yeremya 3:16–18; Yeremya 32:37–40; Yeremya 33:17–26; Yehezkel 20:10–13; Yehezkel 36:24–28; Yehezkel 37:15–28; Yehezkel 43:7–12; Yehezkel 44:15–24; Yehezkel 45:15–25; Malaki 3:3–4; Malaki 3:22–23; Yeşaya 51:7; Yeşaya 55:6–7; Yeşaya 56:6–8; Zekeriya 14:16–19; Tehilim 110:4; Nehemya 9:13–14, 29.

Yeremya 31 için İbranice metnin ayet numaraları kullanılmıştır. Yeni antlaşma bölümü 31:30–33, İsrael soyunun sürekliliği 31:34–36 içindedir; birçok Hristiyan çeviride bunlar sırasıyla 31:31–34 ve 31:35–37 olarak numaralandırılır.

Bu iddianın sayfası

62. İddia: Maşiah’ın doğruluğu başka insanların hesabına geçirilecektir

Adil bir kral, verdiği kararlarla halkın güvenliğini ve hayatını iyileştirebilir. Bir kralın doğruluğundan yararlanmakla, onun yaptıklarının başka bir insanın kendi davranışları sayılması farklı şeylerdir. Yeremya’nın vaat ettiği kral ele alınırken bu fark önem taşır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Adil bir kral, verdiği kararlarla halkın güvenliğini ve hayatını iyileştirebilir. Bir kralın doğruluğundan yararlanmakla, onun yaptıklarının başka bir insanın kendi davranışları sayılması farklı şeylerdir. Yeremya’nın vaat ettiği kral ele alınırken bu fark önem taşır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yeremya’nın Maşiah’a, yani Mesih’e “Haşem bizim doğruluğumuzdur” adını vermesini iddialarına dayanak gösterirler. Onlara göre İsa, Tanrı’ya kusursuz biçimde itaat etti ve kendi isteğiyle öldü. Bu yüzden ona iman edenler Tanrı önünde doğru sayılır. “Hesabına yazılmak” derken, Maşiah’ın yaptıklarının iman edenlerin kendi doğruluğu gibi kabul edilmesini kastederler.

Tanah’ın Cevabı:

Yeremya, Kral Yoşiya’nın yoksul ve ihtiyaç içindeki insanların davalarına adaletle baktığını anlatır. Haşem bu adil yönetimi kendisini tanımak diye niteler (Yeremya 22:15–16). Bir sonraki bölümde David soyundan gelecek kral için de aynı sözler kullanılır: O, ülkede “adalet ve doğruluk” ile hükmedecektir (Yeremya 23:5–6). Peygamber kralın adil kararlarını ve halkın güvenliğini anlatır; kralın kişisel doğruluğunun başka insanların hesabına yazılacağını söylemez.

Kralın günlerinde Yehuda kurtulacak ve İsrael güven içinde yaşayacaktır. “Haşem bizim doğruluğumuzdur” adı bu kurtuluşu Haşem’e bağlar. Peygamber aynı adı güven içinde yaşayacak olan Yeruşalayim’e de verir. Şehrin bu adla anılması, orada yaşayanların şehrin erdemleriyle doğru sayılacağını anlatmaz.

Yeremya, hükümdarın getireceği doğruluğu ülke hayatında görünür kılar. Yönetici adaletle hükmeder, Yehuda kurtulur ve İsrael güvenlik içinde yaşar. Yoşiya örneğinde adaletin anlamı daha da somuttur: Kral, yoksul ve muhtaç insanların davasını görür. Bir kralın doğruluğundan halkın faydalanması, onun adil kararlarının halkı korumasıdır. Herkesin kendi eyleminden sorumlu olması aynı şekilde sürer. (Yeremya 22:15–16).

Yehezkel 18’de doğru yaşayan bir babanın zorbalık eden oğlu, babası doğru yaşadı diye suçsuz sayılmaz. Zorbanın onun yolunu izlemeyen oğlu da babasının kötülüğü yüzünden ölmez. Haşem şöyle der: “Doğru kişinin doğruluğu kendi üzerinde, kötünün kötülüğü de kendi üzerinde olacaktır.” Kötülük yapan insan yolundan döner ve adaletle yaşarsa eski suçları anılmayacaktır. Doğru kişi kötülüğe dönerse önceki doğruluğu onu korumayacaktır. Her biri kendi davranışıyla değerlendirilir.

Yeremya 31:29–34 aynı sorumluluğu, herkesin kendi davranışının sonucuyla karşılaştığını gösteren ekşi üzüm örneğiyle anlatır: Ekşi üzümü kim yerse dişleri onun kamaşır. Ardından Haşem yeni antlaşmada Tora’sını halkın içine koyacağını, yüreğine yazacağını ve suçlarını bağışlayacağını söyler.

Bir insanın duası başkalarına yarar sağlayabilir. Avraam, Sedom’da doğru insanlar bulunursa şehrin onlar uğruna esirgenmesini ister; Haşem bu dileğe karşılık verir (Bereşit 18:23–32). Bu söz şehrin yıkımdan kurtulmasıyla ilgilidir; şehirdeki herkesin kişisel olarak doğru yaşadığını söylemez.

Altın Buzağı olayında Moşe halka merhamet edilmesi için dua eder. Haşem halkı yok etmekten vazgeçer. Moşe daha sonra bağışlanma ister ve halk bağışlanmazsa kendi adının Haşem’in kitabından silinmesini diler. Haşem ona “Bana karşı kim günah işlediyse onu kitabımdan sileceğim” diye cevap verir (Şemot 32:11–14, 30–34). Moşe’nin duası halka yarar sağlar; günahı işleyenlerin sorumluluğu da belirtilir.

Tora, insanın yanlış yapan komşusunu uyarmasını da ister (Vayikra 19:17). Başkasının davranışıyla ilgilenmek ve onun için dua etmek önemlidir. Bunlar, bir kişinin bütün ahlaki davranışlarının başka bir kişi tarafından yapılmış sayılmasıyla aynı şey değildir.

Vayikra 4:27–31’de yanlışlıkla günah işleyen kişi kusursuz bir keçi getirir; kohen onun için bağışlanma işlemini yerine getirir. Kusursuzluk, hayvanın bedeni için konan şarttır. Yom Kippur’da halkın günahları canlı keçinin üzerinde itiraf edilir ve keçi onları çöle taşır. Bu işlemler bağışlanma ve arınmayla ilgilidir. Hayvanın kendi ahlaki seçimleriyle yaptığı ve bir insana aitmiş gibi onun hesabına yazılabilecek davranışları yoktur.

Yeşaya 53:11–12’de doğru kul birçok kişiyi bilgisiyle doğruya yöneltir, onların suçlarının doğurduğu yükü taşır ve suçlular için dua eder. 52:15 ile 53:4–6’da bunun neye karşılık geldiği görülür. Uluslar, önce cezalandırıldığını sandıkları İsrael’e karşı kendi yaptıklarını fark ederler. Kula verilen bilgi ve doğruluk, başka insanların yolunu düzeltmesine yardım eder. Bir başkasının doğruluğundan böyle yararlanmak, o doğruluğun kişinin kendi ameli olarak hesabına yazılması anlamına gelmez. Yehezkel 18:20 doğruluğu ve suçu, onu işleyenin üzerinde bırakır.

Yeremya adaletle yöneten bir kralı anlatır. Yehezkel ise kötülüğünden dönen kişinin bağışlanacağını ve yaptığı doğrulukla yaşayacağını söyler. Kralın kişisel doğruluğunun başkasına aktarıldığı iddiası, Yeremya’nın bu adlandırmasında bulunmaz.

Tanah kaynakları: Yeremya 22:15–16, 23:5–6, 31:29–34 ve 33:16, Yehezkel 18:5–24 (18:20–24), Bereşit 18:23–32, Şemot 32:11–14, 30–34 (Sefaria, 32:32–33), Vayikra 4:27–31, 16:21–22, 30, 19:17 ve Yeşaya 53:10–12.

Bu iddianın sayfası

207. İddia: Korbanın fiziksel kusursuzluğu gelecekteki insanın ahlaki kusursuzluğunu sembolize eder

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını bir insanın hayatında hiç günah işlememesinin simgesi olarak okurlar. Onlara göre Tora bu şartla gelecekte kendi isteğiyle kendisini korban olarak sunacak birini haber verir. Bu kişinin İsa olduğunu ve kusursuz hayvanın onun ahlaki kusursuzluğunu gösterdiğini söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra, belirli sunularda hayvanın bedensel kusur taşımamasını emreder. Kohen, getirilen hayvanın o sunu için uygun olup olmadığını bu şarta göre belirler. Ayetler, hayvanın kusursuzluğunun gelecekteki bir insanın günahsızlığını haber verdiğini söylemez.

Vayikra 22:19–20’de bazı sunular için תָּמִים זָכָר, “kusursuz erkek” hayvan istenir ve כֹּל אֲשֶׁר־בּוֹ מוּם לֹא תַקְרִיבוּ, “Kusuru bulunanı sunmayacaksınız” denir. 22:21–25’te körlük, kırık, yara ve başka bedensel kusurlar sayılır. Ayetteki mum, hayvanın bedenindeki bu tür kusurlar için kullanılan İbranice sözcüktür.

Tamim sözcüğünün neyi anlattığı, kimin için ve hangi konuda kullanıldığına göre değişir. Bereşit 17:1’de Avraam’a הִתְהַלֵּךְ לְפָנַי וֶהְיֵה תָמִים, “Önümde yürü ve tamim ol” denir. Burada Avraam’dan Tanrı’ya bütün varlığıyla bağlı yaşaması istenir. Hayvan ve insan için aynı sözcüğün kullanılması, hayvana ilişkin beden şartının gelecekteki bir insanın ahlaki yaşamını haber verdiğini göstermez.

Korbanların ayrıntıları farklıdır. Vayikra 4:27–31, bir kişinin işlediği belirli bir günah için kusursuz dişi keçi getirmesini düzenler. 4:32–35’te aynı bağlamda dişi koyun da yer alır. Vayikra 5:7–13’te ise kişinin maddi durumuna göre kuş veya ince un getirmesine izin verilir. Belirtilen günahlar için un sunusunun ardından da kapara yapılacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Her sununun kendi şartları vardır.

Hristiyan iddiası, fiziksel kusuru ahlaki kusurla eşleştirerek hayvanla İsa arasında sembolik bir bağ kurar. Bu bağın Tora’nın öğretisi olduğunu söylemek için Tora’nın da aynı bağlantıyı kurması gerekir. Tora, Vayikra 22’de fiziksel kusurların gelecekte öldürülecek günahsız bir kişiyi gösterdiğini söylemez.

Vayikra 1:9’da sunu Tanrı’ya sunulur. İnsan hayvanı getirir, kohen sunu hizmetini yapar ve sunu Tanrı’ya verilir. Bir sununun kabul edilmesi, ona ibadet edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Melahim Alef 8:46 ve Kohelet 7:20 insanın günah işlediğini açıkça söyler. Bir insanın bütün hayatı boyunca günahsız olduğu iddiası, hayvanın gözünde veya bedeninde kusur bulunmaması şartından çıkarılamaz. Korbanın bedensel kabul şartı, bir insanın nasıl yaşadığını belirlemez. Buradan İsa’nın günahsız olduğu veya gelecekte kendisini sunacağı sonucu çıkmaz.

Tanah kaynakları: Vayikra 22:19–25; Vayikra 1:3, 4:27–35 ve 5:7–13; Bereşit 17:1; Melahim Alef 8:46; Kohelet 7:20.

Bu iddianın sayfası

24. İddia: Yom Kippur’un her yıl tekrar edilmesi önceki yılın kefaretinin işe yaramadığını gösterir

Yom Kippur, Tora’nın her yıl yapılmasını emrettiği arınma günüdür. O gün hem halk hem de kutsal hizmetin yürütüldüğü yer için belirli işlemler yapılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yom Kippur, Tora’nın her yıl yapılmasını emrettiği arınma günüdür. O gün hem halk hem de kutsal hizmetin yürütüldüğü yer için belirli işlemler yapılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yom Kippur’da, yani Kefaret Günü’nde, yılın günahları için yeniden sunu getirilmesini yıl içinde verilen korbanların, yani sunuların yetersizliğine bağlarlar. Törenin her yıl tekrarlanmasını da gerçek ve kalıcı bağışlanmanın gerçekleşmediğine kanıt sayarlar. Onlara göre hayvan sunuları ancak dıştan arınma sağlayabilir. Vicdanın temizlenmesi ve insanın Tanrı’ya yaklaşmasının kalıcı biçimde güvenceye alınması ise İsa’nın kendisini bir kez sunmasıyla mümkün olmuştur.

Tanah’ın Cevabı:

Kefaret, günahlarla ilgili arınma ve bağışlanma için kullanılan bir kavramdır. Yom Kippur’un her yıl yapılması, önceki kefaretin işe yaramadığını göstermez. Tora aynı bölümde hem arınmayı vaat etmekte hem de yıllık hizmeti buyurmaktadır: “Çünkü bu günde sizi arındırmak için sizin için kefaret sağlanacaktır; Haşem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.” Birkaç ayet sonra, İsrael için bütün günahlarından yılda bir kez kefaret sağlanması kalıcı bir hüküm olarak verilir. Yıllık tekrarı başarısızlık sayan iddia, Haşem’in emrettiği zamanı O’nun vaat ettiği arınmayı reddetmek için kullanmaktadır. (Vayikra 16:30, 34)

Bağışlanan insanın hayatı o anda sona ermez. İnsan konuşmaya, karar vermeye, başkalarıyla ilişki kurmaya ve yeni eylemlerinden sorumlu olmaya devam eder. Bugün ödenmiş bir borç, yarın yeni bir borç doğduğu için ödenmemiş hale gelmez. Aynı şekilde geçmişteki bağışlanma, kişinin daha sonra işleyeceği her suçun önceden bağışlandığı anlamına gelmemektedir. Yehezkel, kötülüğünden dönüp doğru yaşayan insanın eski suçlarının ona karşı hatırlanmayacağını söyler. Ardından, doğru yoldan ayrılıp kötülük yapan kişinin de yaptığı kötülükten sorumlu tutulacağını bildirir. Dönüşün gerçekliği ile sonraki seçimin sorumluluğu birlikte korunmaktadır. (Yehezkel 18:21–24)

Yıl içinde sunulan korbanla Yom Kippur hizmetinin kapsamı da aynı değildir. Vayikra 4’te, bilmeden suç işleyen bir yöneticinin getireceği günah sunusu anlatılır. Kohen, yani Tapınak hizmetinde görevli kişi, hizmeti yerine getirdiğinde sonuç וְנִסְלַח לוֹ (venislah lo), “ve o bağışlanacak” sözleriyle bildirilir. Yom Kippur’da ise başkohen, İsrael’in kirlilikleri ve suçları nedeniyle kutsal yeri, Toplanma Çadırı’nı ve sunağı arındırmaktadır. Bölümün sonunda kutsal yer, çadır, sunak, kohenler ve bütün cemaat ayrı ayrı sayılır. Bir kişinin belirli bir suçu için getirdiği sunuyla halkın ve kutsal mekanın yıllık hizmetini tek bir işlem saymak, bu ayrımları ortadan kaldırır. Tora, bireysel sunu için bağışlanma bildirdiği halde, yıllık hizmetin varlığından bu bağışlanmanın gerçekleşmediği sonucu çıkarılmaktadır. (Vayikra 4:22–26; 16:16–19, 33)

Mişna Keritot 6:4’te bu görev ayrımı somut bir durumda açıklanır. Belirli bir hatat, yani günah sunusu veya kesin bir aşam, yani suç sunusu getirmekle yükümlü olan kişi, aradan Yom Kippur geçtiğinde yine o korbanı getirmek zorundadır.

Kişinin suç işleyip işlemediğinden şüphe ettiği belirli durumlar için getirilen aşam taluy adlı suç sunusunda ise durum farklıdır. Bu sunuyu getirme yükümlülüğü Yom Kippur’la sona erer. Kişisel sunu, şüpheli suç ve cemaatin arınması kendi hükümleriyle ele alınmaktadır; hepsi tek bir sununun yeniden yapılmasına indirgenemez.

Yıllık hizmetin zamanı da emrin içindedir. Sabah ve akşam sunuları kuşaklar boyunca yapılır; Şabat her hafta gelir, Pesah her yıl kutlanır. Günlük dua ve Şema da insanın süren hayatına eşlik eder. Bu ibadetlerin her birinin ayrı bir görevi vardır ve zamanı geldiğinde yeni bir yükümlülük doğar. Yom Kippur’da halka kendisini alçaltması ve işten uzak durması buyurulmaktadır. Geçen yıl bu emre uyan kişi, yeni yılın görevini de yerine getirmiş sayılmaz. Vayikra 16:34’teki אַחַת בַּשָּׁנָה (ahat başana), “yılda bir kez” demektir. Hizmetin ne zaman yapılacağı belirtilmektedir; bağışlanmış bir suçun bir yıl sonra yeniden kişinin hesabına yazılacağı söylenmemektedir. (Şemot 29:38–42; Vayikra 23:3–8, 26–32; 16:29–34)

Yom Kippur’un insanın davranışlarıyla ilişkisi Mişna Yoma’da da açık tutulmaktadır. Hatat ve kesin aşamın kefaret sağladığı belirtilir; teşuva, yani günahtan dönüş ile Yom Kippur’un ilişkisi açıklanır. Hafif ihlallerde teşuvanın kefaret sağladığı; ağır ihlallerde ise kişinin durumunu Yom Kippur’un kefaretine kadar askıda tuttuğu belirtilir. “Günah işlerim, Yom Kippur kefaret sağlar” diye davranan kişinin ise bu beklentiyle kefaret elde edemeyeceği söylenir. İnsanla Haşem arasındaki suçlarla bir başkasına karşı işlenen suçlar da ayrılır: Mağdurun gönlü alınmadan, ona karşı işlenen suç için Yom Kippur kefaret sağlamaz. Bağışlanmayı istemek, kötülüğü sürdürmek için izin istemek değildir. İnsan ertesi gün de yaptığı seçimden sorumludur. (Mişna Yoma 8:8–9)

Yıllık arınmanın yalnız dıştan bir temizlik olduğu iddiası, Vayikra’nın kullandığı sözlerle de çelişmektedir. לְטַהֵר אֶתְכֶם (letaher ethem), “sizi arındırmak için”; תִּטְהָרוּ (titharu) ise “arınacaksınız” demektir. İnsanların “bütün günahlarından”, “Haşem’in önünde” arınacağı bildirilmektedir. Tehilim 32’de suçunu gizlediği sırada içten içe tükenen insan, günahını Haşem’e açtığında bağışlandığını anlatır. Mezmur, suçu bağışlanan ve Haşem’in kendisine suç yüklemediği kişinin mutluluğuyla başlamaktadır. Bu sözlerde günah, itiraf, bağışlanma ve insanın iç dünyası birlikte yer alır. Bunları yalnız bedensel bir temizlik saymak, anlatılan bağışlanmayı metinden çıkarmaktır. (Vayikra 16:30; Tehilim 32:1–5)

Rabbi Akiva, Mişna Yoma’nın sonunda İsrael’i arındıranın gökteki Babası olduğunu söyler ve Haşem’in arındırmasını mikveye benzetir. Mikve, ritüel arınma için girilen su havuzudur. Bir insanın mikvede arındıktan sonra yeniden ritüel kirlilik durumuna girmesi, ilk arınmasını gerçekleşmemiş hale getirmez; sonraki durum yeni bir arınmayı gerektirir. Sifra da “yılda bir kez” sözünü Yom Kippur’un kendine özgü kefaretiyle ilişkilendirir. Günün, kendi keçi sunuları olmadan da kefaret sağlayabilmesini diğer kutsal günlerden ayırır. (Mişna Yoma 8:9; Sifra, Ahare Mot, bölüm 8:9)

İsa’ya iman eden kişinin daha sonra günah işleyebilmesi de Hristiyan metinlerinde kabul edilmektedir. Birinci Yuhanna’da günahsız olduğunu söylemenin kendini aldatmak olduğu belirtilir ve günahların itirafı istenir. Dolayısıyla bağışlanma ile daha sonra yeniden günah işleme olasılığı arasındaki ayrım, bu tartışmanın karşı tarafında da bulunmaktadır. Yom Kippur’un yetersizliğini yalnız insanın tekrar günah işleyebilmesinden çıkarmak, aynı olguyu iki farklı ölçüyle değerlendirmektir. İbranilere Mektup’ta ileri sürülen, İsa’nın tek sunusunun sürekli geçerli olduğu iddiası ise Vayikra’nın kendi hükmü değildir. Gerçek kefaretin yalnız bir kez gerçekleşmesi gerektiği önce kabul edilmekte, Tora’nın yıllık emri sonra bu kabule göre yetersiz sayılmaktadır.

Tanah’taki bağışlanmanın gerçekte İsa’nın gelecekteki ölümünden kaynaklandığını söylemek de aynı sonuca başka bir yoldan ulaşır. Vayikra’nın ve Tehilim’in verdiği bağışlanma sözüne, bu metinlerde bildirilmeyen bir koşul eklenmektedir. Yehezkel’in gelecekteki kutsal yer tasvirinde dahi belirli günlerde günah sunusuyla arındırma hizmeti yer alır. Böylece sununun ve belirlenmiş zamanın birlikte bulunması peygamberlik metninde de sürmektedir. Yom Kippur’un yıllık oluşu kefaretin başarısızlığı değildir; Haşem’in buyurduğu hizmetin zamanıdır. Önceki kefaretin işe yaramadığı iddiası, Tora’nın açık bağışlanma ve arınma hükmüne aykırıdır. (Yehezkel 45:18–20)

Tora her yıl hizmetin yapılmasını emreden bölümde, o gün arınmanın gerçekleşeceğini de söyler. Yeni bir yılda yeniden arınma gerekmesi, önceki yıl için verilen sözün boşa çıktığı anlamına gelmez.

Tanah kaynakları: Vayikra 16:16–34, özellikle 16:29–30 ve 16:33–34; Vayikra 4:22–26; 23:3–8, 26–32; Şemot 29:38–42; Yehezkel 18:24 ve 18:21–24; 45:18–20; Tehilim 32:1–5. Özgün metin karşılaştırması: Vayikra 16:16–34.

Rabbinik açıklamalar: Mişna Keritot 6:4; Mişna Yoma 8:8–9; Sifra, Ahare Mot, bölüm 8:9, Vayikra 16:34 açıklaması.

Hristiyan iddiasının kaynakları: İbranilere 9:9–15, 10:1–4, 14. Hristiyan metnindeki günah ve itiraf ifadeleri: Birinci Yuhanna 1:8–9. İbranilere 9; İbranilere 10:1–4; 10:14; Birinci Yuhanna 1.

İlgili Kabalat yazıları: “Kan olmadan kefaret olmaz mı?”; “Günah ve Aklanma”; “İsa, Benim Günahlarım İçin mi Öldü?”.

Bu iddianın sayfası

18. İddia: Hayvan korbanları gerçek bağışlanma sağlayamıyordu

Vayikra, farklı kişilerin ve topluluğun işlediği bazı günahlar için farklı sunular belirler. Bu sunulardan sonra ne olacağı da aynı hükümlerde açıklanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, farklı kişilerin ve topluluğun işlediği bazı günahlar için farklı sunular belirler. Bu sunulardan sonra ne olacağı da aynı hükümlerde açıklanır.

Hayvan sunularının neden tekrarlandığı, bu Hristiyan iddiasının çıkış noktasıdır. Görüşü savunanlar Haşem’in bu sunuları İsrael’e buyurduğunu kabul ederler. Onlara göre bu sunular günahı gerçekten gidermiyordu ve tekrar edilmeleri de yetersiz kaldıklarını gösteriyordu. Bu yüzden İsa’dan önce bağışlanan insanların bile onun gelecekteki ölümü sayesinde bağışlandığını söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra’da bütün topluluğun, bir yöneticinin ve halktan birinin işlediği hata için ayrı ayrı sunu belirlenir. Halktan biri bir keçi ya da koyun getirebilir. Sunular farklı olsa da kohenin yaptığı hizmetin sonunda aynı hüküm yer alır. Kohen, kutsal hizmet görevlisidir. Kişinin ya da topluluğun günahı bağışlanacaktır. Tora, kutsal hizmet tamamlandığında kişinin bağışlanacağını söyler. Bu hükmü yalnız dışarıdan temiz görünmek ya da toplum tarafından yeniden kabul edilmek diye okumak, bağışlanan şeyin günah olduğunu gözden kaçırır. (Vayikra 4:20, 26, 31, 35) İbranice וְנִסְלַח לוֹ ifadesi, “o bağışlanacaktır” demektir. Akedat Yitshak’ın Vayikra açıklamasında günahla ilgili sunular bu tekrar eden sonuçla ele alınır. Beit Elohim de kohenin yerine getirdiği kefaret hizmetiyle Haşem’in verdiği bağışlanmayı birlikte açıklar.

Vayikra 4, kişinin günahını fark ettiği anı da hükmün içine alır. Topluluğun yanılarak işlediği günah öğrenildiğinde sunu getirilir. Aynı sırayı yönetici ve halktan kişi için de görürüz. Her grupta kullanılan hayvan değişebilir, kohenin arınma işlemi ve Haşem’in bağışlama sözü kalır. Hüküm, hayvanın değerinden önce işlendiği anlaşılan günaha ve Haşem’in o durum için emrettiği hizmete bakar. (Vayikra 4:13–35).

Sununun bu sonucu taşıması Haşem’in buyruğuna dayanır. Tehilim’de dünyanın ve içindekilerin zaten O’na ait olduğu hatırlatılır. Haşem’in hayvan eti yemeye ya da kan içmeye ihtiyacı yoktur. Bu nedenle bağışlanmayı hayvanın kanında bulunan bağımsız bir güçle açıklamak gerekmez. Haşem belirli bir günah için hayvan, buna gücü yetmeyene kuş, kuş alamayana da ince un getirmesini buyurur. Kuşla ve unla yapılan hizmetin sonunda da günahın bağışlanacağı söylenir. Bağışlayan Haşem’dir. (Tehilim 50:12–13, Vayikra 5:5–13)

Kişinin ne yaptığı da sununun kabulüyle ilgilidir. Tora kimi suçlarda önce itirafı ister. Başkasının malını alıp bunu inkar eden kişi ise malı geri verir, üzerine beşte bir ekler ve belirlenen sunuyu getirir. Bağışlanma bu yükümlülüklerin ardından gelir. Bu örnekte alınan malı bile bile inkar etmek de söz konusudur. Sunuların yalnız istemeden işlenen günahlar için konduğu savı bu hükümle çelişir. Bununla birlikte Bamidbar, yanlışlıkla günah işleyen kişiyi Haşem’in sözünü hor görerek başkaldıran kişiden ayırır. Yeşaya’da da zulmü sürdürürken getirilen sunular reddedilir ve kötülüğün bırakılması istenir. Sunu getiren kişi davranışından sorumlu tutulur. (Vayikra 5:5, 20–26, bazı çevirilerde 5:20–26 yerine 6:1–7, Bamidbar 15:27–31, Yeşaya 1:11–17)

Rambam, günah ve suç sunuları getirenlerin de tövbe edip suçlarını sözle itiraf etmeleri gerektiğini belirtir. Sunu, kişinin davranışını düzeltme sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Sifrei Bamidbar’da da yanlışlıkla işlenen suç için getirilen sununun sınırı korunur; bu sununun ardından verilen bağışlanma ise Tora’daki diğer bağışlanmalar gibi tam bağışlanma olarak açıklanır. Bir tedavide hem ilaç hem yaşam biçimi değişikliği istenmesi, ilacın etkisiz olduğunu göstermez. İtirafın ve tövbenin gerekli olması da sununun kefaret görevini hayali hale getirmez. (Hilhot Teşuva 1:1; Sifrei, Bamidbar 15:27–31 açıklaması)

Yom Kippur’da, yani yıllık kefaret gününde, verilen söz bütün halkı kapsar. “Haşem’in önünde bütün günahlarınızdan arınacaksınız.” Arınma vaadiyle kohenin hizmeti ve bunun her yıl yapılması aynı bölümde yer alır. Bir yıl bağışlanan kişi, yaşamı devam ettiği için ertesi yıl yeniden günah işleyebilir. Yeni bir günah için yeniden kefaret yapılması, önceki günahın bağışlanmasını geçersiz kılmaz. Tora işlenmiş suçların bağışlanacağını söyler. Bir daha günah işlemeyecek bir insan yaratılacağını vaat etmez. (Vayikra 16:29–34)

Hayvanın sunuya uygunluğu da bu hizmetin bir parçasıdır. Vayikra, kör ya da yaralı hayvan gibi örnekler vererek bedensel kusurları tarif eder. Bir hayvanın bedenen kusursuz olması ile bir insanın günah işlememiş olması ayrı ölçülerdir. Sifra, sığır ve davar için verilen kusursuzluk şartını kuşlara bütünüyle taşımaz. Kuşlarda da kopmuş bacak, körlük ve kurumuş kanat gibi ağır eksiklikler sunuya engeldir; fakat bütün hayvanlar aynı kusur listesine bağlı değildir. Bu ayrım, burada ahlaki günahsızlık değil, sunulacak hayvanın bedensel uygunluğu hakkında hüküm verildiğini gösterir.

Bir sunuya yüklenen sembolik anlam, Tora’nın o sunuya bağladığı sonucu kaldırmaz. Şabat yaratılışı hatırlatır ve o gün işten uzak durma emri uygulanır. Bir emrin taşıdığı anlam, verilen emri ve onun sonucunu ortadan kaldırmaz. (Vayikra 22:17–25, Şemot 20:8–11)

Vayikra neyin sunulacağını, kohenin ne yapacağını ve hizmetin sonucunu belirler. Haşem’in emrettiği hizmet yerine getirildiğinde işlenen günah bağışlanır. Burada Tora’nın belirli günahlar için belirlediği sunu ve koşullar söz konusudur. Bu bağışlanmanın gerçekleşmediği iddiası Tora’nın verdiği hükme aykırıdır. Bağışlanmanın gerçekleştiğini kabul edip bunu İsa’nın gelecekteki ölümüne bağlamak da Tora’da yer almayan bir şart ekler.

Vayikra, belirlenen sununun ardından kişinin bağışlanacağını söyler. Sonradan başka bir günah işlenebilmesi veya yeni bir sunu gerekmesi, gerçekleşen bağışlanmayı geçersiz kılmaz. Bu sonucu gelecekteki bir ölüme bağlayan şart, Tora’nın hükmüne sonradan eklenmiştir.

Tanah kaynakları: Vayikra 4:20, 26, 31, 35; 5:5–13, 20–26 (5:20–26 bazı çevirilerde 6:1–7); 16:29–34; 22:17–25; Bamidbar 15:27–31; Şemot 20:8–11; Yeşaya 1:11–17; Tehilim 50:12–13. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Vayikra 4:20–35, 5:5–13, 5:20–26, 16:29–34, Bamidbar 15:27–31.

Açıklamalarda anılan eserler: Akedat Yitshak, Vayikra, sunu türleri ve bağışlanma formülü açıklaması; Beit Elohim, sunularla ilgili “U-ve-ktsat ha-azharot” ile başlayan açıklama; Rambam, Hilhot Teşuva 1:1; Sifrei Bamidbar, 15:27–31 açıklaması; Sifra, Vayikra 1:14 açıklaması.

Bu iddianın sayfası

151. İddia: Yom Kippur’un her yıl yapılması önceki kefaretlerin yetersizliğini kanıtlar

Vayikra, yıl içinde belirli günahlar için getirilen sunuları düzenler. Ayrıca yılda bir kez yapılan Yom Kippur, yani Kefaret Günü hizmetini anlatır. Bu iki hizmette kimlerin ve nelerin arındırıldığına bakmak, yıllık tekrarın neden gerekli olduğunu anlamaya yardım eder.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Vayikra, yıl içinde belirli günahlar için getirilen sunuları düzenler. Ayrıca yılda bir kez yapılan Yom Kippur, yani Kefaret Günü hizmetini anlatır. Bu iki hizmette kimlerin ve nelerin arındırıldığına bakmak, yıllık tekrarın neden gerekli olduğunu anlamaya yardım eder.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, yıl içinde günah sunuları getirilmesine rağmen Yom Kippur’da yeniden kapara, yani kefaret yapılmasını önceki sunuların yetersizliğine delil sayarlar. Onlara göre İsa’nın bir kez ölmesi, bütün günahlar için bu sunulardan daha üstün ve kalıcı kefaret sağlamıştır.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra 16:30, Kefaret Günü için “Günahlarınızdan arınacaksınız” der. Aynı bölümün 34. ayeti bu hizmetin yılda bir kez yapılmasını emreder. Tanrı’nın hem gerçek arınmayı bildirmesi hem yıllık tekrar istemesi, önceki arınmanın geçersiz olduğu anlamına gelmez.

Vayikra 16:30’da כִּי־בַיּוֹם הַזֶּה יְכַפֵּר עֲלֵיכֶם לְטַהֵר אֶתְכֶם מִכֹּל חַטֹּאתֵיכֶם לִפְנֵי יְהוָה תִּטְהָרוּ denir: “Bu gün sizin için kapara yapılacak, bütün günahlarınızdan arınmanız için; Haşem’in önünde arınacaksınız.” Yekhapper (יְכַפֵּר) günahların giderilmesi için yapılan kefareti, titharu (תִּטְהָרוּ) ise bunun sonucunu, yani “arınacaksınız” sözünü bildirir.

16:34’te לְכַפֵּר עַל־בְּנֵי יִשְׂרָאֵל מִכָּל־חַטֹּאתָם אַחַת בַּשָּׁנָה, “İsrael oğulları için bütün günahlarından yılda bir kez kapara yapmak” buyurulur. İki ayet aynı ibadetin hem gerçek arınma sağladığını hem her yıl yerine getirilmesi gerektiğini birlikte açıklar. Tekrar, geçmişte gerçekleşen işlemin etkisizliğini değil, her yıl tekrar emredilen kutsal hizmetin düzenini gösterir.

Vayikra 4:20, 26, 31 ve 35’te günah sunusunun ardından kişinin bağışlanacağı açıkça belirtilir. Vayikra 16:16–20 ve 33, yalnız bireysel günahı değil, kutsal yeri, sunağı, kohenleri ve bütün topluluğun arınmasını da düzenler. Bir insanın yeni yılda yeni günah işlemesi, önceki yılda aldığı bağışlanmayı yok etmez. Sonraki yıl işlenen bir suç, önceki yıl bağışlanan suçla aynı değildir.

Yehezkel 45:18–22 gelecekteki kutsal hizmette de arınma ve günah sunularını anlatır. Yıllık Yom Kippur’un tekrarını sahte bağışlanma diye sunmak, Tanrı’nın 'arınacaksınız' diye verdiği hükmü reddetmektir.

Vayikra 16’daki kapara yalnız bireysel kişinin geçmişte işlediği tek bir suçla sınırlı değildir; kutsal yerin, kohenlerin ve halkın temizlenmesine ilişkin düzenlemeler de bulunur. Kişilerin veya toplumun her yıl işleyebileceği yeni suçlar için yıllık hizmet emredilmesi, önceki arınmanın gerçek olmadığı hükmünü gerektirmez. Yehezkel 45:15–22’de gelecekteki sunulara kapara ve arınma işlevi verilmesi de bu hizmetin “geçersiz olduğu halde tekrar edilen hareketler” olarak tanımlanmadığını gösterir.

Yom Kippur hizmeti yalnız yıl içinde getirilen her bireysel sununun ikinci kez yapılmasından oluşmaz. Vayikra 16:16–20 ve 33 kutsal yeri, çadırı, sunağı, kohenleri ve bütün topluluğu kapsayan işlemler de düzenler. Farklı kapsamda bir hizmetin bulunması, yıl içindeki sunular için Vayikra’nın bildirdiği bağışlanmayı ortadan kaldırmaz.

Mişna Yoma 8:8–9 da günah sunularının, tövbenin ve insanlar arasındaki suçlarda zarar verilen kişiyle barışmanın görevlerini ayrı ayrı ele alır. Bu sonraki açıklama, günahın türüne göre farklı adımlar gerektiğini gösterir. Tora, yıl içindeki sunulardan sonra bağışlanmayı ve Yom Kippur’da arınmayı ayrı ayrı bildirir. Yıllık hizmet, önceki kefaretin geçersiz olduğunu kanıtlamaz. Mişna Yoma 8:8–9.

Tanah kaynakları: Vayikra 16:16–34, özellikle 16:30 ve 16:34; Vayikra 4:20–35; Yehezkel 45:15–22.

Bu iddianın sayfası