Yeşaya 53:11 — “Bilgisiyle birçoklarını doğru kılacak” sözü, İsa’ya imanla aklanma mıdır?

Hristiyan iddiası

“Bilgisiyle birçoklarını doğru kılacak” cümlesi, insanların İsa’ya iman ederek onun doğruluğuna sahip olması ve çarmıhtaki ödeme sayesinde aklanması olarak yorumlanır.

Cevap

מֵעֲמַ֤ל נַפְשׁוֹ֙ יִרְאֶ֣ה יִשְׂבָּ֔ע בְּדַעְתּ֗וֹ יַצְדִּ֥יק צַדִּ֛יק עַבְדִּ֖י לָרַבִּ֑ים וַעֲוֺנֹתָ֖ם ה֥וּא יִסְבֹּֽל׃

53:11’de bedaato yatsdik tsadik avdi larabim ifadesi bulunur. Bedaato, “bilgisiyle” veya yorumuna göre “onun bilinmesiyle” anlaşılabilir; cümlenin önceki tatmin ifadesiyle ilişkisi de çevirilerde farklı kurulur. Hristiyan NET notu bu seçenekleri ele alır. Bu nedenle yalnız tek bir tercüme mümkünmüş gibi “onun bilgisi, dolayısıyla ona iman asla düşünülemez” demek yeterli değildir. Fakat herhangi bir dilsel seçenek, kendiliğinden İsa’ya imanla doğruluk hesabı öğretisini içermez. ^{[2] [3]}

Yatsdik, doğru veya haklı kılmak, haklılığını göstermek ve adil hüküm vermekle ilişkili bir fiildir. Tora’da yargıçlar doğruyu haklı, kötüyü suçlu çıkarır; bu kullanım Devarim 25:1’de görülür. Daniel 12:3’te birçoklarını doğruluğa yöneltenler yıldızlar gibi parlar. Bu ikinci örnek, aynı fiilin başkalarına doğruluğu öğretme ve onları doğru yola getirme anlam alanına girebildiğini gösterir. Fiili gördüğümüz her yerde birinin ahlaki hesabının başkasına devredildiğini varsaymak Tanah’ın kullanımlarına uymaz. ^{[4] [5]}

Raşi, 53:11’i kulun kendisine başvuranlara doğru yargı vermesiyle açıklar. Radak ise kulun İsrael olduğunu ve HaŞem’i tanıyan doğruluğuyla birçok ulusu doğruya yönelteceğini söyler. Bunun için Yeşaya’nın halkların HaŞem’in dağına çıkıp yollarını öğrenmesi anlatısını kullanır. Yeşaya 2:2–4’te uluslar Siyon’a gelir, Tora ve HaŞem’in sözünü öğrenir, savaşlarını bırakır. Bilgi, adalet ve ulusların düzelmesi bu peygamberlik içinde zaten bir aradadır. ^{[6] [7] [8]}

Radak’ın açıklaması yalnız geçmişteki zulmü anlatmakla kalmaz; gelecekte doğruların bağlılığının dünyaya, uluslar dahil, esenlik ve iyilik getireceğini söyler. Bu başkalarına yarar, İsrael yorumunun dışında bırakılmış bir ayrıntı değildir. Ancak başkalarının doğruluktan faydalanması, yarar sağlayanın Tanrı olması veya insanların yalnız onun ölümüne imanla aklanması değildir. Öğreten, adil davranan ve HaŞem’i tanıtan kul, Tanah’ın ulusların dönüşü için verdiği toplumsal görevle bağdaşır. ^[7]

Hristiyan “onun bilinmesi” okuması kabul edilse bile, bu ifade “İsa’nın çarmıhtaki ödeme işlemini kabul etmek” diye tamamlanmış olmaz. Kimin bilindiği, neyin öğrenildiği ve doğru kılmanın nasıl gerçekleştiği bağlamdan belirlenir. 53:11’in “kulum” sözü ve kitabın İsrael adlandırmaları, 52’nin kurtuluşu ve 54’ün Siyon’a dönüşüyle birlikte durur. Hristiyan teolojik karşılıklar bu sorulara Hristiyan metinlerden cevap getirir; İbranice kelimelerin kendi başına verdiği zorunlu cevap değildir. ^{[9] [10] [11]}

Ayet, kulun emeğinin boşa gitmeyeceğini ve doğruluğunun birçoklarına fayda vereceğini bildirir. Adil yargı ve HaŞem’i tanıtan öğretim, hem kelimeleri hem Tanah’ın ulusal kurtuluş çerçevesini karşılar. “Doğru kılmak yalnız İsa’nın ölümüyle başkasına doğruluk aktarmasıdır” iddiası ise Daniel ve Tora’daki açık kullanım örnekleri karşısında zorunluluğunu kaybeder. Ayet böyle bir Hristiyan öğretinin tek ve kesin kanıtı olarak kullanılamaz.

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:11.
3. NET Bible, Yeşaya 53:11, çeviri ve açıklama notları.
4. Devarim 25:1.
5. Daniel 12:3.
6. Raşi, Yeşaya 53:1–12.
7. Radak, Yeşaya 53:1–12.
8. Yeşaya 2:2–4.
9. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
10. Yeşaya 52:1–15.
11. Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.