Misyoner İddiaları Arşivi

Yeşaya 53 dosyası

205. İddia: Zerubbavel’in yükselmesi Yehoyahin lanetinin kaldırıldığını gösterir

Yeremya’da Tanrı, Yehoyahin’i elinden çıkaracağı bir mühür yüzüğüne benzetir. Hagay’da ise Yehoyahin’in soyundan gelen Zerubbavel’i seçer ve onu mühür yüzüğü gibi yapacağını söyler. Aynı benzetmenin iki kişiye uygulanması, önceki hükmün soy için ne anlama geldiği sorusunu doğurur.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeremya’da Tanrı, Yehoyahin’i elinden çıkaracağı bir mühür yüzüğüne benzetir. Hagay’da ise Yehoyahin’in soyundan gelen Zerubbavel’i seçer ve onu mühür yüzüğü gibi yapacağını söyler. Aynı benzetmenin iki kişiye uygulanması, önceki hükmün soy için ne anlama geldiği sorusunu doğurur.

Bu yorumu savunan Hristiyanlar, Tanrı’nın Zerubbavel’i seçmesinin Yehoyahin hakkındaki hükmü kaldırdığını söylerler. İsa’nın Zerubbavel’in soyundan geldiğini ileri sürer ve buradan Yehoyahin’e verilen hükmün İsa’nın David tahtına geçmesine engel olamayacağı sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Hagay 2:23’te Zerubbavel’in “mühür yüzüğü” olarak seçilmesi, Yeremya 22’de Yehoyahin için kullanılan mühür imgesiyle güçlü bir ilişki taşır. Klasik Yahudi yorumları bu ilişkiyi Yehoyahin’in teşuva etmesi, yani yanlışını bırakıp Tanrı’ya dönmesi ve hükmün geri çevrilmesi üzerinden açıklar. Bu yorumlar Yehoyahin’in bütün soyunu sonsuza dek krallıktan uzaklaştıran değişmez bir hüküm bulunduğu iddiasını desteklemez.

Yeremya 22:24’te Tanrı, Yehoyahin sağ elindeki mühür yüzüğü olsa bile onu çıkaracağını bildirir. Hagay 2:23’te ise Zerubbavel’e וְשַׂמְתִּיךָ כַּחוֹתָם כִּי־בְךָ בָחַרְתִּי, “Seni mühür yüzüğü gibi yapacağım; çünkü seni seçtim” der. Birinci metindeki çıkarılma ile ikinci metindeki seçilme, aynı ailenin başına gelen iki olaydır. Mühür yüzüğü benzetmesi, Yehoyahin’in cezalandırılmasını ve Zerubbavel’in seçilmesiyle ailesi için doğan yeni umudu anlatır.

Raşi, Hagay 2:23 yorumunda Yehoyahin’in teşuvasının yarar sağladığını ve Zerubbavel’in mühür gibi kılındığını söyler. Şir HaŞirim Rabba 8:6 aynı örneği teşuvanın hüküm üzerindeki etkisiyle ilişkilendirir. Rambam da Mişne Tora, Teşuva 7:6’da Yehoyahin’in sürgündeki dönüşü ile Zerubbavel’e verilen mühür sözünü birlikte açıklar.

Bu açıklamalar ışığında bir soy listesi yalnız “Yehoyahin’in soyunda lanet vardır, dolayısıyla o soydan hiçbir kral çıkamaz” denilerek reddedilemez. Hükmün geri çevrilmesi, o aileden birinin önündeki engelin kalkmasıyla ilgilidir. Belirli bir kişinin o aileden geldiğini söylemek için aradaki kuşakların soy bağını ayrıca göstermek gerekir.

Hagay 1:1 ve 2:21, Zerubbavel’i פַּחַת־יְהוּדָה, “Yehuda valisi”, diye anar. Ezra 5:2 onu Yehoşua ile birlikte Tapınak’ın yeniden yapımında gösterir. Mühür sözü, onun o sırada David tahtında bağımsız kral olarak hüküm sürdüğünü söylemez.

Zeharya 4:9, Zerubbavel’in hangi konuda görevlendirildiğini ayrıca belirler. Tapınağın temelini onun elleri atmıştır, yapıyı yine onun elleri tamamlayacaktır. Ezra’da inşaya onunla birlikte başkohen Yehoşua katılır. Zerubbavel’in yeniden seçilmesi, Hagay’ın mühür imgesini Tapınağı kurmakla görevlendirdiği gerçek valiye bağlar. Tapınağı yeniden kuran Yehuda valisi olarak seçilmiş olması, Hagay’da kral olarak tahta çıkmasıyla ilişkilendirilmez. (Zeharya 4:6–10).

Soy kayıtlarında Zerubbavel’in babası için iki ad verilir. Hagay 1:1 Zerubbavel’i Şealtiel’in oğlu olarak adlandırırken Divre HaYamim Alef 3:19 onu Pedaya’nın oğulları arasında sayar. Bu farklılık için çeşitli açıklamalar önerilir. Bu iki ad arasındaki ilişkiye bir açıklama getirmek, Zerubbavel ile İsa arasındaki soy zincirini tamamlamaz. O zincirin her halkası kendi dayanağıyla incelenir.

David soyundan kralın görevleri de soy sorusuyla birlikte değerlendirilir. Yeşaya 11:1–12 adalet, barış ve İsrael’in toplanmasını anlatır. Yeremya 23:5–8 halkın güvenliğini bildirir. Yehezkel 37:21–28 halkın birleşmesini ve kutsal yerin yeniden kurulmasını anlatır. Hagay’da Tanrı’nın Zerubbavel’e verdiği söz, İsa’nın soyunu ortaya koymaz ve bu görevlerin İsa tarafından gerçekleştirildiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Yeremya 22:24–30; Hagay 2:20–23 ve 1:1; Divre HaYamim Alef 3:17–19; Ezra 5:2; Şemuel Bet 7:12–16; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28. Yorumlar: Raşi, Hagay 2:23; Şir HaŞirim Rabba 8:6; Rambam, Teşuva 7:6.

Bu iddianın sayfası

206. İddia: Korban hayvanları birinin yerine geçen kurbanlar değil, temsilciydi; bu yüzden kusursuz insanı temsil etmek zorundaydı

Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora’da Tanrı’ya sunulan armağana korban denir. Bazı korbanlar belirli günahlar için sunulur. Tora böyle durumlarda kohenin yapacağı hizmeti ve kişinin nasıl bağışlanacağını açıklar. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, bir hayvanın insan gibi doğruyu ve yanlışı seçmekten sorumlu tutulmadığını ve Tora’nın buyruklarına uymakla yükümlü olmadığını söylerler. Buradan hayvan sunusunun insanın günahı için gerçek kapara sağlayamayacağı sonucunu çıkarırlar. Onlara göre bu sunular, gelecekte ölecek kusursuz bir insanı, İsa’yı temsil ettikleri için geçici olarak kabul edilmiştir.

Tanah’ın Cevabı:

Tora, emrettiği korbanların belirli durumlarda kapara ve bağışlanma sağladığını açıkça söyler. Kapara, burada günahın giderilmesiyle ilgili hizmeti anlatır. Tora hayvana bir buyruk yüklemez. Sunuyu getiren insana ve hizmeti yapan kohene ne yapacaklarını söyler. Sununun ne işe yarayacağını da Tanrı bildirir. Tora bu bağışlanmayı gelecekte bir insanın ölmesine bağlamaz.

Vayikra 4:20, 26, 31 ve 35’te ilgili günah sunusunun ardından kohenin kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı bildirilir. 4:31’de וְכִפֶּר עָלָיו הַכֹּהֵן וְנִסְלַח לוֹ, “Kohen onun için kapara yapacak ve o bağışlanacak” denir. Ayetler hangi durumda hangi korbanın sunulacağını ve hangi şartların yerine getirileceğini ayrı ayrı belirtir.

Vayikra 17:11, kanın sunakta kapara için verildiğini söyler. Raşi bu ilişkiyi “can gelsin ve can için kapara yapsın” sözleriyle açıklar. Ramban da Vayikra 1:9 yorumunda hayvanın günahkarın yerine kabul edilmesini anlatır. Raşi ve Ramban, korbanın nasıl anlaşılabileceğini açıklar. Tora’nın kendi hükmü, kanın sunakta belirli bir kapara görevi için verildiğini söyler.

Vayikra 5:5–13 başka bir önemli örnek verir. Belirli günahlar için kişi önce suçunu itiraf eder. Sürüden hayvan almaya gücü yetmezse kuş, ona da yetmezse belirli miktarda ince un getirir.

5:13’te kohenin onun için kapara yapacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Bu özel durumlarda un sunusu getiren kişinin de bağışlanacağı bildirilir. Ayet unu, bu koşulları karşılayan kişiler ve sayılan günahlar için bir yol olarak verir.

Korbanların hepsi aynı amaçla da sunulmaz. Vayikra 1’de bütünüyle yakılan ola sunusu düzenlenir. 3. bölüm ise şelamim, yani esenlik sunusuyla ilgilidir. 7. bölümde şükürle ilgili sunular anlatılır. Şemot 29:38–42 günlük sunuları anlatır. Tora’nın farklı türlere verdiği bu görevler, yalnızca günah sunusundan söz edilmediğini gösterir. Hepsini aynı kişinin gelecekte ölmesine işaret saymak, Tora’nın her sunuya verdiği ayrı görevi açıklamaz.

Mika 6:6–8, “Suçum için ilk doğanımı mı vereyim?” sorusunu sorar. Ardından insana adil davranması, iyilik ve bağlılığı anlatan hesedi sevmesi ve Tanrı’yla alçakgönüllü yürümesi söylenir. Devarim 12:31 ve Yeremya 7:31, oğulların ve kızların ateşte sunulmasını kınar. Tora, hayvanın günahlardan sorumlu tutulmamasından, bir insanın korban edilmesi gerektiği sonucunu çıkarmaz.

Hayvan korbanının gerçek kapara sağlayamadığı, yalnız gelecekteki kusursuz bir insanı işaret ettiği ve o insanın İsa olduğu iddiaları Vayikra’nın kendi cümlelerinde yer almaz. Tora, kendi koyduğu şartlar karşılandığında kişinin bağışlanacağını doğrudan bildirir. Bu bağışlanmanın gerçekleşmesi için İsa’nın veya başka bir insanın ölümünü şart koşmaz.

Tanah kaynakları: Vayikra 1–7, özellikle 4:20, 26, 31, 35 ve 5:5–13; Vayikra 17:11; Şemot 29:38–42; Devarim 12:31; Mika 6:6–8; Yeremya 7:31. Yorumlar: Raşi, Vayikra 17:11; Ramban, Vayikra 1:9.

Bu iddianın sayfası

207. İddia: Korbanın fiziksel kusursuzluğu gelecekteki insanın ahlaki kusursuzluğunu sembolize eder

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tora, bazı korbanlar için getirilen hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını ister. Örneğin hayvanın kör olması veya bedeninde yara bulunması, belirli sunular için uygunluğunu etkiler. Burada söz konusu olan kusurlar, Tora’nın o hayvanın bedeninde neyi aradığıyla ilgilidir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, hayvanın bedeninde kusur bulunmamasını bir insanın hayatında hiç günah işlememesinin simgesi olarak okurlar. Onlara göre Tora bu şartla gelecekte kendi isteğiyle kendisini korban olarak sunacak birini haber verir. Bu kişinin İsa olduğunu ve kusursuz hayvanın onun ahlaki kusursuzluğunu gösterdiğini söylerler.

Tanah’ın Cevabı:

Vayikra, belirli sunularda hayvanın bedensel kusur taşımamasını emreder. Kohen, getirilen hayvanın o sunu için uygun olup olmadığını bu şarta göre belirler. Ayetler, hayvanın kusursuzluğunun gelecekteki bir insanın günahsızlığını haber verdiğini söylemez.

Vayikra 22:19–20’de bazı sunular için תָּמִים זָכָר, “kusursuz erkek” hayvan istenir ve כֹּל אֲשֶׁר־בּוֹ מוּם לֹא תַקְרִיבוּ, “Kusuru bulunanı sunmayacaksınız” denir. 22:21–25’te körlük, kırık, yara ve başka bedensel kusurlar sayılır. Ayetteki mum, hayvanın bedenindeki bu tür kusurlar için kullanılan İbranice sözcüktür.

Tamim sözcüğünün neyi anlattığı, kimin için ve hangi konuda kullanıldığına göre değişir. Bereşit 17:1’de Avraam’a הִתְהַלֵּךְ לְפָנַי וֶהְיֵה תָמִים, “Önümde yürü ve tamim ol” denir. Burada Avraam’dan Tanrı’ya bütün varlığıyla bağlı yaşaması istenir. Hayvan ve insan için aynı sözcüğün kullanılması, hayvana ilişkin beden şartının gelecekteki bir insanın ahlaki yaşamını haber verdiğini göstermez.

Korbanların ayrıntıları farklıdır. Vayikra 4:27–31, bir kişinin işlediği belirli bir günah için kusursuz dişi keçi getirmesini düzenler. 4:32–35’te aynı bağlamda dişi koyun da yer alır. Vayikra 5:7–13’te ise kişinin maddi durumuna göre kuş veya ince un getirmesine izin verilir. Belirtilen günahlar için un sunusunun ardından da kapara yapılacağı ve kişinin bağışlanacağı söylenir. Her sununun kendi şartları vardır.

Hristiyan iddiası, fiziksel kusuru ahlaki kusurla eşleştirerek hayvanla İsa arasında sembolik bir bağ kurar. Bu bağın Tora’nın öğretisi olduğunu söylemek için Tora’nın da aynı bağlantıyı kurması gerekir. Tora, Vayikra 22’de fiziksel kusurların gelecekte öldürülecek günahsız bir kişiyi gösterdiğini söylemez.

Vayikra 1:9’da sunu Tanrı’ya sunulur. İnsan hayvanı getirir, kohen sunu hizmetini yapar ve sunu Tanrı’ya verilir. Bir sununun kabul edilmesi, ona ibadet edilmesi gerektiği anlamına gelmez.

Melahim Alef 8:46 ve Kohelet 7:20 insanın günah işlediğini açıkça söyler. Bir insanın bütün hayatı boyunca günahsız olduğu iddiası, hayvanın gözünde veya bedeninde kusur bulunmaması şartından çıkarılamaz. Korbanın bedensel kabul şartı, bir insanın nasıl yaşadığını belirlemez. Buradan İsa’nın günahsız olduğu veya gelecekte kendisini sunacağı sonucu çıkmaz.

Tanah kaynakları: Vayikra 22:19–25; Vayikra 1:3, 4:27–35 ve 5:7–13; Bereşit 17:1; Melahim Alef 8:46; Kohelet 7:20.

Bu iddianın sayfası

208. İddia: Şelomo’nun Tapınak duası Yom Kippur’da yapıldı; bu yüzden sürgündeki bağışlanma bile sunakta dökülen kana dayanır

Şelomo, Bet HaMikdaş Tanrı’ya adanırken dua eder. Duasında, ileride ülkesinden sürülecek olan halkın Tanrı’ya dönüp bağışlanma dilemesi de yer alır. Tapınağın adanması sırasında yapılan sunular ile yıllar sonra sürgünde edilecek duanın şartları farklı ayetlerde açıklanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Şelomo, Bet HaMikdaş Tanrı’ya adanırken dua eder. Duasında, ileride ülkesinden sürülecek olan halkın Tanrı’ya dönüp bağışlanma dilemesi de yer alır. Tapınağın adanması sırasında yapılan sunular ile yıllar sonra sürgünde edilecek duanın şartları farklı ayetlerde açıklanır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tapınağın adandığı günlerin Yom Kippur’u, yani kapara gününü de içerdiğine ve törende sunakta korbanlar sunulduğuna dikkat çekerler. Onlara göre Şelomo’nun duası, sürgündeki halk dua ettiğinde bağışlanacaksa bunun sebebinin adama sırasında sunakta dökülen kan olduğunu gösterir.

Tanah’ın Cevabı:

Tapınak’ın adanması sırasında korbanlar sunulmuştur. Adama günleri ve Sukkot bayramı yedişer gün sürdü. Yom Kippur’un bu döneme denk geldiğini söyleyen yorum, günlerin bu sırasına dayanır. Ancak bundan, Şelomo’nun sürgündeki halk için istediği her bağışlanmanın geçmişte dökülmüş kana bağlı olduğu sonucu çıkmaz. Duanın kendisi bu şartı söylemez.

Melahim Alef 8:65 ve Divre HaYamim Bet 7:8–10, adama ve bayram günlerini anlatır. Talmud’un Moed Katan 9a bölümü, adama günlerinin Yom Kippur’u da içerdiğini anlatır ve halkın o yıl yeme içmesini tartışır. Bu, takvim bağlantısının Yahudi kaynaklarında bulunduğunu gösterir. Fakat Şelomo’nun duasının tam olarak Yom Kippur günü yapıldığı veya yalnız o günün kan işlemi sayesinde geçerli olduğu bu kayıtlarda söylenmez.

Şelomo’nun Tapınağı Tanrı’ya adadığı tören boyunca sunakta korbanlar sunuldu. Vayikra 16 da Yom Kippur’da yapılan özel işlemleri bildirir. Bu işlemler arasında kutsal yerin kanla arındırılması da vardır. Törende korban sunulmuş olması, yüzyıllar sonra sürgünde edilen duanın kabul edilmesi için o sırada dökülen kanın şart olduğunu göstermez.

Melahim Alef 8:46–50’de Şelomo, günah işleyip yabancı ülkeye sürülen halkı anlatır. Halkın sürgünde suçunu anlayıp kabul edeceği durumu anlatır. İnsanlar bütün yürekleri ve canlarıyla Tanrı’ya döner, ülkelerine, Yeruşalayim’e ve Tapınağa yönelerek dua ederler.

Ardından Tanrı’dan halkın duasını göklerden işitmesini, davalarına bakmasını ve וְסָלַחְתָּ לְעַמְּךָ, “halkını bağışlamasını” ister. Divre HaYamim Bet 6:36–39 aynı duayı aktarır.

Şelomo bu ayrımı, duanın önceki bir bölümünde de yapar. Melahim Alef 8:38–39’da her kişinin kendi yüreğindeki acıyı bilip ellerini Tapınağa doğru açması, Haşem’in de göklerde işitip bağışlaması istenir. Haşem her birine kendi davranışına göre karşılık verecektir, çünkü herkesin yüreğini bilir. Böylece hem kişinin kendi sıkıntısından dolayı ettiği dua hem de sürgündeki bütün halk için yapılan yakarış, Tanrı’nın işitmesine ve kişinin dönüşüne dayanır. (Melahim Alef 8:38–39).

İbranice fiiller de ayrıdır. 8:50’deki ve-salahta, סלח kökünden “bağışla” anlamına gelir. Vayikra 16:22’de keçinin gönderilmesi için kullanılan ve-şillah ise שלח, “göndermek” köküne dayanır. İki fiil kulağa benzer gelse de biri bağışlamayı, öteki keçinin gönderilmesini anlatır.

Daniel 9:4–19’da da sürgündeki Daniel halkın suçlarını kabul eder, Tanrı’nın merhametine dayanır ve “Efendim, bağışla” diye yakarır. Yeşaya 55:6–7, kötü kişinin yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmesini ve Tanrı’nın bolca bağışlayacağını söyler. Bu ayetler Tanrı’ya dönüşle bağışlanmayı birlikte anlatır. Geçmişte sunulmuş bir kanlı korbanı veya gelecekte bir insanın ölmesini şart koşmaz. Şelomo da sürgündeki halk için bağışlanma dilerken adama sırasında dökülen kanı bir şart olarak anmaz.

Tanah ve yorum kaynakları: Melahim Alef 8:22–53 ve 8:65–66; Divre HaYamim Bet 6:36–39 ve 7:8–10; Moed Katan 9a; Vayikra 16; Daniel 9:4–19; Yeşaya 55:6–7; Hoşea 14:2–4.

Bu iddianın sayfası

209. İddia: Mezmurlar 40’taki “kulaklarımı kazdın” köle kulağına gönderme yapar ve kusursuz insan korbanını gösterir

Tehilim 40’ta dua eden kişi Tanrı’ya “Kulaklarımı kazdın” der. Şemot 21’de ise efendisinin yanında kalmayı seçen bir kölenin kulağı delinir. Her iki metinde de kulaktan söz edilir. Bunun nasıl bir davranışı anlattığını, kullanılan fiil ve sözün yer aldığı bölüm gösterir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Tehilim 40’ta dua eden kişi Tanrı’ya “Kulaklarımı kazdın” der. Şemot 21’de ise efendisinin yanında kalmayı seçen bir kölenin kulağı delinir. Her iki metinde de kulaktan söz edilir. Bunun nasıl bir davranışı anlattığını, kullanılan fiil ve sözün yer aldığı bölüm gösterir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, mezmurdaki “Kulaklarımı kazdın” sözünü Şemot’taki kulağı delinen köleye bağlarlar. Efendisine bağlı kalmayı seçen kölenin Maşiah’ın Tanrı’ya kusursuzca itaat edeceğini gösterdiğini söylerler. Onlara göre mezmur, İsa’nın insanların günahları için kendisini korban olarak sunacağını da bildirir.

Tanah’ın Cevabı:

Tehilim 40 ile Şemot 21, kulaktan söz ederken iki ayrı İbranice fiil kullanır. Mezmurda kulakların açılması, Tanrı’nın isteğini işitip uygulamayla ilgili sözlerin hemen öncesinde gelir. Şemot’ta ise efendisinin yanında kalmayı seçen kölenin kulağı bir araçla delinir.

Geleneksel İbranice metnin, yani Masoretik metnin numaralandırmasıyla Tehilim 40:7’de, bazı Hristiyan çevirilerinde 40:6’da, אָזְנַיִם כָּרִיתָ לִּי, “Benim için kulaklar açtın” denir. Karita, כרה kökünden gelir ve kazmak veya oymak anlamıyla ilişkilidir.

Şemot 21:6’da וְרָצַע אֲדֹנָיו אֶת־אָזְנוֹ בַּמַּרְצֵעַ, “Efendisi onun kulağını bizle delecek” denir. Buradaki delme fiili רצע kökündendir. Biz, bu örnekte kulağa delik açmak için kullanılan sivri uçlu araçtır. Ortak “kulak” sözcüğü, iki sahnenin aynı işi anlattığını göstermez.

Tehilim 40:8–9’da konuşan kişi Tanrı’nın isteğini yapmaktan hoşnut olduğunu ve Tora’nın kendi içinde, yani düşüncesinde ve isteğinde yer ettiğini söyler: לַעֲשׂוֹת־רְצוֹנְךָ אֱלֹהַי חָפָצְתִּי וְתוֹרָתְךָ בְּתוֹךְ מֵעָי. Raşi ve Radak kulağın açılmasını Tanrı’nın sözünü işitme ve O’na itaatle ilişkilendirir. Yeşaya 50:5’te de kulağın açılması ve başkaldırmama birlikte anlatılır.

Aynı mezmurun 40:13 ayetinde konuşan kişi הִשִּׂיגוּנִי עֲוֹנֹתַי, “Günahlarım beni yakaladı” der ve bunların başındaki saçlardan çok olduğunu söyler. Tanrı’nın isteğini yapmayı istemesiyle kendi günahlarını kabul etmesi aynı duada yer alır. Mezmurun tamamından hayatı boyunca hiç günah işlememiş bir insanın konuştuğu sonucu çıkarılamaz.

Şemuel Alef 15:22, Tanrı’nın sesini dinlemenin korbandan daha iyi olduğunu söyler. Bu, Tora’nın emrettiği bütün korbanları geçersiz kılan bir hüküm değildir. Ayet, bir korban sunmanın Tanrı’nın buyruğunu dinlemenin yerini tutmayacağını vurgular. Korbanlar yerine ileride bir insanın öldürülmesini emretmez.

İbraniler 10:5, eski Yunanca çevirideki σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι, “Bana bir beden hazırladın” ifadesini kullanır. Masoretik İbranicede ise “benim için kulaklar açtın” yazılıdır. İbraniler, beden ve korban hakkındaki yorumunu bu Yunanca söz üzerine kurar. İbranice mezmurda kulakların açılması, Tanrı’nın isteğini dinlemek ve uygulamakla ilgilidir. Üstelik konuşan kişi kendi günahlarını açıkça kabul eder. Bu mezmur, İsa’nın günahsız bir insan olarak korban sunulacağını haber vermez.

Tanah kaynakları: Tehilim 40:7–13; Şemot 21:6; Yeşaya 50:5; Şemuel Alef 15:22; Tehilim 51:18–19. Yorumlar: Raşi ve Radak, Tehilim 40:7. Karşılaştırılan Hristiyan kaynakları: İbraniler 10:5–10.

Bu iddianın sayfası

210. İddia: Yeşaya 27’deki bağışlanma daha önce sunulan kanlı korban sayesinde gerçekleşir

Yeşaya 27, Yaakov’un suçunun giderilmesinden söz ederken putlara sunu verilen sunakların parçalanmasını da anlatır. Kral Hizkiyahu döneminde önce Tapınak’ta korbanlar sunulmuş, ardından putperestliğe ait sunaklar yıkılmıştır. Olayların sırası, peygamberin suçun nasıl giderileceği hakkında ne söylediğiyle karşılaştırılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yeşaya 27, Yaakov’un suçunun giderilmesinden söz ederken putlara sunu verilen sunakların parçalanmasını da anlatır. Kral Hizkiyahu döneminde önce Tapınak’ta korbanlar sunulmuş, ardından putperestliğe ait sunaklar yıkılmıştır. Olayların sırası, peygamberin suçun nasıl giderileceği hakkında ne söylediğiyle karşılaştırılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Hizkiyahu döneminde önce kanlı korbanların sunulmasını Yeşaya 27:9’u açıklamak için kullanırlar. Onlara göre Yaakov’un suçu önceden dökülen kanla giderilmiştir. Putperest sunakların yıkılması da bu bağışlanmanın ardından gelen teşuva, yani kötülüğü bırakıp Tanrı’ya dönüş eylemidir.

Tanah’ın Cevabı:

Yeşaya 27:9, Yaakov’un suçunun kaldırılmasını ve putperest sunakların parçalanmasını aynı cümlede anlatır. Peygamberin kullandığı sözler, bu bağışlanmanın daha önce sunulmuş bir korbanın kanına bağlı olduğunu söylemez.

Ayet לָכֵן בְּזֹאת יְכֻפַּר עֲוֹן־יַעֲקֹב, “Bu nedenle Yaakov’un suçu bununla kapara bulacak” der. Devamında günahın giderilmesinin sonucu olarak sunak taşlarının parçalanması ve putperest ibadette kullanılan Aşera direkleriyle diğer putperest işaretlerin ayakta kalmaması anlatılır.

“Bununla” sözü önceki 27:7–8’de anlatılan cezayla ve halkın nasıl terbiye edildiğiyle ilişkilendirilebilir. 27:9’un devamı ise putperest ibadetin ortadan kaldırılmasını arınmayla birlikte gösterir. Raşi de ayeti sunakların parçalanması ve putperestliğin bırakılması üzerinden açıklar. Bu iki okuma ayetin farklı sözlerini öne çıkarır. Ayetlerin hiçbirinde geçmişte dökülmüş korban kanı bağışlanmanın nedeni olarak gösterilmez.

Hizkiyahu’nun reformunda gerçekten önce Tapınak’ta korbanlar sunulur (Divre HaYamim Bet 29:20–24); daha sonra putperest direkler, Aşeralar ve sunaklar yıkılır (31:1). Divre HaYamim olayların sırasını verir. Bir olayın önce gelmesi, sonrakinin onun yüzünden gerçekleştiğini tek başına göstermez. Peygamberin ayetinde bu bağlantı açıkça kurulmaz.

Yeşaya 27:2–6 Tanrı’nın üzüm bağını korumasını, 27:7–8 yargıyı, 27:9 putperestliğin kaldırılmasını anlatır. 27:12–13’te dağılmış İsrael’in toplanacağı ve Yeruşalayim’de Tanrı’ya ibadet edeceği bildirilir. Bölüm, yargı ve arınmanın ardından yeniden toplanmayı da kapsar.

Yeşaya 1:16–18’de kötülüğü bırakmak, adaleti öğrenmek ve günahların temizlenmesi birlikte anlatılır. 55:7’de kötü kişinin yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmesi ve Tanrı’nın onu bolca bağışlaması söylenir. Vayikra 5:11–13’te ise belirli günahlar için kuş almaya gücü yetmeyen kişinin un sunusu getirmesi ve bağışlanması düzenlenir. Tora’nın bu örneğinde bağışlanma için kanlı bir sunu gerekmez. Hizkiyahu döneminde önce korban sunulmuş olması, Yeşaya’nın bağışlanmayı o korbana bağladığını veya her bağışlanmanın kan gerektirdiğini göstermez.

Tanah kaynakları: Yeşaya 27:7–13; Yeşaya 1:16–18 ve 55:6–7; Divre HaYamim Bet 29:20–24 ve 31:1; Vayikra 5:11–13. Yorum: Raşi, Yeşaya 27:9.

Bu iddianın sayfası

211. İddia: Miryam’ın Moşe’nin duasıyla iyileşmesi bağışlanma örneği değildir

Bamidbar 12’de Miryam’ın derisinde tsaraat belirtileri görülür. Moşe onun iyileşmesi için dua eder ve Miryam yedi gün kampın dışında kaldıktan sonra topluluğa döner. Tora’nın başka bir bölümünde, tsaraattan iyileşmiş birinin arınmak için neler yapacağı anlatılır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bamidbar 12’de Miryam’ın derisinde tsaraat belirtileri görülür. Moşe onun iyileşmesi için dua eder ve Miryam yedi gün kampın dışında kaldıktan sonra topluluğa döner. Tora’nın başka bir bölümünde, tsaraattan iyileşmiş birinin arınmak için neler yapacağı anlatılır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Miryam’ın dua üzerine iyileşmesini kansız bağışlanmaya örnek saymazlar. Topluluğa dönmek için Vayikra 14’teki, iki kuşun kullanıldığı ve kuş kanının yer aldığı arınma töreninden de geçmiş olması gerektiğini söylerler. Onlara göre tek başına dua, bu anlatıda kan olmadan bağışlanma yaşandığını göstermez.

Tanah’ın Cevabı:

Bamidbar 12, Miryam’ın iyileşmesi için edilen duayı ve onun yedi gün sonra topluluğa dönüşünü anlatır. Vayikra 14 ise iyileşmiş bir metzora için arınma işlemleri düzenler. Metzora, Tora’da tsaraat adı verilen belirtileri taşıyan kişidir; bu belirtiler deride görülebilir. İyileşme, derideki belirtilerin geçmesidir. Arınma, Tora’nın belirlediği işlemlerin yapılmasıdır. Bağışlanma ise insanın işlediği günahtan ötürü suçunun affedilmesidir. Birinin anlatılması, üçünün de aynı anda gerçekleştiğini göstermez.

Bamidbar 12:1–2’de Miryam ile Aharon’un Moşe hakkında konuşması, 12:9–10’da Miryam’da tsaraat belirtilerinin ortaya çıkması anlatılır. Aharon işledikleri günahı kabul eder ve Moşe’den yardım ister.

Moşe אֵל נָא רְפָא נָא לָהּ, “Ey Tanrı, lütfen onu iyileştir” diye dua eder (12:13). Tanrı, Miryam’ın yedi gün kamp dışında kalmasını ve ardından geri alınmasını söyler (12:14–15).

Vayikra 14:3’te kohen kamp dışına çıkar ve וְהִנֵּה נִרְפָּא נֶגַע־הַצָּרַעַת, “tsaraat yarasının iyileşmiş olduğunu” görür. İki kuşla başlayan arınma işlemi bu tespitten sonra yapılır. Kohen önce iyileşmeyi görür, sonra kuşlarla ilgili işlemi yapar. Bu sıraya göre kuş kanıyla yapılan işlem başlamadan önce deri iyileşmiştir.

Vayikra 14:8–20’de daha sonraki arınma aşamaları ve korbanlar da yer alır. 14:20’de kohenin kapara yaptığı ve kişinin arındığı söylenir. İyileşmiş olmak, Tora’daki ritüel arınma sürecinin bulunmadığı anlamına gelmez. Ancak Bamidbar 12, Miryam’ın bu işlemlerin her birini ne zaman ve nasıl yerine getirdiğini anlatmaz. Vayikra’daki genel hükümlerin Miryam’a nasıl uygulandığı ayrı bir sorudur. Bamidbar’daki anlatı, onun kuşlarla arınma törenini yaptığını açıkça kaydetmez.

Moşe’nin duasındaki rafa fiili “iyileştirmek” demektir. Anlatı burada doğrudan “Miryam bağışlandı” ifadesini kullanmaz. Bu yüzden yalnız bu bölümden günahın bütün sonuçlarının hiçbir ritüel olmadan kesin biçimde kaldırıldığı söylenemez. Bamidbar’ın açıkça anlattığı, Moşe’nin iyileşme için dua etmesi ve Miryam’ın yedi gün sonra kampa dönmesidir. Metin, iyileşmesini veya geri alınmasını gelecekte bir insanın kanının dökülmesine bağlamaz.

Tanah kaynakları: Bamidbar 12:9–15; Vayikra 14:1–20, özellikle 14:3–4 ve 14:20; Yehezkel 18:21–23. Yorum: Ramban, Vayikra 14:2.

Bu iddianın sayfası

212. İddia: Avimeleh’in Avraam’ın duasıyla kurtulması kefaret değildir

Avimeleh, Sara’nın Avraam’ın karısı olduğunu bilmeden onu evine alır. Tanrı Sara’nın evli olduğunu rüyada bildirir. Sara evine döndükten sonra Avraam dua eder ve Tanrı Avimeleh’in ev halkını iyileştirir. Anlatı, engellenen bir günah ile dua sonrası gerçekleşen iyileşmeyi birlikte ele alır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Avimeleh, Sara’nın Avraam’ın karısı olduğunu bilmeden onu evine alır. Tanrı Sara’nın evli olduğunu rüyada bildirir. Sara evine döndükten sonra Avraam dua eder ve Tanrı Avimeleh’in ev halkını iyileştirir. Anlatı, engellenen bir günah ile dua sonrası gerçekleşen iyileşmeyi birlikte ele alır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Avimeleh’in Sara’ya dokunmadığı için bağışlanması gereken bir zina işlemediğini söylerler. Onlara göre Avraam’ın duası kısırlığın ve ölüm tehdidinin kaldırılmasıyla ilgilidir. Bu yüzden olayı günah için kansız kaparaya örnek saymazlar.

Tanah’ın Cevabı:

Bereşit 20’de Tanrı, Avimeleh’i Sara’ya dokunmadan durdurur. Tanrı, Avimeleh’in iyi niyetle davrandığını bildiğini ve onu günah işlemekten alıkoyduğunu söyler. Avraam’ın duasından sonra da Avimeleh’i ve ev halkını iyileştirir. Bu olayda tamamlanmış bir zina olmadığı için anlatı böyle bir günahın bağışlanmasını göstermez. Her bağışlanma için kan gerekip gerekmediği, Tora’nın doğrudan bağışlanmayı düzenlediği ayetlerden anlaşılır.

Avimeleh, Sara’nın Avraam’ın karısı olduğunu bilmeden onu evine alır. Tanrı rüyada Sara’nın evli olduğunu bildirir. Avimeleh, onları kardeş sandığını ve bunu temiz bir yürekle yaptığını söyler. Tanrı da onun niyetini bildiğini belirterek şöyle der: “Seni Bana karşı günah işlemekten Ben alıkoydum. Bu yüzden ona dokunmana izin vermedim” (Bereşit 20:3–6). Burada engellenen bir günah anlatılır.

Tanrı ardından Sara’yı geri vermesini buyurur ve Avraam’ın onun için dua edeceğini, böylece yaşayacağını bildirir (20:7). Avimeleh Sara’yı geri verir ve olayla ilgili düzenlemeleri yapar (20:14–16).

Avraam dua edince Tanrı Avimeleh’i, karısını ve cariyelerini iyileştirir. Metin, Sara nedeniyle Avimeleh’in evindeki kadınların rahimlerinin kapandığını da açıklar (20:17–18). Anlatıda önce Tanrı uyarır, sonra Avimeleh Sara’yı geri verir. Bunun ardından Avraam dua eder ve ev halkı iyileşir.

Raşi, Tanrı’nın Avimeleh’in yüreğinin temizliğini kabul ettiğini, ellerinin temizliğinden ise söz etmediğini belirtir. Ona göre Sara’ya dokunmamasının belirleyici nedeni Tanrı’nın onu engellemesidir. Raşi, ayette neden yürekten söz edilip ellerin anılmadığını açıklar. Ayet, Avimeleh’i günahtan alıkoyanın Tanrı olduğunu açıkça söyler.

İyileşme için kullanılan İbranice fiil rafadır. Bu ayette “bağışladı” anlamındaki salah fiili bulunmaz. Bu nedenle Avraam’ın duasını, tamamlanmış bir zina günahının bağışlanması diye sunamayız. Aynı şekilde, metin iyileşmenin gelecekte bir insanın kanını dökmesi sayesinde gerçekleştiğini de söylemez. Avraam hayattadır ve görevi dua etmektir. İyileştiren Tanrı’dır.

Bağışlanma meselesi Tanah’ın başka bölümlerinde açıkça ele alınır. Yeşaya 55:6–7, kötü kişinin yolundan dönmesini ve Tanrı’nın bolca bağışlayacağını bildirir. Yehezkel 18:21–23, kötülüklerinden dönüp Tanrı’nın hükümlerini tutan kişinin yaşayacağını ve suçlarının ona karşı anılmayacağını söyler.

Vayikra 5:11–13 daha somut bir örnek verir. Belirtilen günahlar için iki kuş almaya da gücü yetmeyen kişi, günah sunusu olarak ince un getirir. Kohen onun için kapara yapar ve kişi bağışlanır. Bu sunu ayetlerde belirtilen günahlar ve koşullar için geçerlidir. Tora burada kan içermeyen bir un sunusunun ardından bağışlanma bildirdiği için “bağışlanmanın her türü mutlaka kan gerektirir” iddiası ayetle çelişir.

Avimeleh anlatısının açık sonucu iyileşmedir. Zina tamamlanmamıştır ve metin bu olayda zina günahının bağışlandığını söylemez. Vayikra ise bağışlanmayı açıkça anlattığı bir yerde kan içermeyen bir sunuya izin verir. Avimeleh anlatısından kanın her durumda gerekli olduğu sonucu çıkarılamaz.

Kaynaklar: Bereşit 20:3–18; Raşi, Bereşit 20:6; Yeşaya 55:6–7; Yehezkel 18:21–23; Vayikra 5:11–13; Bavli Bava Kamma 92a.

Bu iddianın sayfası

213. İddia: Ezra dönemindeki yabancı eşlerden ayrılma tek başına bağışlanma sağlamadı

Ezra döneminde halk, Tora’ya aykırı evlilikleri kabul edip düzeltmeye çağrılır. Kitabın bir bölümünde bazı kişilerin hem eşlerinden ayrılmaya söz verdiği hem de suçları için bir koç sunduğu yazılıdır. Bu sununun kimler için kaydedildiği, ondan hangi sonucun çıkarılabileceğini belirler.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Ezra döneminde halk, Tora’ya aykırı evlilikleri kabul edip düzeltmeye çağrılır. Kitabın bir bölümünde bazı kişilerin hem eşlerinden ayrılmaya söz verdiği hem de suçları için bir koç sunduğu yazılıdır. Bu sununun kimler için kaydedildiği, ondan hangi sonucun çıkarılabileceğini belirler.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Ezra 10:19’da eşlerinden ayrılmaya söz verenlerin yine de bir koç getirdiğine dikkat çekerler. Onlara göre davranışlarını düzeltmeleri ve Tanrı’ya dönmeleri bağışlanmaları için yeterli olmamıştır. Buradan günahın bağışlanması için kanlı korban gerektiği sonucunu çıkarırlar.

Tanah’ın Cevabı:

Ezra 10:19, eşlerinden ayrılmaya söz veren bazı kişilerin suçları için koç sunduğunu kaydeder. Ezra döneminde bu olayda yalnızca ayrılık yaşandığını söylemek metindeki koç sunusunu atlar. Belirli kişilerin sunduğu bu koçtan, her günahın bağışlanması için kan gerektiği sonucu çıkmaz.

Ezra 9’da, Tanrı’nın emirlerine aykırı evlilikler nedeniyle dua ve suçun kabulü yer alır. Ezra 10:10–12’de Ezra bütün topluluğa Tanrı’ya itirafta bulunmalarını, O’nun isteğini yapmalarını ve yabancı eşlerden ayrılmalarını söyler. Topluluk bu çağrıyı kabul eder. Halk suçunu sözle kabul eder ve yanlış davranışı düzeltmeye karar verir.

Soruşturmadan sonra Ezra 10:18, yabancı eş almış kohenlerden Yehoşua ben Yotsadak’ın ailesine mensup dört kişinin adını sayar. Hemen ardından 19. ayet, bu kişilerin eşlerini göndermeye söz verdiğini ve suçları için sürüden bir koç sunduklarını bildirir. Bu sunuya aşam, yani suç sunusu denir.

Liste daha sonra başka kohen aileleri, Leviler, şarkıcılar, kapı görevlileri ve İsrael halkına mensup başka kişilerle devam eder (10:20–44). Koç sunusundan söz eden cümle sonraki her grup için tekrarlanmaz.

Listenin geri kalanında koçtan söz edilmemesi, diğer kişilerin hiç korban sunmadığını kanıtlamaz. Ayet, adını verdiği kişiler için sunuyu kaydeder. Herkesin bağışlanmasının tek şartı olduğunu söylemez.

Olay, Yeruşalayim’deki İkinci Bet HaMikdaş’ın, yani İkinci Tapınağın kurulduğu dönemin başında geçer. Ezra kitabı, daha önce sunağın kurulduğunu ve korban hizmetinin yeniden başladığını anlatır (Ezra 3:2–6; 6:16–18). Bu ortamda suçla ilgili bir korbanın kaydedilmesi, itirafın ve davranış değişikliğinin önemini ortadan kaldırmaz. Mişle 15:8 de kötü kişinin korbanının kabul edilmediğini söyler. Korban, kötülüğü sürdürme izni değildir.

Üstelik Tora, kan içermeyen bir sununun ardından da bağışlanmadan söz eder. Vayikra 5:5–13, belirtilen günahlar için itirafı ve kişinin gücüne göre getireceği sunuyu açıklar. İki kuş almaya da gücü yetmeyen kişi ince un getirir. Kohen onun için kapara yapar ve kişi bağışlanır. Un sunusu ayetin saydığı durumlarla sınırlıdır. Bu tek örnek, bağışlanmanın her durumda kan gerektirdiği iddiasını çürütür.

Yehezkel 18:21–23, kötülüklerinden dönüp Tanrı’nın hükümlerini tutan kişinin yaşayacağını ve suçlarının ona karşı anılmayacağını bildirir. Yeşaya 55:6–7 de kötü kişinin yolunu bırakıp Tanrı’ya dönmesi halinde bağışlanacağını söyler. Ezra’daki bir koç sunusu, bu ayetlerde yer almayan bir kan şartını doğrulamaz.

Ezra 10:19 belirli kişilerin suçları için koç sunduğunu bildirir. Bütün bağışlanmaların kana bağlı olduğunu veya korbanların gelecekte bir insanın ölümüne dayandığını söylemez. Ezra’daki suç sunusunu bu iki iddianın kanıtı olarak almak, ayetin kaydettiği olaydan daha geniş bir kural çıkarmaktır.

Kaynaklar: Ezra 3:2–6; Ezra 6:16–18, 9:6–15 ve 10:1–44; Vayikra 5:5–13; Mişle 15:8; Yehezkel 18:21–23; Yeşaya 55:6–7.

Bu iddianın sayfası

214. İddia: Sanhedrin 98a’daki eşek ve bulut tasvirleri Maşiah’ın iki gelişinde gerçekleşir

Daniel, insana benzeyen birinin göğün bulutlarıyla geldiğini anlatır. Zekeriya ise eşeğe binmiş alçakgönüllü bir kraldan söz eder. Talmud’un Sanhedrin bölümünde bu iki tasvir, İsrael’in kurtuluşa layık olup olmamasıyla ilişkilendirilir.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Daniel, insana benzeyen birinin göğün bulutlarıyla geldiğini anlatır. Zekeriya ise eşeğe binmiş alçakgönüllü bir kraldan söz eder. Talmud’un Sanhedrin bölümünde bu iki tasvir, İsrael’in kurtuluşa layık olup olmamasıyla ilişkilendirilir.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Sanhedrin 98a’nın İsrael layıksa Maşiah’ı bulutlarla, layık değilse eşeğe binmiş olarak anlattığını kabul ederler. Ardından Tanrı’nın iki sözünün de ayrı ayrı gerçekleşmesi gerektiğini söylerler. Bu nedenle bir tasvirin ilk gelişe, diğerinin Maşiah’ın ikinci gelişine ait olduğunu ileri sürerler.

Tanah’ın Cevabı:

Sanhedrin 98a iki tasviri İsrael’in durumuna göre bir gelişin iki olası biçimi olarak açıklar. Hristiyan iddiası Talmud’un İsrael’in durumuna bağladığı bu iki seçeneği, metinde anlatılmayan iki ayrı geliş olarak okur.

Daniel 7:13’te insan oğluna benzeyen biri göğün bulutlarıyla gelir. Zekeriya 9:9’da ise alçakgönüllü bir kral eşeğe binmiş olarak anlatılır. Rabbi Yehoşua ben Levi bu tasvirleri şöyle bağdaştırır: זכו – עם ענני שמיא, לא זכו – עני ורוכב על חמור. Yani: “Layık olurlarsa göğün bulutlarıyla; layık olmazlarsa alçakgönüllü ve eşeğe binmiş olarak.”

Bu cümlede “önce eşek üzerinde, sonra bulutlarla” denmez. Maşiah’ın ölmesi, göğe çıkması ve yüzyıllar sonra geri dönmesi de anlatılmaz. İki tasvir, aynı şartın iki olası durumuna karşılık gelir. Halkın layık olduğu durumda bir biçim, layık olmadığı durumda diğer biçim anlatılır. Bu cümle ikisine bir gerçekleşme sırası vermez.

Hemen önceki tartışma aynı yapıyı daha açık gösterir. Yeşaya 60:22’de Tanrı kurtuluş için hem “zamanında” hem de “onu hızlandıracağım” der. Rabbi Yehoşua ben Levi bunu şöyle açıklar: İsrael layıksa kurtuluş hızlandırılır. Layık değilse önceden belirlenmiş zamanda gerçekleşir.

Bu örnekte ne zaman olacağı İsrael’in durumuna bağlı olan tek bir kurtuluş vardır. Eşek ve bulut örneğinde de tek bir gelişin nasıl olacağı İsrael’in durumuna göre açıklanır.

Raşi, Sanhedrin’deki bu açıklamada bulutlarla gelişi hızla, eşeğe binmiş yoksul kişinin gelişini ise yavaş bir yolculukla ilişkilendirir. Raşi bir gelişin hızlı veya yavaş olmasını açıklar. Ölümden sonra bir geri dönüşten söz etmez.

Zekeriya’nın kendi bağlamı da önemlidir. 9:9’da kral eşeğe binmiş olarak gelir. Hemen sonraki ayette savaş araçlarının kaldırılacağı, kralın uluslara barış bildireceği ve egemenliğinin denizden denize uzanacağı söylenir. Metin bu iki ayeti yüzyıllarla ayrılmış iki gelişe bölmez. Daniel 7:13–14’te insan oğluna benzeyen figüre egemenlik ve krallık verilir. 7:18 ve 7:27’de krallık Yüceler Yücesi’nin kutsallarıyla ilişkilendirilir.

İddianın dayandığı düşünce, Tanrı’nın iki sözünün de mutlaka ayrı ayrı gerçekleşmesi gerektiğidir. Sanhedrin her sözün hangi durumda geçerli olacağını açıklar. Bu açıklamada birbirini izleyen iki olay yerine, halkın durumuna göre yaşanacak tek bir geliş anlatılır.

Yona kitabındaki Nineve örneği de farklı bir durumu anlatır. Kent halkı kötü yolundan dönünce Tanrı ilan edilen felaketi getirmez; Yona, Tanrı’nın merhametli olduğunu ve ilan ettiği felaketi getirmekten vazgeçtiğini söyler (Yona 3:4–10; 4:2). Bu anlatı, uyarının ardından davranışın değişmesini gösterir. Aynı kişinin ölüp yüzyıllar sonra ikinci kez geleceğine dair bir kanıt sunmaz.

Sanhedrin 98a, tek bir Maşiah gelişini iki farklı koşul altında açıklar. Eşeğe binme ve bulutlarla geliş, iki ayrı tarih için verilmiş sözler değildir. Bu yüzden Sanhedrin 98a, İsa’nın öldükten sonra ikinci kez geleceğinin kanıtı olamaz.

Kaynaklar: Bavli Sanhedrin 98a ve Raşi; Daniel 7:13–14, 18, 27; Zekeriya 9:9–10; Yeşaya 60:22; Yeşaya 11:1–12; Yehezkel 37:21–28; Yona 3:4–10, 4:2.

Bu iddianın sayfası

215. İddia: Yeşu’nun adı ve Kenaan’a iki aşamalı girişi İsa’nın iki gelişini önceden gösterir

Yehoşua, Moşe’nin Kenaan ülkesini araştırmak için gönderdiği kişiler arasındaydı. Halk onunla Kalev’in sözüne güvenmedi. Kırk yıl sonra Yehoşua bu kez Moşe’nin ardından halkın başına geçti ve yeni kuşağı ülkeye götürdü. Bu iki görevin nasıl başladığı anlatının kendi içinde açıklanır.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Yehoşua, Moşe’nin Kenaan ülkesini araştırmak için gönderdiği kişiler arasındaydı. Halk onunla Kalev’in sözüne güvenmedi. Kırk yıl sonra Yehoşua bu kez Moşe’nin ardından halkın başına geçti ve yeni kuşağı ülkeye götürdü. Bu iki görevin nasıl başladığı anlatının kendi içinde açıklanır.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Yehoşua ile İsa için kullanılan adların aynı ad ailesinden olmasını ve halkın önce Yehoşua’yı dinlememesini, yıllar sonra ise yeni kuşağın onun önderliğinde ülkeye girmesini bir işaret sayarlar. Onlara göre bu sıra, İsa’nın ilk seferde reddedilip sonra yeniden geleceğini gösterir. Yeşaya 53:1’de inanılmayan haberi ve Yehezkel 20:35’teki “halkların çölü” ifadesini de bu okumanın parçası yaparlar.

Tanah’ın Cevabı:

Yehoşua ile İsa için kullanılan adlar arasında dil bakımından bir bağ vardır. Yehoşua da yaşamı boyunca iki farklı görev üstlenmiştir. Tora bu görevlerden söz ederken gelecekte başka birinin ölüp yeniden geleceğini haber vermez. Hristiyan yorumu, metindeki olaylarla kendi öğretisi arasında ayrıca kurulması gereken bir bağlantıyı varsayar.

Bamidbar 13:8, Nun’un oğlunu Hoşea adıyla tanıtır. 13:16’da Moşe onun adını יְהוֹשֻׁעַ, Yehoşua olarak değiştirir. Nehemya 8:17 aynı kişiden יֵשׁוּעַ, Yeşua diye söz eder. Yehoşua ve Yeşua aynı ad ailesindendir. Eski Yunanca çeviride Yehoşua için kullanılan Ἰησοῦς adı, Hristiyan metinlerinde İsa için kullanılan adla aynıdır.

Bu dil ilişkisi, aynı adı taşıyan kişilerin hayatları arasında otomatik olarak kehanet ilişkisi kurmaz. Nitekim Ezra ve Nehemya’da Yeşua adını taşıyan başka kişiler de vardır (Ezra 2:2; 3:2; Nehemya 8:7). Bir adın ortak olması, o adı taşıyan herkesin aynı görevi üstlendiği anlamına gelmez.

Yehoşua, Moşe’nin ülkeyi araştırmak için gönderdiği on iki kişiden biridir. Ülkeyi inceleyen kişiler döndükten sonra Yehoşua ve Kalev, halka Tanrı’nın vaadine güvenerek ülkeye girmelerini söyler. Halk onları dinlemez ve onları taşlamaktan bile söz eder (Bamidbar 13:26–33; 14:6–10). Halkın reddettiği, ülkeyi gözleriyle gören iki kişinin verdiği haberdir.

Tora kırk yılın nedenini de açıklar. Ülkenin araştırıldığı kırk günün her biri için bir yıl belirlenmiştir (Bamidbar 14:34). Ülkeye daha sonra girenler, sözü reddeden yetişkin kuşağın tamamı değildir. O yetişkin kuşak çölde ölür. Yehoşua ve Kalev yaşar. Çölde ölen kuşağın çocukları ise ülkeye girer (14:30–38; Devarim 1:34–39).

Yehoşua ilk görevi sırasında ülkeyi inceleyen kişilerden biridir. Daha sonra Moşe’nin ardından halkın önderi olur ve yeni kuşağı ülkeye götürür (Devarim 31:7, 23; Yehoşua 1–4). Raşi, Devarim 31:7’de bu geçişi önderlik yetkisi üzerinden açıklar. Yehoşua bu iki görev arasında ölmez, göğe çıkmaz ve yüzyıllar sonra geri dönmez. Aynı kişinin hayatındaki iki görev, ölümden sonra ikinci gelişin kanıtı değildir.

Yeşaya 52:15’te krallar, kendilerine anlatılmamış olanı görür ve daha önce duymadıklarını kavrar. Bir sonraki ayet bunu “Duyduğumuza kim inandı?” sorusuyla sürdürür (53:1). Şaşıranlar, bir zamanlar hor gördükleri İsrael’in yüceltilişine tanık olan uluslardır. Raşi ve İbn Ezra da Yeşaya’daki sesi bu şaşkınlıkla ilişkilendirir. Bamidbar’da ise ülkeyi inceleyenlerin haberi çölde kendi halkına getirilir (13:26, 32). İki anlatının konuşanları, dinleyenleri ve haberin konusu ayrıdır. Bir İngilizce çeviride iki haberin de “report” diye verilmesi, İbranice sözcüklerin ortak olduğu anlamına gelmez.

Yeşaya 53:1’de “duyduğumuz” için שְׁמֻעָתֵנוּ (şemuatenu) kullanılır. Bamidbar 13:26’da haber veren söz için davar, 13:32’de kötü haber için dibba geçer. “Haşem’in kolu” anlamındaki זְרוֹעַ (zeroa) da “tohum, soy” anlamındaki זֶרַע (zera) ile aynı sözcük değildir. Yeşaya 52:10 bu kolun bütün ulusların gözleri önünde açığa çıkmasını kurtuluşla birlikte anlatır. Böylece 53:1’deki kol, bir kişinin adını veya soyunu gizleyen işaret değil, Haşem’in halkını kurtarırken gösterdiği kudrettir.

Yehezkel 20:35’teki “halkların çölü” de çöldeki yargı sahnesinin parçasıdır. Tanrı İsrael’i ulusların arasından toplayacağını, onunla yargılaşacağını, halkı değneğin altından geçirip yeniden antlaşmanın yükümlülüklerine bağlayacağını ve isyancıları ayıracağını bildirir (20:33–38). Bölümün önceki kısmında Tora hükümlerine ve Şabatlara karşı gelinmesinden söz edilir (20:10–24). Metin bu olayları İsa’nın reddedilmesine veya onun ikinci gelişine bağlamaz.

Tanah’ta Maşiah ile ilgili vaatler, David soyundan gelen yönetim, İsrael’in toplanması ve Tanrı bilgisinin yayılması gibi somut sonuçlarla anlatılır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Yehoşua’nın adı ve iki farklı görevi, bu vaatlerin İsa’nın ölümünden sonra ikinci kez gelmesiyle yerine getirileceğini göstermez. Tora’nın anlattığı sıra, aynı önderin yaşamı içinde görev değiştirmesi ve yeni kuşağın Kenaan’a girmesidir.

Kaynaklar: Bamidbar 13–14; Devarim 1:34–39, 31:7 ve 23; Yehoşua 1–4; Nehemya 8:7, 17; Ezra 2:2, 3:2; Yeşaya 53:1 ve Raşi, İbn Ezra; Yehezkel 20:10–24, 33–38; Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28; Raşi, Devarim 31:7.

Bu iddianın sayfası

216. İddia: Yosef’in Mısır’da aldığı adın “dünyanın kurtarıcısı” anlamına gelmesi, Yosef’i Maşiah’ın habercisi yapar

Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.

İddiayı ve cevabı oku

Hristiyan İddiası:

Bereşit’te Paro, Mısır’ın yönetiminde görev verdiği Yosef’e Tsafenat-Paneah adını verir. Yosef daha sonra kıtlık sırasında hem Mısır’daki insanlara hem de ailesine yardım eder. Paro’nun verdiği adın anlamı ve Yosef’in insanları nasıl kurtardığı, anlatının iki ayrı yönüdür.

Bu görüşü savunan Hristiyanlar, Tsafenat-Paneah adının kelimesi kelimesine “dünyanın kurtarıcısı” demek olduğunu söylerler. Yosef’in önce kardeşleri tarafından reddedilip sonra onları kurtarmasını İsa’nın yaşamıyla ilişkilendirirler. Onlara göre Yosef’in başından geçenler, İsa’nın önce reddedileceğini ve daha sonra kabul edileceğini haber verir.

Tanah’ın Cevabı:

Bereşit 41:45, Paro’nun Yosef’e צָפְנַת פַּעְנֵחַ, Tsafenat-Paneah adını verdiğini söyler. Adın çevirisini vermez. “Dünyanın kurtarıcısı” açıklaması eski bir Hristiyan yorumunda yer alır. Bu açıklamanın adın Mısır dilindeki anlamı olup olmadığı, adın kökeniyle ilgili ayrı bir sorudur.

Jerome bu adı “dünyanın kurtarıcısı” olarak açıklamıştır. Fakat adın hangi Mısır dili ifadesinden geldiğine dair farklı görüşler vardır. Modern açıklamalardan biri, adı “Tanrı konuştu ve o yaşar” anlamına yakın bir ifadeyle ilişkilendirir. Adın eski Mısır dilindeki biçimi ve nasıl çevrileceği tartışmalıdır. Bereşit’te verilmeyen bir çeviriyi kesinmiş gibi kullanmak için yeterli dayanak yoktur.

Yahudi kaynakları adı farklı biçimlerde açıklar. Targum Onkelos, Tora’nın Aramice çeviri ve açıklamasıdır. Raşi ve Targum Onkelos adı gizli şeylerin açığa çıkarılmasıyla ilişkilendirir. Bereşit Rabba 90:3, Yosef’in gizli şeyleri açıklamasından söz eder. Başka bir yorum, adın harflerini Yosef’in farklı özellikleriyle ilişkilendirir.

Bunlardan biri “kurtaran” anlamındaki podehtir. Bu yorumda tek bir harfle ilişkilendirilen nitelik, bütün adın sözlük anlamının “dünyanın kurtarıcısı” olduğunu göstermez.

Yosef’in kendi öyküsündeki görevi açıktır. Paro’nun düşlerini yorumlar, yedi bolluk yılının ardından yedi kıtlık yılı geleceğini açıklar. Bolluk yıllarında tahılın depolanmasını, kıtlık geldiğinde ise dağıtılmasını yönetir. Kıtlık çevre ülkeleri de etkileyince insanlar tahıl almak için Mısır’a gelir (Bereşit 41:53–57). Yosef, Tanrı’nın onu ailesinden önce yaşamı korumak ve büyük bir kurtuluş sağlamak için gönderdiğini söyler (45:5–7).

Yosef kardeşlerinin yaptığını kötülük olarak tanımlar. Tanrı’nın bu olaylar sonunda birçok insanın yaşamasını sağladığını da söyler (50:20). Öyküde kurtarmanın ne anlama geldiği bellidir. Aç kalan insanlara yiyecek ulaşır ve hayatta kalırlar. Bu görev, daha sonra başka bir kişinin insanlığın günahları için ölmesine ilişkin bir kehanet olarak tanımlanmaz.

Hristiyan yorumunda Yosef’in kardeşleri tarafından reddedilmesi ve sonradan onları kurtarabilecek bir göreve yükselmesi, İsa’nın başından geçenlerle karşılaştırılır. Bereşit’te kardeşleri kıtlık yüzünden Yosef’in yaşadığı Mısır’a gider. Yosef o yıllar boyunca Mısır’da yaşar. Bu olaylar arasında ölmesi, dirilmesi, göğe çıkması veya yüzyıllar sonra geri dönmesi anlatılmaz (Bereşit 42–45). Ailenin onu sonradan tanıması ile ölümden sonra ikinci geliş aynı olay değildir.

Yosef ile gelecekteki kurtuluş arasında Yahudi kaynaklarında da ilişkiler kurulmuştur. Talmud’un Sukka 52a–b bölümünde Maşiah ben Yosef’ten söz edilir. Bu rabbinik gelenek, Nasıralı İsa’nın Yosef’in hayatında önceden bildirildiğini veya İsa’nın iki gelişini kanıtlamaz.

Maşiah’a ilişkin ayetler, David soyundan kralın adaletini, İsrael’in toplanmasını ve Tanrı bilgisinin yayılmasını anlatır (Yeşaya 11:1–12; Yeremya 23:5–8; Yehezkel 37:21–28). Yosef’in kıtlıktan hayat kurtarması bu vaatlerin yerine geldiğini göstermez.

Tsafenat-Paneah’ın “dünyanın kurtarıcısı” olduğu kesin bir çeviri değildir. Yosef’in insanları kıtlıktan kurtarması ise Bereşit’te açıkça anlatılır. Bu olayları İsa’nın hayatıyla benzeştirmek, Bereşit’in onun ölümünü ve ikinci gelişini önceden bildirdiğini kanıtlamaz.

Kaynaklar: Bereşit 41:45, 41:53–57, 42–45 ve 50:20; Raşi ve Targum Onkelos, Bereşit 41:45; Bereşit Rabba 90:3; Sukka 52a–b; NET Bible, Bereşit 41:45 filolojik notu; Encyclopedia of the Bible, Zaphenath-Paneah; Yeşaya 11; Yeremya 23; Yehezkel 37.

Bu iddianın sayfası