Yeşaya 53:11 — “Onların günahlarını taşıyacak” sözü, suçluluğun İsa’ya geçmesi midir?

Hristiyan iddiası

Kulun “onların günahlarını taşıması”, insanların suçluluğunun veya cezasının İsa’ya aktarılması, bu yükün onun ölümüyle ödenmesi ve bağışlanmanın buna dayanması olarak sunulur.

Cevap

מֵעֲמַ֤ל נַפְשׁוֹ֙ יִרְאֶ֣ה יִשְׂבָּ֔ע בְּדַעְתּ֗וֹ יַצְדִּ֥יק צַדִּ֛יק עַבְדִּ֖י לָרַבִּ֑ים וַעֲוֺנֹתָ֖ם ה֥וּא יִסְבֹּֽל׃

53:11’in sonunda vaavonotam hu yisbol, “onların avonlarını o taşıyacak”, sözü vardır. Saval ağır yük taşımayı anlatır; avon suç, suçun getirdiği yük ve ceza anlamlarını taşır. İfade başkalarının kötülüğüyle kulun taşıdığı yük arasında gerçek ilişki kurar. Fakat yükün bir başkasına değmesi, suçlunun ahlaki kimliğinin taşıyana devredildiğini kendiliğinden söylemez. Mağdur bir başkasının suçunun yıkımını çekebilir; doğru kişi başkaları için sorumluluk ve sıkıntı üstlenebilir. ^[2]

Tanah bu ilişkiyi farklı bağlamlarda kullanır. Eha 5:7’de ataların günah işleyip öldüğü, sonraki kuşağın onların suçlarının yükünü taşıdığı söylenir. Bu ağıt, sonraki kuşağın atalarının yerine gönüllü korban olup bütün günahları kapattığını anlatmaz; geçmiş kötülüğün sonraki hayata uzanan felaketini dile getirir. Bamidbar 18:1’de Aaron ve oğulları kutsal yerle ilgili sorumluluğu taşır. Aynı tür günah-yük ifadeleri bulunduğu için bütün bu görevleri tek bir çarmıh ödeme modeli saymak mümkün değildir. ^{[3] [4]}

Raşi 53:11’de doğrudan Bamidbar 18:1’i anarak kulun diğer doğrular gibi taşıdığı yükü açıklar. Radak ise İsrael’in doğruluğuyla uluslara esenlik ve iyilik geleceğini söyler. Radak’ın burada yalnız “uluslar zulmetti, İsrael mağdur oldu” dediğini ileri sürmek eksik olur; açıklamasında başkalarına yarar sağlayan bir doğruluk vardır. Bu gerçek yarar, kulun İsrael oluşuna engel değildir. Aksine Tanah’ın, HaŞem’i tanıtan sadık topluluğa verdiği görevle ilişkilidir. ^{[5] [6]}

53:4–6’da kulun acısını kendilerine bağlayan konuşmacılar, önce onu HaŞem’in vurduğu biri sanmıştır. 53:11’de HaŞem onu “doğru kulum” diye adlandırır. Böylece dışarıdan suçlu sayılan kişinin gerçek doğruluğu ilahi hükümle ortaya çıkar. Başkalarının kötülüğünün yükünü taşıyan kul, bu kötülüğün ahlaki faili yapılmaz. “İsa suçlu olmadı, cezayı taşıdı” biçimindeki Hristiyan açıklama da yalnız bu ayrımı kurmakla ayetin öznesinin İsa olduğunu veya bütün bağışlanmanın onun ölümüne bağlı bulunduğunu göstermiş olmaz. ^{[7] [2]}

Hezekiel 18:20–23, herkesin ahlaki sorumluluğunu ve kötülükten dönenin yaşayacağını açıkça söyler. Yeşaya 55:6–7, kötü yolun bırakılması ve HaŞem’e dönülmesiyle bağışlanmayı ilişkilendirir. Tanah’ın bu dönüş öğretisiyle kulun başkalarına faydası bir arada bulunabilir. Bir doğru insanın duası, örnekliği veya acısı başkalarına fayda verse bile, metin onu HaŞem’in bağışlayabilmesi için zorunlu ilahi ölümü haline getirmez. Korban ve dönüşün Tanah’taki farklı bağlamları, bir tek mekanizma altında silinemez. ^{[8] [9]}

53:11 acının ve doğruluğun başkalarına etkisini güçlü biçimde anlatır. Buna karşılık ayet, İsa adını, ilahi oğulluğu veya günahların yalnız çarmıh ödemesiyle giderileceğini söylemez. İsrael’in kul kimliği, Raşi’nin sorumluluk açıklaması ve Radak’ın uluslara yarar açıklaması, “bu söz yalnız İsa için mümkündür” önermesini doğrudan çürütür. Hristiyan ödeme öğretisi ayetin içindeki zorunlu anlam değil, ona getirilen ayrı teolojik yorumdur. ^[10]

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:11.
3. Eha 5:7.
4. Bamidbar 18:1.
5. Raşi, Yeşaya 53:1–12.
6. Radak, Yeşaya 53:1–12.
7. Yeşaya 53:4.
8. Hezekiel 18:20–23,30–32.
9. Yeşaya 55:6–7.
10. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.