Misyoner İddiaları Arşivi

Yeşaya 53 dosyası

49. İddia: Şemuel Bet 7 Maşiah’ın ölümden dirilmesini haber verir

Tanah’ın Şemuel Bet kitabında Haşem, David’e kendisinden sonra soyunun krallığı sürdüreceğine söz verir. Bir kimseyi ‘kaldırmak’ ya da ‘ortaya çıkarmak’, o kişiye bir görev vermeyi de anlatabilir. Bu sözün burada hangi anlamda kullanıldığını, vaadin kime verildiği ve o kişinin ne yapacağı belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ın Şemuel Bet kitabında Haşem, David’e kendisinden sonra soyunun krallığı sürdüreceğine söz verir. Bir kimseyi ‘kaldırmak’ ya da ‘ortaya çıkarmak’, o kişiye bir görev vermeyi de anlatabilir. Bu sözün burada hangi anlamda kullanıldığını, vaadin kime verildiği ve o kişinin ne yapacağı belirler.

Şemuel Bet 7:12’yi İsa’ya bağlayan Hristiyanlar, “soyunu kaldıracağım” sözünü onun ölümden dirileceğinin haberi olarak okurlar. Eski Grekçe çevirideki fiilin başka metinlerde ölümden dirilmek için de kullanılmasını buna dayanak gösterirler. Onlara göre vaat önce David’in oğlu Şelomo’da gerçekleşti. Ancak krallığın sonsuza dek süreceği sözünün, ölümden dirilen Maşiah, yani Mesih ile tamamlanacağını söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem David’e şöyle der: “Günlerin dolup atalarınla yattığında, senden sonra kendi bedeninden çıkacak soyunu ortaya çıkaracağım ve onun krallığını sağlamlaştıracağım.” “Atalarınla yatmak”, burada ölmek anlamına gelir. Ölümü anılan kişi David’dir. Ondan sonra ortaya çıkarılan kişi ise onun soyundandır (Şemuel Bet 7:12–16). Ayet, bu kişinin önce ölüp sonra dirileceğini söylemez.

Devamında David’in soyundan gelecek kişinin Haşem’in adına bir ev yapacağı bildirilir. Divre HaYamim Alef 22:9–10 bu kişinin adını verir: Şelomo. Haşem onun için “O Bana oğul olacak, Ben de ona baba olacağım” der. Divre HaYamim Alef 28:5–6 da David’in oğulları arasından Şelomo’nun seçildiğini ve Tapınağı yapacağını söyler. Tapınağın yapımı ve açılışı Melahim Alef 6–8’de anlatılır; Şelomo kendisinin tahta çıkmasını ve evi yapmasını verilen sözün gerçekleşmesi olarak açıklar (8:17–20).

Şelomo kral olmak için ölümü beklemez. David henüz hayattayken onun emriyle meshedilir; yani üzerine yağ sürülerek kral olarak görevlendirilir. Ardından babasının tahtına oturur (Melahim Alef 1:32–40). David’in ardından soyunun krallığı sürdürmesi, Şelomo’nun ölümden dirilmesini gerektirmemiştir.

İbranice metindeki וַהֲקִימֹתִי אֶת־זַרְעֲךָ אַחֲרֶיךָ (vahakimoti et zaraha ahareha), “senden sonra soyunu ortaya çıkaracağım” der. Aynı kökten gelen fiil, Şemuel Alef 2:35’te sadık bir kohenin, Devarim 18:18’de ise bir peygamberin ortaya çıkarılması için kullanılır. İki yerde de bir göreve getirilecek kişi anlatılır.

Eski Grekçe çeviri Septuaginta, üç ayette de anistemi fiilini kullanır: Şemuel Bet 7:12’de “soyunu ortaya çıkaracağım”, Şemuel Alef 2:35’te “sadık bir kohen çıkaracağım”, Devarim 18:18’de “bir peygamber çıkaracağım” der. Bu fiil başka bağlamlarda ölümden diriltmeyi de anlatabilir. Aynı fiilin her kullanımı birinin öldüğü anlamına gelmez. Peygamber ve kohen örneklerinde bir kişinin göreve getirilmesi anlatılır. David’e verilen sözde de fiilin ne anlama geldiğini, kimin öldüğü ve kimin onun ardından göreve geldiği belirler. Grekçe Şemuel Bet 7; Şemuel Alef 2; Devarim 18

David’e verilen söz Şelomo’nun ömrüyle sınırlı değildir. David, Haşem’in ailesinin uzak geleceğinden söz ettiğini anlar (Şemuel Bet 7:19). On altıncı ayette güvence verilenler onun evi, krallığı ve tahtıdır; buradaki “ev”, David’in krallığı sürdürecek ailesi, yani hanedanıdır. Divre HaYamim Alef 17:11–14 de gelecek soyun David’in oğullarından olacağını söyler.

Gelecekteki kral vaadi Yeremya 23:5–8’de David için çıkarılacak doğru bir Dal ile anlatılır: Kral adaletle yönetecek, Yehuda kurtulacak, İsrael güven içinde yaşayacak ve sürgündekiler ülkelerine dönecektir. Yeşaya 11:1–5 de Yişay’ın kökünden çıkacak, Haşem’in ruhuyla adaletli hüküm verecek bir filizden söz eder. Vaadin gelecekteki David kralına uzanması, onun önce ölüp sonra dirileceğini göstermez.

Şemuel Bet 7:14’te Haşem’in oğula baba olacağı söylenirken, aynı oğlun suç işlediğinde terbiye edileceği de belirtilir. Divre HaYamim bu baba-oğul sözünü Şelomo’yla ilişkilendirir. Burada Tanrı’dan biyolojik doğum veya günahsız bir kişinin başkaları adına ölümü anlatılmaz.

Aynı vaadin Divre HaYamim’deki anlatımı, David’den sonra çıkacak kişinin “oğullarından biri” olduğunu açıklar. Ardından o oğlun evi inşa edeceği ve tahtının sağlamlaştırılacağı bildirilir. Tehilim 2’de oğulluk sözü de kralın Siyon’da görevlendirilmesiyle birlikte gelir. Hem Şelomo’nun adıyla açıklanan vaat hem mezmurdaki kralın Siyon’a yerleştirilmesi, oğulluk dilini David soyunun krallığına bağlar. (Divre HaYamim Alef 17:11–14).

Tehilim 16, Tanrı’ya sığınma duasıdır. Dua eden kişi korunmaktan, ölüler diyarına, yani ölülerin bulunduğu yere bırakılmamaktan ve kendisine yaşam yolunun gösterilmesinden söz eder. Bu sözlere İsa’nın dirilişi anlamını vermek, Şemuel Bet 7’deki fiilin kendi bağlamında diriliş bildirdiğini kanıtlamaz.

David’e verilen söz, onun ardından soyundan bir kralın ortaya çıkarılması ve hanedanının sürmesidir. Şelomo’nun tahta çıkışı bu sözün tarihsel karşılığıdır. İbranice ve Grekçe fiillerin başka anlamları bulunması, bu ayeti İsa’nın ölümden dirilişine dönüştürmez.

Tanah kaynakları: Şemuel Bet 7:12–16 ve 7:19; Divre HaYamim Alef 22:9–10, 28:5–6, 17:11–14; Melahim Alef 1:32–40 ve 6–8; Şemuel Alef 2:35; Devarim 18:18; Yeremya 23:5–8; Yeşaya 11:1–5; Tehilim 16.

Bu iddianın sayfası

50. İddia: Tanrı’nın oğlu unvanı, İsa’nın insan babası olmadan doğduğunu kanıtlar

Haşem, Tanah’ta David’in soyundan gelecek bir krala baba olacağını ve o kralın kendisine oğul olacağını söyler. Bu sözlerin bir doğumu mu, yoksa Haşem ile kral arasında kurulan bağı mı anlattığı, kralın kim olduğu ve anlatıda neler yaptığı üzerinden anlaşılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Haşem, Tanah’ta David’in soyundan gelecek bir krala baba olacağını ve o kralın kendisine oğul olacağını söyler. Bu sözlerin bir doğumu mu, yoksa Haşem ile kral arasında kurulan bağı mı anlattığı, kralın kim olduğu ve anlatıda neler yaptığı üzerinden anlaşılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, David’in soyundan gelecek kral için söylenen “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” sözünü, Maşiah’ın, yani Mesih’in insan babası olmadan doğacağına kanıt sayarlar. Onlara göre İsa’nın David’le soy bağı annesinden, oğulluk bağı ise doğrudan Tanrı’dan gelir. Tehilim 2’deki “Bugün seni doğurdum” sözünü ve Yeşaya 7:14’ü de bu görüşe dayanak gösterirler. İsrael ve Şelomo için kullanılan “oğul” sözünü benzetme olarak okur, İsa’nın ise bir erkekle ilişki sonucu dünyaya gelmediğini ve bu yüzden oğulluğunun farklı olduğunu savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem’in “O Bana oğul olacak” dediği Şelomo, David ile Batşeva’nın oğludur. Şemuel Bet 12:24 onun doğumunu anne ve babasıyla birlikte anlatır. Divre HaYamim Alef 22:9–10 ise Şelomo’nun adını vererek Tapınağı yapacağını ve Haşem’in ona baba olacağını söyler. Aynı kişinin David’in oğlu olması ve Haşem tarafından oğul diye anılması, iki ilişkinin farklı olduğunu gösterir. Biri Şelomo’nun hangi anne ve babadan doğduğunu, diğeri Haşem’in ona nasıl davranacağını anlatır.

Şemuel Bet 7:12–14’te gelecek kral, David’in bedeninden çıkacak soyu olarak tanıtılır. Haşem onun krallığını sağlamlaştıracak ve ona baba olacaktır. İbranice söz şöyledir: אֲנִי אֶהְיֶה־לּוֹ לְאָב וְהוּא יִהְיֶה־לִּי לְבֵן — “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak.” Burada bir çocuğun nasıl dünyaya geleceği değil, Haşem ile kral arasındaki ilişki anlatılır.

Aynı bölüm, kralın suç işlemesi halinde terbiye edileceğini de söyler. Devarim 8:5’te benzer bir anlatım vardır: “Bir insan oğlunu nasıl terbiye ederse, Tanrın Haşem de seni öyle terbiye eder.” Babalık dili, yakınlıkla birlikte sorumluluğu ve eğitimi anlatır.

Bu dil yalnız krallar için kullanılmaz. Haşem “İsrael Benim oğlum, ilk doğanımdır” der ve Firavun’dan halkı serbest bırakmasını ister: “Bana hizmet etsin” (Şemot 4:22–23). Devarim 14:1–2’de İsraellilere Tanrıları Haşem’in çocukları oldukları söylenir ve seçilmiş, kutsal bir halk oldukları hatırlatılır. Hoşea 11:1–4 de Mısır’dan çağrılan İsrael’i sevilen, kendisine yürümek öğretilen bir çocuk gibi anlatır. İnsan anne ve babalardan doğmuş halk için kullanılan bu sözler, Haşem’le kurulan bağı ifade eder.

Tehilim 89:27–28’de kral Haşem’e “Sen benim Babamsın, Tanrım ve kurtuluşumun kayasısın” der. Haşem de onu “ilk doğan, yeryüzü krallarının en yücesi” yapacağını söyler. Burada ilk doğanlık, kralın hangi anne ve babadan doğduğunu değiştirmez; ona verilen üstün konumu anlatır. Şemot’ta halkın, bu mezmurda kralın ilk doğan diye anılması aynı yakınlık ve seçilmişlik dilinin örnekleridir.

Tehilim 2:6–9’da “doğurdum” sözcüğü gerçekten vardır. Önce “Ben kralımı kutsal dağım Siyon’a yerleştirdim” denir. Ardından kral kendisine verilen hükmü aktarır: “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum.” Sonraki söz, ulusların ona miras verilmesidir. Sahne kralın göreve getirilmesi ve ona yetki verilmesi etrafında kurulur. Radak, “bugün” sözünü kralın başına yağ sürülerek kral olarak görevlendirildiği günle ilişkilendirir. Mezmurda bir kadının erkek olmadan gebe kalacağı söylenmez.

İsa’nın oğulluğunun Şelomo ve İsrael’inkinden farklı olduğu ileri sürülürse, bu farkın ayrıca gösterilmesi gerekir. “Tanrı’nın oğlu” ifadesi tek başına böyle bir farkı kanıtlamaz; çünkü Tanah aynı dili insan babaları bulunan Şelomo ve İsrael için kullanır.

Yeşaya 7:1–2, 10–16’da peygamber, Ahaz döneminde David evine bir işaret verir. Çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçmeyi öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesinin terk edileceği söylenir. Çocuğun doğumu ve büyümesi bu tarihsel güvenceyle bağlantılıdır. Ayette Tanrı’nın çocuğun insan babasının yerini aldığı söylenmez.

Bakireden doğum iddiası David’in soyuna ilişkin yeni bir soru da doğurur. Matta’nın soy listesi David’den Yosef’e kadar ilerler ve Yosef’i Miryam’ın kocası olarak tanıtır. Aynı anlatı gebeliğin Yosef ile Miryam birlikte olmadan başladığını söyler. Liste, verdiği soy bağlarını Yosef’e kadar gösterir. Miryam’ın David’e uzanan soy zinciri bu listede yer almaz. Bu soy zinciriyle ilgili ayrı bir iddia, “Tanrı’nın oğlu” sözünden çıkarılamaz. Matta 1:1–18.

Şelomo örneği açıktır: David ile Batşeva’nın oğlu, Haşem’in de oğul diye andığı kraldır. “Oğul” unvanını İsa’nın insan babası olmadan doğduğuna kanıt saymak, Tanah’ın bu sözü nasıl kullandığını değiştirmektir.

Tanah kaynakları: Şemuel Bet 12:24 ve 7:12–14; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Devarim 8:5; Şemot 4:22–23; Devarim 14:1–2; Hoşea 11:1–4; Tehilim 89:27–28 ve 2:6–9; Yeşaya 7:1–2, 10–16. Tora ayetlerinin özgün metinleri: Şemot 4:22–23; Devarim 14:1.

Bu iddianın sayfası

51. İddia: Maşiah’ın aynı anda hem Tanrı hem insan olması gerekir

Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Maşiah, Tanah’ta David’in soyundan gelecek ve halkı adaletle yönetecek kraldır. Hristiyan iddiası bu görevin ötesine geçer ve kralın yalnızca insan olup olmadığı sorusunu ortaya atar. Bu soruya cevap vermek için kralın kim olduğu, Haşem’le ilişkisi ve David’le soy bağı ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Bu öğretiyi benimseyen Hristiyanlar, Maşiah’ın, yani Mesih’in aynı anda hem tam Tanrı hem tam insan olması gerektiğini savunurlar. İsa’nın insan doğasını annesi Miryam’dan aldığını, başlangıcı olmayan Tanrı’nın Oğlu olduğunu ve insan babası olmadan doğduğunu söylerler. David soyuna verilen oğulluk sözünü, İmmanuel adını ve Yeşaya 9’daki “Güçlü Tanrı” ifadesini buna dayanak gösterirler. David’le soy bağını açıklamak için iki yol önerirler. Birinde Yosef’in biyolojik baba olmadan baba sayıldığını, diğerinde Miryam’ın soyunun David’e uzandığını ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Yehezkel 34:23–24’te Haşem, İsrael’in başına getireceği yöneticiyi “kulum David” diye adlandırır: “Ben onların Tanrısı olacağım, kulum David de aralarında önder olacak.” Yehezkel 37:24–27’de halk bu kralın yönetiminde Haşem’in hükümlerini yerine getirir; Haşem de kutsal yerini halkın arasında kurar. Tanrı halkının Tanrısıdır; görevlendirdiği kral ise O’nun kuludur.

Hristiyan açıklaması, İsa’nın insan doğasıyla kul, Tanrısal doğasıyla Tanrı olduğunu söyler. Bu açıklamada aynı kişiye iki ayrı nitelik yüklenir. Yehezkel ise kralı halkın arasındaki kul ve önder, Haşem’i de halkın Tanrısı olarak tanıtır. Kralın aynı zamanda Tanrı olduğunu söylemez. Hoşea 11:8–9’da Haşem, Efrayim’i yok etmeyeceğini söylerken “Ben Tanrı’yım, insan değilim; senin ortandaki Kutsal Olan’ım” der. Bamidbar 23:19’da da Tanrı’nın yalan söyleyen veya sözünden dönen bir insan olmadığı belirtilir. Halkının arasında bulunan ve sözünü yerine getiren Haşem’dir.

Krala “oğul” denmesi de onu Tanrı yapmaz. Şemuel Bet 7:12–14’te Haşem, David’in soyundan gelecek krala baba olacağını söyler. Divre HaYamim Alef 22:9–10 bu sözü Şelomo’ya bağlar. Şelomo, David ile Batşeva’nın oğludur (Şemuel Bet 12:24). Tehilim 2:6–8’de oğul ilanı kralın Siyon’a yerleştirilmesiyle birlikte gelir. Aynı aile dili Mısır’dan çıkarılan İsrael halkı için de kullanılır (Şemot 4:22–23; Devarim 14:1–2).

Yeşaya 7’de Ahaz döneminde bir çocuk işaret olarak verilir. Çocuk iyiyi kötüden ayırmayı öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Çocuğa verilen İmmanuel adı “Tanrı bizimle” demektir. Yeşaya 8:8–10’da aynı söz, düşmanların planlarının boşa çıkmasıyla ilişkilendirilir. Çocuğun adı Tanrı’nın halkıyla birlikte olduğunu bildirir; Tanrı’nın onun insan babasının yerini aldığını söylemez.

Tanah, Haşem’in çocuk sahibi olamayan veya yaşlanmış kadınlara çocuk verdiğini de anlatır. Sara, Avraam’a bir oğul doğurur (Bereşit 21:1–3); Haşem Hanna’yı hatırlar ve Şemuel doğar (Şemuel Alef 1:19–20); Manoah’ın eşine de bir oğul doğuracağı bildirilir (Şofetim 13:2–5). Bu olaylarda Tanrı’nın yardımı ile insanın soy bağı ayrı şeylerdir.

Yeşaya 9:5–6’daki “Güçlü Tanrı” sözü daha doğrudan bir kanıt olarak gösterilir. Aynı ifade Yeşaya 10:20–21’de Haşem için kullanılır. Yeşaya 9’daki adların nasıl gruplandırılacağı konusunda farklı okumalar vardır. Sorulardan biri, hangi sözlerin çocuğun adı olarak okunacağıdır. Ayetteki adların tümü çocuğa ait kabul edildiğinde de adın içindeki sözlerin kimi anlattığı ayrıca incelenmelidir. Yeremya 23:5–6’da David için çıkacak kral “Haşem doğruluğumuzdur” adıyla anılır; Yeremya 33:15–16’da aynı ad Yeruşalayim’e verilir. Ad, şehrin Tanrı olduğunu söylemez.

Yeşaya 9’da çocuk David’in tahtında adaletle yönetecektir; bunu gerçekleştirecek olanın Haşem olduğu söylenir. Yeşaya 9:3’teki Midyan benzetmesi 10:26’da Asur’un yenilgisi için de kullanılır. Haşem’in gayretinin bunu gerçekleştireceği sözü ise Yeruşalayim’in Asur’dan kurtuluşu anlatılırken yeniden geçer (Yeşaya 37:31–32). Kralın yönetimi, Haşem’in halkını kurtarmasıyla birlikte anlatılır.

David’in tahtına oturacak kralın soyu da önemlidir. Yeşaya 11:1–3 onu Yişay’ın kökünden çıkan bir filiz olarak anlatır; Haşem’in ruhu onun üzerindedir. Yeremya onu David için çıkarılacak doğru dal olarak adlandırır. David’e verilen vaat onun evini, soyunu ve tahtını kapsar (Şemuel Bet 7:12–16).

Tora’da halk ailelerine ve baba evlerine göre kaydedilir (Bamidbar 1:18). Bir kişinin Yahudi olması, hangi kabileden geldiği veya David’in krallık ailesine bağlı olup olmadığıyla aynı soru değildir. Hristiyan anlatısında Yosef’in David soyundan geldiği, fakat İsa’nın biyolojik babası olmadığı söylenir. Tanah’ta, David soyundan bir erkeğin kendisinden doğmayan bir çocuğu evlat edinmesiyle David’in krallık soyunun o çocuğa geçtiğini bildiren bir hüküm gösterilmez. Yosef’in biyolojik baba sayılması ise insan babası olmadan doğum iddiasıyla çelişir.

Luka’daki soy listesinin Miryam’a ait olduğu ve onun David soyundan geldiği de ileri sürülür. Anne tarafından akrabalık gerçektir ve Tanah’ta kaydedilir. Şeşan’ın kızı Mısırlı Yarha’dan Attay’ı doğurur; sonraki kuşaklar listelenir. Böyle bir listenin anneden gelen akrabalığı göstermesi, taht hakkını da o yolla verdiği anlamına gelmez.

Yair, Hetsron’un ailesinde sayılırken babasının annesi üzerinden bağlı olduğu Menaşe’nin adıyla da anılır. Huram’ın annesinin Dan soyundan, babasının Sur’lu olduğu bildirilir (Divre HaYamim Alef 2:21–23, 34–41; Bamidbar 32:41; Divre HaYamim Bet 2:13). Bu kayıtlar anne tarafından bağı gösterir; David’in tahtının o bağ yoluyla aktarıldığını söylemez. Kohenlikte de sunak görevi Aharon’a ve oğullarına verilmiştir (Bamidbar 18:7).

Tselofhad’ın kızları babalarının toprağını miras alır (Bamidbar 27:6–11). Miras başka bir kabileye geçmesin diye kendi babalarının kabilesi içinde evlenmeleri istenir; toprak babalarının kabilesinde kalır (Bamidbar 36:6–12). Bir kızın mülk alabilmesi, David’in krallık soyunun anne çizgisinden aktarıldığını göstermez.

Yeşaya 7’de çocuğun adıyla Haşem’in yaptığı iş birlikte okunur. İmmanuel “Tanrı bizimle” demektir. 8:10’da, düşmanların planının başarısız olması aynı sözle açıklandığında Tanrı’nın kim olduğu ve kimin yanında bulunduğu cümlenin içinden anlaşılır. Çocuğun adı bu desteği hatırlatır. 7:16’da verilen süre, çocuğun erken gelişimini Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlar. Adın taşıdığı ilahi mesaj, çocuğun Tanrısal bir doğaya sahip olduğunu veya insan babası olmadan doğduğunu bildiren bir söz içermez. Yeşaya 7:13–16 ve 8:8–10.

Matta’nın anlatısı İsa’nın gebeliğine dair özel iddiayı kendisi anlatır ve İmmanuel sözünü o anlatıya uygular. Yeşaya, Ahaz döneminde bir çocuğun doğumunu ve iki kralın sonunu anlatır. Bu iki cümle biçimi arasındaki fark, adın anlamıyla çocuğun doğasının aynı şey sayılmasına engeldir. Tanah’ın gelecekteki kralı için verdiği bilgi, kralın David soyundan çıkacağı ve Haşem’in onu halkının başına getireceğidir. Matta 1:18–25 ve Yehezkel 37:24–28.

Tanah, Haşem’i İsrael’in Tanrısı; David soyundan getireceği kralı da O’nun kulu olarak tanıtır. Oğulluk dili, Tanrı’nın halkıyla ve seçtiği kralla ilişkisini anlatır. Bu sözlerden hem Tanrı hem insan olan bir Maşiah sonucu çıkmaz.

Yeşaya 9 için Masoretik ayet numaraları kullanılmıştır. Buradaki 9:3 ve 9:5–6, birçok Hristiyan baskısında 9:4 ve 9:6–7 olarak geçer.

Tanah kaynakları: Yehezkel 34:23–24; Yehezkel 37:24–27; Hoşea 11:8–9; Bamidbar 23; Şemuel Bet 7:12–14; Şemuel Bet 12:24; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–8; Şemot 4; Devarim 14; Yeşaya 7; Yeşaya 8; Bereşit 21; Şemuel Alef 1:19–20; Şofetim 13; Yeşaya 9:5–6; Yeşaya 9; Yeşaya 10; Yeşaya 37; Yeremya 23; Yeremya 33; Yeşaya 11; Şemuel Bet 7:12–16; Bamidbar 1:18; Divre HaYamim Alef 2; Bamidbar 32; Divre HaYamim Bet 2; Bamidbar 18; Bamidbar 27:6–11; Bamidbar 36; Şemot 4:22; Devarim 14:1; Bamidbar 23:19.

Bu iddianın sayfası

52. İddia: Yeşaya 7:14 yüzyıllar sonra gerçekleşecek bakire doğumunu haber verir

Ahaz, Yehuda kralıydı. İki komşu kral onu tahtından indirmek isteyince Yeşaya, tehdidin ne zaman sona ereceğini anlamasına yardımcı olacak bir işaret verdi. İşaret bir çocuğun doğumu, adı ve büyümesiyle ilgiliydi.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Ahaz, Yehuda kralıydı. İki komşu kral onu tahtından indirmek isteyince Yeşaya, tehdidin ne zaman sona ereceğini anlamasına yardımcı olacak bir işaret verdi. İşaret bir çocuğun doğumu, adı ve büyümesiyle ilgiliydi.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Yeşaya 7:14’ün İsa’nın yüzyıllar sonra bakireden doğacağını bildirdiğini söylerler. Bazıları, sözün önce Ahaz döneminde doğan bir çocukla gerçekleştiğini, İsa’nın doğumuyla ise daha büyük bir anlamda gerçekleştiğini savunur. İşaretin David’in ailesine verilmesini, İbranice sözcüğün eski Grekçe çeviride “bakire” diye karşılanmasını ve İmmanuel adının “Tanrı bizimle” anlamını taşımasını dayanak gösterirler. Onlara göre sıradan bir doğum işaret olamaz.

Tanah’ın Cevabı:

Ahaz’a verilen işaret

Aram Kralı Retsin ile Kuzey İsrael Kralı Pekah, Yehuda’ya saldırıp Ahaz’ın yerine Taveal’ın oğlunu geçirmek istedi. David’in soyundan olan Ahaz devrilirse, Yeruşalayim’in tahtına iki düşman kralın seçtiği kişi oturacaktı. Haşem, Yeşaya’yı Ahaz’a gönderip bu tasarının gerçekleşmeyeceğini bildirdi. Ahaz derinlerde veya göklerde bir işaret istemeye çağrıldı ve bunu reddetti. Bunun üzerine Yeşaya David’in evine seslendi. Yeşaya 7:1–14.

Yeşaya 7:14’teki לָכֶם (lahem) sözü “size” demektir. David’in evine çoğul olarak seslenilir çünkü tehdit hanedanı ilgilendirir. 16. ayette hitap değişir. אַתָּה (ata) tekil “sen”dir. Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi, çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçmeyi öğrenmeden terk edilecektir. İşaret David’in evine verilmiştir ve doğrulanacağı zamanı Ahaz’ın yaşadığı kriz belirler. Yeşaya 7:13–17.

Melahim, kuşatmanın Yeruşalayim’i ele geçiremediğini bildirir. Hoşea, Pekah’ı öldürüp onun yerine geçer. Asur kralı Şam’ı alır ve Retsin’i öldürür. Böylece Ahaz’ı devirmeye çalışan iki kral ortadan kalkar. Yeşaya 7:17’de, bu tehlikenin geçmesinin ardından Asur’un Yehuda’nın başına getireceği sıkıntı da aynı konuşmada bildirilir. Melahim Bet 15:29–30 ve 16:5–9.

İbranice cümle hangi bilgileri verir?

הִנֵּה הָעַלְמָה הָרָה וְיֹלֶדֶת בֵּן וְקָרָאת שְׁמוֹ עִמָּנוּ אֵל. הָעַלְמָה (ha-alma) “o genç kadın” demektir. Cümle belirli bir genç kadına dikkat çeker, onun adını vermez. הָרָה (hara) gebe olma durumunu, וְיֹלֶדֶת בֵּן (ve-yoledet ben) bir oğul doğurmasını anlatır. Cümle kadının gebe olduğu veya gebelikle doğumun yakın olduğu biçiminde okunur. Her iki okumada da oğlun büyümesi, iki kralın sonuna kadar geçen süreyi ölçer. Yeşaya 7:14–16.

Bereşit, alma sözcüğüyle bakirelik bilgisinin farkını aynı kadın üzerinden gösterir. Avraam’ın hizmetkarı kuyuda karşılaşacağı Rivka için alma der. Rivka’nın bakire olduğu ve hiçbir erkeğin onunla birlikte olmadığı ise ayrı bir ayette açıkça belirtilir. Burada kadının yaşı ve cinsel geçmişi için ayrı sözler kullanılır. Bir kadın hakkında “bakire” denmesi de sonradan gebe kaldığında gebeliğin nasıl başladığını tek başına açıklamaz. Yeşaya, genç kadını ve doğuracağı çocuğu anlatır. Gebeliğin nasıl meydana geldiğine dair ayrı bir bilgi vermez. Bereşit 24:16 ve 24:43.

Çocuğun adı ve büyümesi

Ahaz’la görüşmeye götürülen Şear Yaşuv’un adı “Bir kalıntı dönecek” demektir. İmmanuel de “Tanrı bizimle” anlamını taşır. Yeşaya 8:10’da aynı söz bir cümle olarak düşmanlara karşı kullanılır. Onların tasarısı gerçekleşmeyecektir çünkü Tanrı halkıyla beraberdir. İmmanuel adı, Ahaz dönemindeki çocuğun taşıdığı bu güvenceyi ifade eder. Yeşaya 7:3, 14–16 ve 8:8–10.

Bir sonraki bölümde Yeşaya kadın peygamberle birleşir ve bir oğlu olur. Maher Şalal Haş Baz adı yaklaşan yağmayı haber verir. Çocuk “babam” ve “annem” demeyi öğrenmeden Şam’ın servetiyle Şomron’un ganimeti Asur kralının önüne götürülecektir. Yeşaya kendisinin ve çocuklarının İsrael için işaretler olduğunu açıkça söyler. İşaretin gücü, çocuğun yaşıyla önceden bildirilmiş siyasi olayın birbirine bağlanmasından gelir. Bu yapı, İmmanuel ile Maher Şalal Haş Baz’ın kimliği hakkındaki yorumdan bağımsız olarak iki bölümde de görülebilir. Yeşaya 8:1–4, 18.

Kumran, Grekçe Yeşaya ve Matta

Hristiyanlıktan önce yazılmış Büyük Yeşaya Parşömeni’nde 7:14’te העלמה bulunur. Masoretik metindeki הָעַלְמָה aynı ünsüzleri taşır. Parşömen, “genç kadın” okumasının İsa’ya karşı sonradan üretildiği savını tarih bakımından çürütür. Ad koyma fiilindeki nüsha farkı bu kelimenin tanıklığını değiştirmez. Büyük Yeşaya Parşömeni, İsrael Müzesi.

Eski Grekçe Yeşaya’nın yayımlanan metninde ἡ παρθένος bulunur. Parthenos bakire anlamında kullanılabilir. Aynı çeviri geleneği, Şehem’in saldırısı anlatıldıktan sonra Dina için de bu sözcüğü kullanır. Dolayısıyla terimin kullanıldığı her yerde kadının bütün cinsel geçmişi kelimenin kendisinden öğrenilemez. Ayrıca çevirinin kökeninin tarihlendirilmesi ile Yeşaya 7:14’ü koruyan fiziksel Grekçe nüshaların tarihi iki ayrı bilgidir. Eski Grekçe Yeşaya, 16. ayette çocuğun gelişimini yine Ahaz’ın korktuğu iki krala bağlar. Bereşit 34:1–3, Grekçe Bereşit 34 ve Grekçe Yeşaya 7.

Matta 1:23, Grekçe Yeşaya’daki kadın, doğum ve İmmanuel adını kendi anlatısına aktarır. Grekçe Yeşaya’nın καλέσεις sözü “sen adını koyacaksın”, Matta’nın καλέσουσιν sözü “onlar adını koyacaklar” demektir. Matta’da Yosef çocuğa İsa adını verir. İki krala ilişkin süre ise alıntıda yer almaz. Böylece Matta’nın kullandığı sözler ile Yeşaya’nın işaretini oluşturan bütün cümleler karşılaştırılabilir. Matta 1:18–25.

David’in evi ve “ikinci gerçekleşme” savı

İkinci gerçekleşme yorumuna göre Yeşaya’nın sözü önce Ahaz döneminde, daha sonra İsa’nın doğumuyla gerçekleşir. Bu yorumu savunanlar, David’e verilen vaadin bir oğuldan başlayıp hanedanın geleceğine uzanmasını örnek gösterir. Şemuel Bet 7, gerçekten hem David’in ardından gelecek oğlun yapacağı evden hem de hanedanın geleceğinden söz eder. Divre HaYamim, evi yapacak oğlun Şelomo olduğunu söylemektedir. Yeşaya 9 ve 11 de David soyunun daha geniş geleceğini ele alır. Hanedanın geleceğinden söz edilmesi, 7:16’da çocukla iki kral arasında kurulan ilişkiyi veya işaretin tarihini değiştirmez. Şemuel Bet 7:12–16, Divre HaYamim Alef 22:9–10 ve Yeşaya 7–11.

Moşe gibi bir peygamber çıkarılmasını bildiren Devarim 18 de ikinci gerçekleşme savında örnek olarak kullanılır. Bu vaadin Yehoşua’ya veya başka bir kişiye nasıl uygulandığı, Ahaz’a verilen işarete ikinci bir çocuk eklemez. Matta’nın “gerçekleşti” sözünün nasıl kullanıldığını ise kendi kitabındaki bir başka alıntı gösterir. Hoşea 11:1, Haşem’in oğlu diye andığı İsrael’i geçmişte Mısır’dan çıkarmasını anlatır. Matta 2:15, aynı sözü İsa’nın çocukluğuna uygular. Hoşea’nın anlattığı olayı, Matta’nın onunla ilişkilendirdiği olaydan ayırt ettiğimizde Yeşaya 7’de de aynı farkı görebiliriz. Devarim 18:15–18, Hoşea 11:1–2 ve Matta 2:13–15.

Yeşaya’nın verdiği işarette bir genç kadın bir oğul doğurur, çocuğa İmmanuel adı verilir ve Ahaz’ın karşısındaki iki kral çocuk henüz küçükken ortadan kalkar. Matta bu kelimeleri kendi doğum anlatısına uygular. Bu uygulamadan Yeşaya’nın ikinci bir kadın, erkek olmadan başlayan bir gebelik ve yüzyıllar sonra doğacak ikinci bir çocuk bildirdiği sonucu çıkmaz. İsa’nın bakireden doğacağını Yeşaya’ya dayandıran iddia, peygamberin verdiği işaretin kadını, çocuğu ve süresini değiştirir.

Tanah kaynakları: Yeşaya 7:1–17; Melahim Bet 15; Melahim Bet 16; Yeşaya 8:1–18; Bereşit 24; Bereşit 34; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Devarim 18; Bereşit 24:16; Bereşit 34:1–3.

Bu iddianın sayfası

53. İddia: Almah genç ve evlenmemiş kadın demektir; bu yüzden bakire olduğu çıkarılır

Yeşaya 7:14’te bir kadının oğul doğuracağı bildirilir. Kadın için kullanılan İbranice kelime alma’dır. Kadının genç olması, evli olup olmaması, daha önce cinsel ilişki yaşamış olup olmaması ve nasıl gebe kaldığı birbirinden ayrı bilgilerdir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 7:14’te bir kadının oğul doğuracağı bildirilir. Kadın için kullanılan İbranice kelime alma’dır. Kadının genç olması, evli olup olmaması, daha önce cinsel ilişki yaşamış olup olmaması ve nasıl gebe kaldığı birbirinden ayrı bilgilerdir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, alma’nın evlenmemiş genç kadın anlamına geldiğini söylerler. Kelimenin Rivka ve Miryam gibi kişiler için kullanılmasından, Yeşaya’daki kadının bakire sayılması gerektiği sonucunu çıkarırlar. Eski Grekçe çevirinin bu okumayı doğruladığını düşünür ve ayetin İsa’nın insan babası olmadan doğacağını söylediğini savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 7:14’te “işte” denilerek הָעַלְמָה sözüyle belirli bir genç kadına dikkat çekilir. Belirli tanımlık kadını işaret eder. הָרָה onun gebe olduğunu veya gebeliğin yakınlığını, וְיֹלֶדֶת בֵּן oğul doğuracağını bildirir. Cümlenin kadını tanıtan bölümü ile gebeliği ve doğumu anlatan bölümü ayrı görevler görür. Yaş, evlilik durumu, cinsel geçmiş ve gebeliğin nasıl başladığı dört ayrı bilgidir. Yeşaya 7:11–16.

Rivka’nın öyküsü bu farkı gösterir. Avraam’ın hizmetkarı kuyu başında su çekmeye gelecek kişiden alma, yani “genç kadın” diye söz eder. Anlatı Rivka’nın bakire olduğunu daha önce açıkça belirtmiştir: Ona betula der ve hiçbir erkeğin onunla birlikte olmadığını ekler (Bereşit 24:16, 43). Rivka hem genç hem bakiredir; fakat ikinci bilgi okuyucuya ayrı bir cümleyle verilir.

Aynı kişiye iki farklı yerde iki farklı anlatım uygulanınca sözcüklerin işlevi görülebilir. 43. ayette hizmetkarın sorusu kuyuda hangi genç kadınla karşılaşacağıdır. 16. ayet ise anlatıcının verdiği ek bilgiyi içerir. בְּתוּלָה (betula) sözünü וְאִישׁ לֹא יְדָעָהּ ifadesi izler. Bu ifade hiçbir erkeğin onunla cinsel ilişki kurmadığını açıkça söyler. Hizmetkarın alma demesi, anlatıcının verdiği bu ayrı bilginin yerine geçmez. Bereşit 24:16, 43.

Şemot 2:7–9’da aynı sözcük Moşe’nin ablası Miryam için kullanılır. Miryam, Firavun’un kızına çocuk için bir sütanne bulmayı önerir ve çocuğun annesini çağırır. Ayet onun cinsel durumunu anlatmaz; o sırada ne yaptığını anlatır.

Alma’nın birden fazla genç kadın için kullanılan biçimi alamot’tur. Bu biçim Tehilim 68:26’da tef çalan genç kadınları gösterir. Şir HaŞirim 1:3’te sevgiliye hayran olan genç kadınlar, 6:8’de ise kraliçeler ve cariyelerin yanında sayısız genç kadın anılır. Aynı kökün erkek için kullanılan biçimi elem de David için geçer: Şaul, “Bu genç adam kimin oğludur?” diye sorar (Şemuel Alef 17:55–56).

Şir HaŞirim 6:8 kraliçeleri, cariyeleri ve sayıları verilmeyen genç kadınları yan yana anar. Kraliçelik ve cariyelik saraydaki konumu anlatır. Genç kadınlar ise ayrı bir topluluk olarak gösterilir. Bu dizilim, sözcüğün yaş ve toplumsal konumla ilişkisini gösterir. Kadınların her birinin cinsel geçmişini bildiren bir cümle bu dizilimde yer almaz. Şir HaŞirim 6:8.

Mişle 30:18–20, bir erkeğin bir genç kadınla izlediği yolu anlaşılması güç şeyler arasında sayar; sonraki ayette evlilik bağı dışında cinsel ilişkiye giren bir kadından söz eder. Midraş Lekah Tov, iki ayeti ilişkilendirerek alma sözcüğünün cinsel birliktelik yaşamış bir genç kadın için de kullanılabileceğini savunur. Metin, iki ayetteki kadının aynı kişi olduğunu açıkça söylemez. Bu nedenle kadının durumunu sözcükten tek başına kesinleştirmek yerine yorumla ayetin açık sözünü ayırmak gerekir.

Betula da bağlamıyla okunmalıdır. Yoel 1:8, gençliğinin eşi için yas tutan bir kadını bu sözcükle anlatır; ilişkinin ayrıntılarını açıklamaz. Rivka’nın durumunu tartışmasız kılan, Bereşit’in hiçbir erkeğin onunla birlikte olmadığını ayrıca söylemesidir.

Tanah betula sözcüğünü Tsiyon ve İsrael için de kullanır. Bir şehre veya halka “genç kız” diye seslenilmesi bir benzetmedir. Yoel’de evlilik ilişkisini hatırlatan yas, Bereşit’teki Rivka örneğinde ise açık cinsel geçmiş bilgisi vardır. Sözcüğü hangi durumda okuduğumuzu çevresindeki cümleler belirler. Yeşaya 37:22 ve Yoel 1:8.

Eski Yahudi Grekçe çevirisi Septuaginta, Yeşaya’da parthenos kullanır; bu sözcük “bakire” diye çevrilebilir. Aynı çeviri, Dina’ya yapılan saldırıyı anlattıktan sonra Dina’yı da bu kelimeyle anar (Bereşit 34:1–3; Grekçe Bereşit 34). Sözcüğün kullanımı kadının cinsel geçmişini her durumda tek başına belirlemez. Grekçe Yeşaya da gebeliğin erkek olmadan başladığını söylemez.

Yeşaya, kadının gebe kaldığı yolu anlatmak yerine onun çocuğunun yaşayacağı dönemi açıklar. Çocuk kötüyü reddedip iyiyi seçmeyi öğrenmeden Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Kadının evlenme çağında olması, onun bakire olduğunu zorunlu kılmaz. Bakire olması da erkek olmadan gebe kalacağını bildirmez. Bu ikinci iddia için gereken bilgi Grekçe karşılıktan veya kadının yaşından çıkarılamaz. Çocuğun kimliğini yüzyıllar sonraki İsa’ya bağlayan sonuç da 16. ayetin açık zaman ölçüsünü terk eder.

Tanah kaynakları: Yeşaya 7:11–16; Bereşit 24; Şemot 2; Tehilim 68:26; Şir HaŞirim 1:3; Şir HaŞirim 6:8; Şemuel Alef 17:56; Mişle 30:18–20; Yoel 1:8; Bereşit 34; Bereşit 24:16; Bereşit 24:43; Bereşit 34:1–3.

Bu iddianın sayfası

54. İddia: Doğum ‘işaret’ olduğuna göre doğaüstü olmak zorundadır

Bir işaret, insanın başka bir şeyi anlamasını sağlar. Yeşaya’nın Yehuda kralı Ahaz’a verdiği işarette bir çocuğun doğumu ve büyümesi, iki düşman kralın tehdidiyle bağlantılıdır. Buradaki soru, bir doğumun işaret sayılması için doğaüstü olması gerekip gerekmediğidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bir işaret, insanın başka bir şeyi anlamasını sağlar. Yeşaya’nın Yehuda kralı Ahaz’a verdiği işarette bir çocuğun doğumu ve büyümesi, iki düşman kralın tehdidiyle bağlantılıdır. Buradaki soru, bir doğumun işaret sayılması için doğaüstü olması gerekip gerekmediğidir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Yeşaya 7:14’teki doğumu Haşem’in verdiği bir işaret olduğu için olağanüstü sayarlar. Ahaz’a derinlerde veya göklerde bir işaret isteme imkanı verilmesini de bu görüşe dayanak gösterirler. Onlara göre Ahaz zamanında bir çocuk doğmuş olsa bile işaret asıl ve daha büyük anlamıyla İsa bakireden doğduğunda gerçekleşmiştir.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem’in Ahaz’a sözü, iki komşu kralın Yeruşalayim’i ele geçirip David’in tahtını değiştiremeyeceğidir. Ardından Ahaz, bu sözün doğruluğunu gösterecek bir işaret istemeye çağrılır. 7:11’de “derinleştir” ve “yükselt” denilmesi Ahaz’a geniş bir seçim alanı verildiğini gösterir. Ahaz işaret istemeyi reddeder. 7:14–16’da verilen işaretin ne olduğunu bundan sonra Haşem’in söylediği cümleler belirler. Yeşaya 7:11–16.

Aram Kralı Retsin ile İsrael Kralı Pekah, Yehuda’ya saldırıp tahta kendi seçtikleri kişiyi geçirmek ister. Haşem bu tasarının gerçekleşmeyeceğini bildirir. Ahaz kendisine sunulan işareti istemeyince David hanedanına seslenilir ve çocuğa İmmanuel, yani “Tanrı bizimle” adı verileceği söylenir. Çocuğun adı güvenceyi taşır; büyümesi ise iki kralın tehdidinin sonuna kadar geçecek süreyi gösterir (Yeşaya 7:1–16).

Yeşaya’nın çocukları da adlarıyla mesaj taşır. Ahaz’la görüşmeye götürülen Şear Yaşuv’un adı “Bir kalıntı dönecek” demektir. Diğer oğlu Maher Şalal Haş Baz’ın adı yaklaşan yağmayı bildirir. Yeşaya’nın kadın peygamberle birleşmesi ve çocuğun doğumu anlatıldıktan sonra, çocuk daha “babam” ve “annem” demeden Şam’ın servetiyle Şomron’un ganimetinin Asur kralına götürüleceği söylenir. Yeşaya kendisinin ve çocuklarının İsrael için işaretler ve belirtiler olduğunu açıklar (Yeşaya 7:3; 8:1–4; 8:18).

İbranice אוֹת (ot), yani “işaret”, bir şeyin başka bir gerçeği göstermesi için kullanılır. Bir yol levhasının değeri metalinden değil, gösterdiği yoldan gelir. Tora sünneti Haşem’le yapılan antlaşmanın işareti olarak adlandırır (Bereşit 17:11). Şabat, Haşem ile İsrael arasında O’nun halkını kutsal kıldığını bildiren bir işarettir (Şemot 31:13). El üzerine konan işaret de Mısır’dan kurtuluşla ilişkilidir. Tefilin, içinde Tora’dan bölümler bulunan ve kola ve başa bağlanan küçük deri kutulardır. Bu emir, Haşem’in yaptığını hatırlatır (Şemot 13:9, 13:16).

Tora’da gökkuşağı da bir אוֹת (ot) olarak tanımlanır. Bulutlarda göründüğünde tufandan sonra verilen antlaşmayı hatırlatır. Gökkuşağı, berit mila ve Şabat aynı şeyi göstermez. Üçünde ortak olan, işaretin Tanrı’nın belirttiği bir söz veya antlaşmayla ilişkilendirilmesidir. Bu kullanım, bir olayı işaret yapan şeyin yalnız doğaüstülük olduğu iddiasını baştan çürütür. Bereşit 9:12–17.

Bir peygamberin davranışı da işaret olabilir. Yeşaya üç yıl çıplak ve yalınayak yürür; Haşem bunu Mısır ve Kuş halklarının Asur tarafından aynı durumda sürgüne götürüleceğinin işareti ve belirtisi olarak gösterir (Yeşaya 20:3–4). Peygamber, gelecekte yaşanacak aşağılanmayı davranışıyla gösterir.

Tanah’ta olağanüstü işaretler de vardır. Moşe’ye verilen işaretlerde asa yılana dönüşür ve hastalanan eli iyileşir (Şemot 4:1–9). Hizkiyahu’ya verilen işarette gölge geri döner (Yeşaya 38:7–8). Şemot 3’te çalının yanıp tükenmediği anlatılır; 12. ayette işaret sözüyle, halkın kurtarıldıktan sonra o dağda Tanrı’ya hizmet edeceği bildirilir. Her örnekte olayın niteliği anlatının kendisinden anlaşılır.

Ahaz’a derinlerde veya yüksekte bir işaret isteme imkanı verilmiştir; o bunu reddeder. Ardından verilecek işareti Haşem bildirir ve çocuğun büyümesini iki kralın sonuna bağlar. Ahaz’a çok farklı türde işaretler isteyebilme olanağı verilmesi, sonradan verilen işaretin gebelik biçimini belirlemez.

Yeşaya, ilan ettiği olayın hangi sürede gerçekleşeceğini çocuğun büyümesine bağlar. Çocuğun doğumu başlangıcı, büyümesi de son sınırı gösterir. İmmanuel adı verilen sözün içeriğini taşır. İki kralın bu süre dolmadan iktidardan düşmesi, adla duyurulan güvencenin o tarihsel durumda karşılık bulduğunu gösterir. Melahim bu iki kralın sonunu kaydeder. Melahim Bet 15:29–30 ve 16:5–9.

Olağanüstü bir doğum da insan babasının bulunmamasıyla aynı şey değildir. Sara ileri yaşında Haşem’in sözüyle Avraam’a bir oğul doğurur (Bereşit 21:1–2). Gölgenin geri dönmesi veya bir ordunun yenilmesi ise başka türlü olaylardır. “İşaret” sözü, bunlardan hangisinin gerçekleşeceğini tek başına söylemez.

İşaretin daha büyük bir anlam taşıdığı iddia edildiğinde bu yeni anlamın metinde nerede bildirildiğine bakılır. Ayet bir çocuğun erken gelişimini Retsin ile Pekah’ın tehdidine bağlar. Matta’nın yüzyıllar sonra anlattığı doğum, 7:16’da ölçülen süreyi yerine getiren ikinci bir olay olarak Yeşaya’da yer almaz. Bir işaretin ilahi olması, ona ayette bildirilmeyen bir gebelik biçimi ekleme hakkı vermez.

Tanah kaynakları: Bereşit 21:1–2; Yeşaya 7:1–16, 8:1–4, 8:18, 20:3–4, 38:7–8; Bereşit 17:11 (İbranice metin); Şemot 31:13 (İbranice metin), 13:9, 13:16, 3:1–12, 4:1–9.

Bu iddianın sayfası

55. İddia: Tanah’ın eski Grekçe çevirisi Septuaginta’nın parthenos kullanması, İbranice ayetin bakire doğumu anlattığını kanıtlar

Yeşaya kitabı önce İbranice yazıldı. Daha sonra Grekçeye, yani eski Yunancaya çevrildi. Septuaginta adı verilen eski çeviri derlemesinde Yeşaya 7:14’teki kadın için parthenos kullanılır. Tartışma, çevirmenin bu kelimeyi seçmesinden doğum hakkında ne öğrenilebileceğidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya kitabı önce İbranice yazıldı. Daha sonra Grekçeye, yani eski Yunancaya çevrildi. Septuaginta adı verilen eski çeviri derlemesinde Yeşaya 7:14’teki kadın için parthenos kullanılır. Tartışma, çevirmenin bu kelimeyi seçmesinden doğum hakkında ne öğrenilebileceğidir.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Hristiyanlıktan önce yapılan Grekçe Yeşaya çevirisindeki parthenos sözcüğünü “bakire” diye okurlar. Buradan, Yahudi çevirmenlerin İsa’dan önce de Maşiah’ın, yani Mesih’in bakireden doğacağını bildikleri sonucunu çıkarırlar. Daha sonraki Yahudi çevirilerinin “genç kadın” karşılığını seçmesini ise eski anlamdan uzaklaşma olarak görürler.

Tanah’ın Cevabı:

Eski Grekçe Yeşaya’nın bugün yayımlanan metninde ἡ παρθένος (he parthenos) bulunur. Aynı metin 7:16’da, çocuğun büyümesini Ahaz’ın korktuğu iki krala bağlar. 14. ayetteki sözcük, 16. ayetteki zaman sınırıyla birlikte okunur. Çeviri, ikinci bir çocuğu veya yüzyıllar sonraki bir doğumu bildirmez. Yeşaya 7:1–16 ve Grekçe Yeşaya 7.

İbranice ayetteki הָעַלְמָה (ha-alma) genç kadını anlatır. Rivka da aynı sözcükle anılır; onun bakire olduğu ve hiçbir erkekle birlikte olmadığı ise başka bir cümlede ayrıca belirtilir (Bereşit 24:16, 43). Yeşaya 7:14 bir genç kadın ve doğacak oğuldan söz eder; gebeliğin erkek olmadan meydana geldiğini açıklamaz.

Septuaginta, Tanah kitaplarının eski Grekçe çevirilerine verilen addır. Yetmiş iki bilgenin çevirisini anlatan eski gelenek Tora’nın beş kitabıyla ilgilidir. Tanah’ın öteki iki bölümü olan Peygamberler ve Yazılar ise farklı dönemlerde çevrilmiştir. Grekçe Yeşaya, Yeşaya peygamberin yaşadığı dönemden yüzyıllar sonra yapılmıştır. Çeviri eski bir Yahudi okuyucunun kelime için seçtiği karşılığı gösterir; İbranice metnin kendisinden ayrıdır.

Grekçe Yeşaya’nın çevirisinin kökenini tarihlendirmek ile bu ayeti taşıyan bir yazmayı tarihlendirmek ayrı işlerdir. İsa’nın doğumundan önceye ait ve Yeşaya 7:14’ün Grekçesini koruyan bir elyazması günümüze ulaşmamıştır. Eski Grekçe metin, daha sonra korunmuş nüshalar karşılaştırılarak yayımlanır. İbranice tarafta ise aynı ayeti taşıyan Hristiyanlık öncesi bir parşömen vardır. Bir elyazması, ayetteki sözcüğün hangi tarihte yazılı olarak kullanıldığını doğrudan gösterir.

Parthenos birçok yerde “bakire” anlamına gelir. Ancak aynı Grekçe Tanah, Şehem’in Dina’ya cinsel saldırısını anlattıktan hemen sonra Dina için de bu sözcüğü kullanır (Bereşit 34:2–3; Grekçe Bereşit 34). Bu örnek, sözcüğün her kullanımda kadının hiç cinsel ilişki yaşamadığını zorunlu olarak söylemediğini gösterir. Modern biyolojide döllenme olmadan gelişmeyi anlatan partenogenez terimi de eski Grekçe sözcüğün bütün kullanımlarını belirlemez.

Bir kadına “bakire” denmesi, onun daha sonra bir erkekle birlikte olmadan gebe kalacağını tek başına söylemez. Grekçe Yeşaya’da böyle bir gebelik şartı yoktur. Matta’nın anlatısında Miryam’ın Yosef’le birlikte olmadan gebe kaldığı söylenir; ardından Yeşaya’nın sözü bu doğuma uygulanır. Özel doğum biçimi, Grekçe çevirideki tek sözcükten değil, Matta’nın kendi anlatısından gelir.

Matta 1:18 ve 1:25, Yosef ile Miryam henüz birlikte olmadan gebeliğin başladığını kendi anlatısında bildirir. 1:23’te Grekçe ayeti aktarırken ad koyma fiili de değişir. Yeşaya’daki καλέσεις “sen adını koyacaksın”, Matta’daki καλέσουσιν “onlar adını koyacaklar” demektir. Gebeliğin biçimini bildiren cümleler Matta’nın öyküsündedir. Yeşaya’dan aktarılan tek bir Grekçe isim bunların yerine geçmez. Matta 1:18–25.

Grekçe Yeşaya’nın devamında çocuk iyiyi ve kötüyü öğrenmeden Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesinin terk edileceği bildirilir. Yeşaya 8:3–4 de başka bir çocuğun henüz “babam” ve “annem” demeyi öğrenmeden Şam’ın ve Şomron’un ganimetlerinin alınacağını söyler. Bu çocuğun doğumu öncesinde Yeşaya’nın kadın peygamberle birleşmesi de anlatılır. Her iki olayda çocuğun büyümesi, belirli bir siyasi gelişmenin süresini gösterir (Yeşaya 7:14–16).

Hristiyanlıktan önce yazılmış Büyük Yeşaya Parşömeni’nin 7:14. ayetinde העלמה sözcüğü yazılıdır. Bu parşömen, eldeki eski el yazmalarından biridir. İbranice metindeki bu okumanın, Hristiyanlığa karşı daha sonra oluşturulduğu iddiası bu el yazmasıyla uyuşmaz. Büyük Yeşaya Parşömeni, sütun VI

Kumran’daki okuma, Masoretik metindeki הָעַלְמָה sözcüğünün ünsüzlerini taşır. Ad koyma fiilinde ayrıntı farkı vardır. Bu fark, parşömendeki kadın için העלמה yazdığı gerçeğini değiştirmez. Sonradan ortaya çıktığı ileri sürülen İbranice okumanın Hristiyanlıktan önce bir elyazmasında bulunması, bu iddiayı çürütür. Büyük Yeşaya Parşömeni, İsrael Müzesi.

Daha sonraki bazı Grekçe çevirilerde “genç kadın” anlamındaki neanis kullanılır. İki çevirmenin farklı karşılıklar seçmesinden, ilk çevirmenin erkek olmadan doğacak bir Maşiah öğretisine inandığı sonucu çıkmaz. Bir kelime çevirmenin kadını nasıl nitelediğini gösterebilir. Çevirmenin bir Maşiah öğretisini benimsediğini söylemek için ise çocuğu Maşiah olarak tanımlayan ve gebeliğin nasıl gerçekleşeceğini açıklayan bir kaynak gerekir.

Bir çevirmenin kadını parthenos diye nitelemesi, ona hangi özelliği yüklediği sorusuyla ilgilidir. Babasız gebelik ve Maşiah kimliği ise iki ayrı iddiadır. Grekçe Yeşaya’da bu iki bilgi için ayrıca bir ifade yoktur. Çocuk, hem İbranice hem Grekçe metinde, Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Eski bir Grekçe kelime tercihinden İsa’nın bakireden doğumunun Yeşaya tarafından önceden bildirildiği sonucu çıkmaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 7:1–16, 8:3–4; Bereşit 24:16, 43 (İbranice metin); Bereşit 34:2–3. Tanah metin tanıkları: Yeşaya 7 Grekçe; Bereşit 34 Grekçe; Büyük Yeşaya Parşömeni, 1QIsa-a, sütun VI, Yeşaya 7:14. Karşı iddianın metni: Matta 1:18–23.

Bu iddianın sayfası

56. İddia: Çocuğun adının İmmanuel olmaması sorun değildir çünkü bu yalnız unvandır

Yehuda kralı Ahaz, iki düşman kralın tehdidi altındayken Yeşaya bir çocuğun doğacağını ve adının İmmanuel olacağını söyledi. İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Bir adın taşıdığı mesaj, o adın kime ve hangi olay sırasında verildiğiyle birlikte okunur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehuda kralı Ahaz, iki düşman kralın tehdidi altındayken Yeşaya bir çocuğun doğacağını ve adının İmmanuel olacağını söyledi. İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Bir adın taşıdığı mesaj, o adın kime ve hangi olay sırasında verildiğiyle birlikte okunur.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, İsa’nın günlük adının İmmanuel olmamasını bir engel saymazlar. Yeşaya 9’daki çocuk için “Harika Danışman”, “Güçlü Tanrı”, “Ebedi Baba” ve “Barış Prensi” gibi birden fazla ad veya unvan kullanıldığına dikkat çekerler. Onlara göre İmmanuel adı, İsa’nın kimliğini ve Tanrı’nın onun aracılığıyla insanlar arasında bulunmasını anlatır. İsa’yı Tanrı kabul eden öğretide bu söz, Tanrı’nın insan bedeninde bulunması olarak anlaşılır.

Tanah’ın Cevabı:

İmmanuel, “Tanrı bizimle” demektir. Yeşaya bu sözle düşmanların tasarısının neden boşa çıkacağını açıklar: “Bir söz söyleyin, gerçekleşmeyecek, çünkü Tanrı bizimle.” Ad, Haşem’in halkını yalnız bırakmayacağı güvencesini taşır. Sözü oluşturan cümle, çocuğun kimliğinden önce Haşem’in halkına ne yaptığını anlatır. Buradan adı taşıyan çocuğun Tanrı olduğu sonucu çıkmaz (Yeşaya 8:10).

Tanah’ta bir kişinin birden fazla adı bulunabilir. David’in oğluna Şelomo adı verilmiş, Natan aracılığıyla ona Yedidya, yani “Haşem’in sevgilisi” adı da konmuştur. Daniel’e Babil sarayında Belteşatsar denir (Şemuel Bet 12:24–25; Daniel 1:6–7). Bu örnekler, bir kişinin farklı adlarla da anılabildiğini gösterir. Ancak bir adın anlamını başka bir kişiye uygulamak, iki kişinin aynı olduğunu tek başına göstermez.

Bir adın mesaj taşıması ile gerçekten verilmiş olması da birlikte mümkündür. Hoşea’nın çocuklarına verilen Yizreel, Lo-Ruhama ve Lo-Ammi adları, İsrael’e yöneltilen yargı ve uyarıları anlatır (Hoşea 1:3–9). Yeşaya’nın oğlu Şear Yaşuv’un adı “Bir kalıntı dönecek”, diğer oğlu Maher Şalal Haş Baz’ın adı ise yaklaşan yağma anlamını taşır. Yeşaya, kendisinin ve çocuklarının İsrael için işaretler olduğunu söyler (Yeşaya 7:3–16; 8:3–18).

Hoşea 1’de Lo-Ammi adı İsrael’in duyduğu hükmü taşır. Yeşaya’da Şear Yaşuv ve Maher Şalal Haş Baz da aile içindeki gerçek adlar olarak bildirilen mesajla birlikte durur. İmmanuel’in anlam taşıması da ad olma işlevini kaldırmaz. Yeşaya 7:14, bir çocuğun doğmasıyla ona verilecek adı aynı cümlede bildirir. Hoşea 1:3–9 ve Yeşaya 7:14.

İmmanuel adı da doğum ve ad verme cümlesi içinde yer alır. Yeşaya, Ahaz’ın Aram Kralı Retsin ile İsrael Kralı Pekah’tan korktuğu sırada bir çocuğun doğacağını bildirir. Çocuk iyiyi kötüden ayırmayı öğrenmeden önce Ahaz’ın korktuğu iki kralın ülkesi terk edilecektir. Adın taşıdığı güvence, bu tarihsel olayla birlikte verilir (Yeşaya 7:14–16).

Tanrı hakkında bir cümle taşıyan başka insan adları da vardır. Daniel, “Tanrı benim yargıcımdır”; Eliyahu, “Tanrım Haşem’dir” anlamını taşır. Yeşaya ve Yehoşua adları da Haşem’in kurtarmasını anlatır. Eliyahu duasında Haşem’e, “Sen İsrael’de Tanrı’sın, ben de Senin kulunum” der. Adında Tanrı’ya yer vermesi, kendisini Tanrı yaptığı anlamına gelmez (Melahim Alef 18:36–37; Bamidbar 13:16).

Yeşaya 9:5–6’daki adlandırmalar, bir kişiye birden fazla ad veya niteleme verilebileceği savında kullanılır. Bu, Yeşaya 7’deki çocuğun kim olduğunu ayrıca göstermez. İmmanuel için verilen tarihsel bağ Ahaz’ın karşısındaki iki kral ve çocuğun büyüme süresidir. Yeşaya 9:5, birçok Hristiyan baskısında 9:6 olarak numaralanır.

İmmanuel’in ailesi konusunda farklı yorumlar vardır. Ayet çocuğun babasının adını vermez; bazı açıklamalar onu peygamberin ailesiyle, bazıları Ahaz’ın sarayı veya ailesiyle ilişkilendirir. Maher Şalal Haş Baz’la aynı çocuk olup olmadığı da tartışılır. Maher Şalal Haş Baz, Yeşaya’nın yaklaşan yağmayı bildiren adı taşıyan oğludur. Kimliği hakkındaki bu sorular, iki kralın sonuna bağlanan süreyi değiştirmez.

Masoretik ayette וְקָרָאת שְׁמוֹ ifadesi çocuğun adını koymayı aynı cümledeki genç kadınla ilişkilendirir. Büyük Yeşaya Parşömeni’nde וקרא biçimi bulunur. Eski Grekçe Yeşaya’nın καλέσεις biçimi “sen adını koyacaksın”, Matta’nın καλέσουσιν biçimi “onlar adını koyacaklar” demektir. Bu okumalar arasında ad koyan kişi değişebilir. Adın kendisi İmmanuel’dir. Yüzyıllar sonra doğan bir çocuğa aynı adın verildiği bu nüshalardan çıkmaz. Yeşaya 7:14 ve Grekçe Yeşaya 7.

Matta 1:21’de Yosef’e çocuğun adını İsa koyması söylenir. 1:25’te Yosef bu adı verir. 1:23’te ise İmmanuel adının anlamı aktarılır. Matta böylece anlatıda verilen kişi adıyla Yeşaya’dan aldığı sözün anlamını ayrı biçimde kullanır. Hristiyan yorumun “unvan” diye açıkladığı ilişki Matta’nın bu kullanımına aittir. Yeşaya’nın işaretinde ise adı alan çocuk, Ahaz’ın iki düşmanı ortadan kalkarken büyüyen çocuktur. Matta 1:21–25.

İmmanuel, Tanrı’nın halkıyla beraber olduğunu bildiren bir kişi adıdır. Yeşaya 8:10, sözün hangi güvenceyi taşıdığını açıklar. 7:16 ise o adı alan çocuğun yaşını iki kralın sonuyla birleştirir. Matta’nın aynı anlamı İsa’ya uygulaması, iki çocuğun aynı kişi olduğunu göstermez. İmmanuel’i bir unvan diye açıklamak bu tarihsel bağı ortadan kaldırmadığı için, İsa’yı Yeşaya’nın sözünü ettiği çocuk yapmaz.

Tanah kaynakları: Yeşaya 7:3–16; 8:3–18; 9:5–6; Hoşea 1:3–9; Şemuel Bet 12:24–25; Daniel 1:6–7; Melahim Alef 18:36–37; Bamidbar 13:16. Metin karşılaştırması: Yeşaya 7 Grekçe; Matta 1:21–25.

Bu iddianın sayfası

57. İddia: Tehilim 2’de ‘Bugün seni doğurdum’ fiziksel veya mucizevi doğumu anlatır

Tehilim, Tanah’taki dua ve ilahilerin kitabıdır. İkinci mezmurda Haşem bir kralı göreve getirir. Kral da kendisine “Bugün seni doğurdum” dendiğini aktarır. Bu sözün ne anlattığını anlamak için, söylendiği gün kralın başına ne geldiğine bakmak gerekir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tehilim, Tanah’taki dua ve ilahilerin kitabıdır. İkinci mezmurda Haşem bir kralı göreve getirir. Kral da kendisine “Bugün seni doğurdum” dendiğini aktarır. Bu sözün ne anlattığını anlamak için, söylendiği gün kralın başına ne geldiğine bakmak gerekir.

Bu yorumu benimseyen Hristiyanlar, Tehilim 2:7’deki “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum” sözünü, David’in soyuna verilen “Ben ona baba olacağım” vaadiyle birlikte okurlar. Bu iki sözden, Tanrı’nın Maşiah’ı, yani Mesih’i mucizevi biçimde dünyaya getireceği sonucunu çıkarırlar. Onlara göre bu vaat, İsa’nın insan babası olmadan doğmasıyla gerçekleşti.

Tanah’ın Cevabı:

Tehilim 2:2–9, hükümdarların Haşem’e ve O’nun meshedilmiş kralına karşı birleşmesiyle başlar. Meshetmek, göreve getirilen kişinin başına yağ sürmektir. Haşem “Ben kralımı kutsal dağım Siyon’a yerleştirdim” der. Ardından kral, kendisine verilen hükmü aktarır: “Sen Benim oğlumsun; bugün seni doğurdum.” Sonra uluslar ona miras, yeryüzünün uçları mülk olarak vaat edilir. Oğulluk sözü, kralın seçilmesi ve ona verilen yetkiyle birlikte anlatılır.

Radak, “bugün” sözünü David’in kral olarak görevlendirildiği günle ilişkilendirir. Ona göre o gün David, Haşem tarafından oğul olarak alınmış ve Tanrı’nın ruhu onun üzerine gelmiştir. Mezmur, kralın annesinin nasıl gebe kaldığını anlatmaz.

David’e verilen diğer vaat, baba-oğul sözünün kullanımını gösterir. Haşem, David’in ardından kendi soyundan bir kral çıkaracağını ve bu kralın O’nun adına Tapınak olarak kullanılacak bir ev yapacağını bildirir. “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der; yanlış yaptığında terbiye edileceğini de ekler (Şemuel Bet 7:12–14; 7:15–16).

Divre HaYamim Alef 22:9–10, Tapınağı yapacak oğlun adını verir: Şelomo. Şelomo’nun insan babası David’dir. Haşem’in ona oğul demesi, insan babası bulunmayan bir doğum anlamına gelmez.

Tehilim 89:27–28’de kral Haşem’e “Sen benim Babamsın, Tanrım ve kurtuluşumun kayasısın” der. Haşem de onu “ilk doğan, yeryüzü krallarının en yücesi” yapacağını söyler. Mezmur David’i seçilmiş kul olarak tanıtır ve ona verilen üstün konumu anlatır (Tehilim 89:20–30).

Bu aile dili halkın bütünü için de kullanılır. Şemot 4:22’de İsrael, Haşem’in ilk doğan oğlu diye adlandırılır. Devarim 14:1–2’de İsraellilere Haşem’in çocukları oldukları söylenir. Hoşea 2:1 ise daha önce “Halkım değilsiniz” denenlere “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceğini bildirir. Halkın anne babaları değişmez; anlatılan, Haşem’le ilişkisidir.

“Doğurmak” fiili de Tanah’ta bu ilişki için kullanılır. Devarim 32:18, İsrael’e “Seni doğuran Kaya’yı unuttun” der. Burada Tehilim 2:7’dekiyle aynı İbranice ילד kökü kullanılır. Bir halkın doğuşundan söz edilmesi, o halkın üyelerinin insan babaları olmadan doğduğu anlamına gelmez.

Tehilim 2 gelecekteki David kralına da uygulanabilir. Fakat krallığın yeryüzünün uçlarına uzanması veya vaadin Şelomo’nun ömrünü aşması, kralın nasıl dünyaya geldiğini söylemez. Şelomo örneği, baba-oğul sözünün insan babası bulunan bir krala uygulandığını gösterir.

7. ayetteki חֹק (hok) bir hükmü ifade eder. Kral, kendisine bildirilen bu hükmü aktarır. Önceki ayette Siyon’a yerleştirilmiş, sonraki ayette uluslar ona miras kılınmıştır. “Bugün seni doğurdum” sözü, tam bu iki krallık cümlesinin arasında yer alır. Ayetin işlevi, kralın Haşem’le bağını ve bu bağı taşıyan yetkinin başlangıcını bildirmektir. Tehilim 2:6–9.

Yeşaya 7:14 de bu oğulluk sözünün açıklaması olarak kullanılırsa iki ayet kendi cümleleri içinde sınanır. Tehilim’de “bugün” Siyon’a yerleştirilen kralın hükmüne, Yeşaya’da ise küçük çocuğun yaşı Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Bu iki metinde ne bir insan babasının yokluğu ne de bakire halde başlayan bir gebelik bildirilmektedir. İki ayrı metin bir araya getirildiğinde ikisinin de vermediği bir bilgi kendiliğinden ortaya çıkmaz. Yeşaya 7:14–16.

Bazı Hristiyan yorumlar “Bugün seni doğurdum” sözünü İsa’nın diriltilip yüceltilmesine, bazıları ise Oğul’un Tanrı’yla başlangıcı olmayan ilişkisine bağlar. Bunlar insan babası olmadan doğum iddiasından ayrı açıklamalardır. Mezmurda Haşem kralı seçer; kral O’ndan ister ve yetkisini O’ndan alır. Bu sahne, İsa’nın doğum biçimini bildirmez.

Tanah kaynakları: Tehilim 2:2–9; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 89:20–30; Şemot 4:22 (özgün metin); Devarim 14:1–2; Devarim 32:18; Hoşea 2:1. Ayet numaraları Masoretik metne göredir; Tehilim 89:27–28 bazı çevirilerde 89:26–27, Hoşea 2:1 ise 1:10 olarak geçer.

Bu iddianın sayfası

58. İddia: ‘Tanrı’nın Oğlu’ tek bir ilahi kişiyi ifade eder

Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tanah’ta Haşem bazen İsrael’in tamamına, bazen de bir krala “oğlum” diye seslenir. Aynı sözün hem bir halk hem de bir kişi için kullanılabilmesi, sözcüğün ne anlattığını anlamak için kime, hangi durumda söylendiğine bakmayı gerektirir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tanah’ta İsrael’e ve krallara da Tanrı’nın oğulları dendiğini kabul ederler. Maşiah’ın, yani Mesih’in oğulluğunun ise yalnız ona özgü bir bağ olduğunu söylerler. David’in soyuna verilen baba ve oğul vaadini ve Tehilim 2’deki “Seni doğurdum” sözünü dayanak gösterirler. Bir Hristiyan yorumu bu bağı, İsa’nın bir insan anneden doğmasına rağmen insan babasının bulunmamasıyla açıklar. Üçleme öğretisinde ise İsa, Tanrı’nın ezeli, yani başlangıcı olmayan Oğlu olarak görülür.

Tanah’ın Cevabı:

Haşem “İsrael Benim oğlum, ilk doğanımdır” dediğinde, birçok aileden oluşan halkı tek bir oğul diye adlandırır (Şemot 4:22). Aynı halka “Siz Tanrınız Haşem’in çocuklarısınız” diye seslenilir ve seçilmiş halk olduğu söylenir (Devarim 14:1–2). Haşem’in halkıyla kurduğu bağ gerçektir; bu sözler halkın insan anne ve babalardan doğduğu gerçeğini değiştirmez.

Hoşea 2:1’de daha önce “Halkım değilsiniz” denilenlere “Yaşayan Tanrı’nın çocukları” deneceği bildirilir. Yeremya 31:9’da Haşem, “İsrael’e baba oldum; Efrayim Benim ilk doğanımdır” der. Oysa Efrayim, Menaşe’nin küçük kardeşidir; Yaakov kutsarken onu öne geçirir (Bereşit 48:14, 19–20). Efrayim daha sonra doğduğu halde ön sıraya konur. Yeremya’daki “ilk doğan” sözü, doğum sırasını değil, ona verilen önceliği anlatır.

Oğulluk sözü tek bir insan için de kullanılır. Haşem, David’in soyundan gelecek ve Tapınağı yapacak kral için “Ben ona baba olacağım, o Bana oğul olacak” der. Yanlış yaptığında onu terbiye edeceğini ve sevgisini ondan çekmeyeceğini ekler (Şemuel Bet 7:12–14; 7:15–16). Divre HaYamim Alef 22:9–10 aynı sözü Şelomo’ya uygular. Şelomo hem David’in oğludur hem Haşem tarafından oğul diye anılır.

Tehilim 2:6–8’de Siyon’a yerleştirilen kral “Sen Benim oğlumsun” sözünü duyar ve egemenliği Haşem’den ister. Tehilim 89:27–28’de de kral O’na “Babamsın, Tanrım” diye seslenir; Haşem onu yeryüzü krallarının en yücesi, yani “ilk doğan” yapacağını söyler.

Gelecekteki David kralının daha geniş bir egemenliğe sahip olması, bu sözlere kendiliğinden yeni bir doğum biçimi eklemez. İyov 1:6’da Haşem’in huzuruna gelen göksel varlıklar da “Tanrı oğulları” diye anılır. Aynı dilin halk, kral ve göksel varlıklar için kullanılması, onu tek bir kişinin değişmez kimlik adı olarak okumaya yeterli değildir.

Tehilim 2:12’de bazı çevirilerde “Oğul’u öpün” diye verilen ifadede kullanılan sözcük ayrıca ele alınmalıdır. Yedinci ayetteki “oğlum” ile on ikinci ayetteki בַר (bar) aynı kelime değildir. On ikinci ayetteki bar, bazı çevirilerde “oğul”, başka çevirilerde ise “saflık” ile ilişkilendirilir. Eski Grekçe çeviri “öğretiye sarılın” anlamında bir ifade kullanır. Sözü krala bağlılık olarak okumak da kralın Tanrı olduğunu göstermez.

Mezmurun 7. ayetinde Haşem’in krala hitabı בְּנִי אַתָּה (beni ata), “Sen Benim oğlumsun” şeklindedir. Kralın atanması önce 6. ayette, kendisine verilen hüküm 7. ayette, ulusların miras kılınması 8. ayette yer alır. Oğulluk, bir hükümdarın yetkisini Haşem’den aldığı bu düzenin parçasıdır. 12. ayetteki בַר kelimesinin nasıl çevrileceği, 7. ayetteki açık בְּנִי ifadesinin kullanımını değiştirmez. Tehilim 2:6–12.

Babasız doğum iddiası için Yeşaya 7:14, Şemuel Bet 7:14 ve Tehilim 2:7 birlikte kullanılır. Oysa Şemuel’deki oğulluk Şelomo’ya da uygulanır; Tehilim’deki söz krala verilen yetkiyle ilgilidir. Yeşaya 7:13–16’da ise çocuğun büyümesi Ahaz’ın korktuğu iki kralın sonuna bağlanır. Bu ayetlerin hiçbiri “Tanrı’nın oğlu” sözünü, insan babası bulunmayan veya Tanrı’yla aynı varlık olan tek bir kişiye özgü bir unvan olarak tanımlamaz.

Tanah kaynakları: Şemot 4:22 (özgün metin); Devarim 14:1–2 (14:1 özgün metin); Hoşea 2:1; Şemuel Bet 7:12–16; Divre HaYamim Alef 22:9–10; Tehilim 2:6–12 ve 89:27–28; Yeremya 31:9; Bereşit 48:14, 19–20 (48:14 özgün metin); İyov 1:6; Yeşaya 7:13–16. Yeremya’da Sefaria’nın numaralandırması kullanılmıştır; aynı cümle bazı İbranice baskılarda 31:8’dir. Hoşea 2:1 bazı çevirilerde 1:10, Tehilim 89:27–28 ise 89:26–27 olarak geçer.

Bu iddianın sayfası

59. İddia: Tehilim 16 Maşiah’ın ölmesini ve kısa süre sonra dirilmesini anlatır

Tehilim 16, tehlike içindeki bir insanın Haşem’e sığındığı bir duadır. Dua eden kişi ölüler diyarına bırakılmayacağına güvenir. Bu sözün ölüm tehlikesinden kurtulmayı mı, yoksa öldükten sonra yeniden yaşamayı mı anlattığını anlamak için duanın başına ve sonuna birlikte bakılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tehilim 16, tehlike içindeki bir insanın Haşem’e sığındığı bir duadır. Dua eden kişi ölüler diyarına bırakılmayacağına güvenir. Bu sözün ölüm tehlikesinden kurtulmayı mı, yoksa öldükten sonra yeniden yaşamayı mı anlattığını anlamak için duanın başına ve sonuna birlikte bakılır.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Tehilim 16:10’da Tanrı’ya bağlı kişinin ölüler diyarına bırakılmayacağı ve çürümeyi görmeyeceği sözünü esas alırlar. David’in öldüğünü ve bedeninin çürüdüğünü söyleyerek ayetin David’i anlatamayacağı sonucuna varırlar. Onlara göre söz, David’in soyundan gelecek Maşiah’ın, yani Mesih’in öleceğini ve bedeni çürümeden kısa süre içinde dirileceğini haber verir. Bu kişinin İsa olduğunu savunurlar.

Tanah’ın Cevabı:

David’in duası “Beni koru ey Tanrı, çünkü Sana sığınıyorum” sözleriyle başlar. Haşem’in sağında olduğunu, bu yüzden sarsılmayacağını söyler. Yüreği sevinir ve bedeni güven içinde yaşar. Sonra şöyle der: “Canımı ölüler diyarına bırakmayacaksın; Sana bağlı olanın çukuru görmesine izin vermeyeceksin.” Ardından Haşem’in ona yaşam yolunu göstereceğini söyler. Duanın başındaki korunma isteği ile sonundaki yaşam ümidi birbirini tamamlar (Tehilim 16:1–11).

“Bırakmayacaksın” sözü, konuşanın önce öldüğünü ve kısa süre sonra dirildiğini söylemez. Ölümden korunma güveni de bu dille anlatılabilir. Yona balığın içindeyken “Ölüler diyarının karnından yardım çağırdım” der (Yona 2:2–3). Dua eden Yona’nın ağır sıkıntısı Şeol, yani ölüler diyarı sözüyle anlatılır. Tehilim 116:8–9’da ölümden kurtarılan kişi, yaşayanların ülkesinde Haşem’in önünde yürüyeceğini söyler.

Tehilim 30:3–4’te David iyileştirildiğini, canının ölüler diyarı diye anılan Şeol’den çıkarıldığını ve hayatta tutulduğunu söyler. Aynı mezmurda “Çukura inersem kanımdan ne yarar? Toz Sana şükreder mi?” diye yakarır (30:10). Burada “çukur” diye çevrilen שַׁחַת (şahat), Tehilim 16:10’da da geçer.

Elçilerin İşleri 2:27, mezmuru Grekçe çevirisine yakın biçimde aktarır ve “sadığının çürümeyi görmesine izin vermeyeceksin” der. “Bedeni çürümedi” sözü ise 2:31’de mezmurun İsa’ya uygulandığı açıklamada yer alır. İbranice mezmurda David, “canımı Şeol’e bırakmayacaksın” diye Haşem’e seslenir. Bir kişinin öldükten sonra kısa sürede dirildiği iddiasını bu korunma duasıyla ilişkilendiren, onu alıntılayan anlatıdır. (Tehilim 16:8–11).

Tehilim 49:8–10, insanın servetiyle bir başkasını kurtarıp onun sonsuza dek yaşamasını ve “şahatı görmemesini” sağlayamayacağını söyler. Sözcük çukur, yıkım veya çürüme gibi karşılıklarla çevrilir. Hangi karşılık seçilirse seçilsin, tek başına “önce ölecek, sonra bedeni çürümeden dirilecek” olayını anlatmaz.

Tehilim 16:9 bedenin güven içinde yaşayacağını söyler; sonraki ayette konuşanın canı ve Haşem’e bağlı kişi anılır. Bedenin mezarda belirli bir süre kaldığı ve çürüme başlamadan çıkarıldığı bilgisi verilmez. “Sana bağlı olan” ifadesi de yalnız Maşiah’a ait bir ad değildir. Tehilim 30:5’te aynı söz birden fazla insan için kullanılır. Bu insanlar Haşem’e bağlı olan kimselerdir.

David’in sonunda ölmesi, daha önce ölüm tehlikesinden kurtulmak için dua etmiş olmasına engel değildir. Bir hastalıktan kurtulan kişi, Haşem’in onu ölümden kurtardığını söyleyebilir. Yıllar sonra ölmesi, önceki kurtuluşunu ortadan kaldırmaz.

Haşem’e güven ölümün ötesine de uzanır. Tehilim 49:16’da kişi, canının ölüler diyarının elinden kurtarılacağına ve Haşem tarafından alınacağına güvenir. Radak, Tehilim 16:10’u da nefeşin, yani insanın canının, ölümden sonraki kaderiyle ilişkilendirir (Radak, Tehilim 16:10). Yoma 87a ise aynı ayeti başkalarını doğru yola yönelten kişinin geleceği hakkında kullanır. Bu açıklamalar ayeti İsa’nın birkaç gün sonra dirilişi olarak tanımlamaz.

Tanah ölülerin dirilişini açıkça bildirir: Yeşaya 26:19’da “Ölülerin yaşayacak”, Daniel 12:2’de toprakta uyuyanların uyanacağı söylenir. Hanna’nın duasında da Haşem’in öldürdüğü ve yaşattığı, Şeol’e indirdiği ve çıkardığı anlatılır (Şemuel Alef 2:6). Ölüm sonrası yaşamı veya dirilişi kabul etmek, Tehilim 16’daki kişinin İsa olduğunu ve kısa süre içinde dirildiğini göstermez.

Elçilerin İşleri 2:25–32 ve 13:35–37, David’in ölümünü anarak mezmuru İsa’nın dirilişine uygular. Tehilim 16 ise konuşanın İsa olduğunu, ne kadar süre ölü kaldığını veya bedenin çürümesinden önce dirileceğini söylemez. Bu ayrıntılar, mezmurun kendi anlatımından değil, Elçilerin İşleri’nin onu İsa’ya uygulamasından gelir.

Tanah kaynakları: Tehilim 16:1–11; Tehilim 30:3–5 ve 30:10; Tehilim 49:8–10 ve 49:16; Tehilim 116:8–9; Yona 2:2–3; Şemuel Alef 2:6; Yeşaya 26:19; Daniel 12:2. Tehilim 30:10 ve 49:10 bazı çevirilerde 30:9 ve 49:9’dur. Karşılaştırılan Hristiyan metinleri: Elçilerin İşleri 2:25–32; 13:35–37.

Bu iddianın sayfası

60. İddia: Tehilim 16:11 göğe yükselişi anlatır

Tehilim 16’nın sonunda dua eden kişi, Haşem’in kendisine yaşam yolunu göstereceğini ve O’nun huzurunda sevinç bulacağını söyler. Mezmurun birkaç ayet önce Haşem’in dua eden kişinin sağında durmasını nasıl anlattığı, bu son sözün anlaşılmasına yardım eder.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tehilim 16’nın sonunda dua eden kişi, Haşem’in kendisine yaşam yolunu göstereceğini ve O’nun huzurunda sevinç bulacağını söyler. Mezmurun birkaç ayet önce Haşem’in dua eden kişinin sağında durmasını nasıl anlattığı, bu son sözün anlaşılmasına yardım eder.

Bu görüşü benimseyen Hristiyanlar önce Tehilim 16:10’u, Maşiah’ın, yani Mesih’in bedeni çürümeden dirileceği şeklinde okurlar. Sonraki ayetteki huzur ve sağda bulunma sözlerini de onun Tanrı’nın huzuruna yükselip Tanrı’nın sağında kalıcı mutluluğa kavuşması olarak yorumlarlar. Ayetlerin bu sırayla gelmesini, İsa’nın dirildikten sonra göğe yükselmesinin önceden bildirildiğine kanıt sayarlar.

Tanah’ın Cevabı:

Tehilim 16:11 şöyle der: “Bana yaşam yolunu bildireceksin; huzurunda sevinç doluluğu, sağında sonsuza dek hoşluklar vardır.” Aynı mezmurda David birkaç cümle önce “Haşem’i daima önümde tuttum; O sağımda olduğu için sarsılmam” der (Tehilim 16:8–11). David, Haşem’in desteğine güvenir ve O’nun yakınlığından sevinç duyar. Son ayette bir kişinin yeryüzünden göğe yükseldiği söylenmez.

Tanah’ta “sağ el” güç ve yardımı anlatmak için kullanılır. Şemot 15:6’da Haşem’in düşmanı parçalayan sağ eli O’nun gücünü gösterir. Tehilim 63:9’da kişiyi destekleyen sağ el, yardımını anlatır. Yeşaya 41:10’da “Seni doğruluk sağ elimle destekleyeceğim” sözü İsrael’e yöneltilir. Şelomo da göklerin ve göklerin göklerinin Haşem’i içine alamayacağını söyler (Melahim Alef 8:27). Bu ifadeler Tanrı’nın bedenini tarif etmez; O’nun gücünü ve desteğini anlatır.

Tehilim 16:8’de Haşem, dua eden insanın sağındadır. Bu yakınlık, konuşanı sarsılmaktan korur. 11. ayette sağ el dili yeniden gelir ve yaşam yoluyla beraber Tanrı’nın huzurundaki sevinci anlatır. Elçilerin İşleri bu sözleri bir diriliş anlatısına alır. Mezmur ise sağ el imgesini, göğe çıkan bir insanın yolunu tarif etmekten önce yeryüzünde kendisine sığınan kişiye yardım eden Haşem için kullanır. (Tehilim 16:7–11).

Haşem’in huzurunda bulunmak da tek başına yeryüzünden ayrılmayı bildirmez. Tehilim 27:4’te David, hayatının bütün günlerinde Haşem’in evinde bulunmayı ve O’nun güzelliğini görmeyi ister. Tehilim 140:14’te doğru kişilerin O’nun huzurunda yaşayacağı söylenir.

Midraş Tehilim 16, “Huzurunda sevinç doluluğu” sözünü gelecekte Tanrısal huzura kavuşacak doğru kişilerle ilişkilendirir. Aynı ayeti ölüm sonrası sevinçle okumak mümkündür. Bu yorum, belirli bir kişinin dirildikten sonra bedeniyle göğe yükseldiğini söylemez.

Hristiyan açıklamasında “sağ” sözü fiziksel yön olarak değil, İsa’ya verilen onur ve yetki olarak da anlaşılabilir. Birine onur ve yetki verilmesi, o kişinin bir yerden başka bir yere gittiğini göstermez. Tehilim 16:11’de Haşem’in bildirdiği şey yaşam yoludur; bir bedenin yeryüzünden göğe taşınması anlatılmaz.

Tanah bir yükselişi anlatırken bunu açıkça söyleyebilir. Eliyahu için “Eliyahu kasırgayla göğe çıktı” denir (Melahim Bet 2:11). Burada yükselen kişi ve hareket belirtilir. Tehilim 16:11’de ise “gök” veya “yükselmek” sözcükleri bulunmaz.

Hristiyan iddiası, önce 10. ayetteki Şeol’e bırakılmama sözünü İsa’nın ölümü ve dirilişi olarak okur. Ardından 11. ayetteki sevinci onun göğe yükselişine bağlar. Mezmurda bu iki ayeti “dirilişten sonra yükseliş” diye birbirine bağlayan bir zaman ifadesi yoktur. David’in duası Haşem’e güven, korunma ve O’nun huzurundaki yaşam sevincini anlatır; İsa’nın göğe yükselişini bildirmez.

Tanah kaynakları: Tehilim 16:8–11; Şemot 15:6; Tehilim 63:9; Yeşaya 41:10; Melahim Alef 8:27; Tehilim 27:4; Tehilim 140:14; Melahim Bet 2:11. Tehilim 140:14 bazı çevirilerde 140:13 olarak numaralandırılır. Karşılaştırılan Hristiyan metinleri: Elçilerin İşleri 1:9; 2:25–35.

Bu iddianın sayfası