Yeşaya 53:2 — Kurak topraktaki kök, İsa’nın yoksul David soyundan doğduğunu kanıtlar

Hristiyan iddiası

Yeşaya 53:2’deki körpe filiz ve kurak topraktan kök, Yeşaya 11:1’le birleştirilerek İsa’nın düşkün David hanedanından ve yoksul bir aileden çıkışını önceden bildiren tasvir olarak sunulur.

Cevap

וַיַּ֨עַל כַּיּוֹנֵ֜ק לְפָנָ֗יו וְכַשֹּׁ֙רֶשׁ֙ מֵאֶ֣רֶץ צִיָּ֔ה לֹא־תֹ֥אַר ל֖וֹ וְלֹ֣א הָדָ֑ר וְנִרְאֵ֥הוּ וְלֹֽא־מַרְאֶ֖ה וְנֶחְמְדֵֽהוּ׃

53:2’nin bitki imgeleri yonek, “genç sürgün”, şoreş, “kök”, ve erets tsiyya, “kurak toprak”tır. Benzetme, elverişsiz görünen şartlarda ortaya çıkan ve görkemli sayılmayan kulun önceki durumunu anlatır. Raşi bu küçük ve gösterişsiz başlangıcı, yükselişinden önce alçaltılmış halkın durumu olarak açıklar. Filizin zayıflığı ile sonraki yükseliş, 52:14–15’teki eski ve yeni görünüşün devamıdır.^[2][3]

Yeşaya 11:1’de ise Yişay’ın kütüğü açıkça adlandırılır; hoter, “filiz”, ve netser, “dal”, bu hanedanla ilişkilendirilir. İki ayet aynı bitki dünyasından imgeler kullanır; fakat 53:2’deki her kelime 11:1’dekiyle aynı değildir. Ortak benzetme, iki ayetin bütün görevlerini ve öznelerini kendiliğinden eşitlemez. İsrael’in tamamı da 60:21’de HaŞem’in diktiği fidan, Hoşea 14:6–8’de kök salan ve dallanan halk olarak anlatılır.^[4]

11. bölümle bağlantı kurulduğunda bölümün devamı da bağlantıya dahildir. 11:2–5’te adil yargı; 11:9’da dünyanın HaŞem bilgisiyle dolması; 11:11–12’de İsrael ve Yehuda’nın sürgünlerinin toplanması vardır. “Filiz İsa’ya benziyor” cümlesi bu sonuçları yerine getirmez. İsa’nın yaşamında bu krallık ve ulusal kurtuluşun gerçekleştiği gösterilmeden, 11:1’in adı 53:2’ye taşınarak kimlik kanıtı kurulamaz.^[5]

53:2’nin doğrudan çevresinde Yişay’ın hanedanı yerine ulusların kula ilişkin görünüş yargısı vardır. 52:15’te krallar şaşırır; 53:1’de inanılması güç haberi dile getirir; 53:2–3’te onun eski güçsüzlüğünü ve hor görülüşünü anlatırlar. 41:8–9, 44:1–2 ve 49:3’te İsrael’e verilen kul adı, bu dışarıdan gözlenen topluluğun kimliği için metinsel dayanak sağlar. Görkemli krallığa kavuşmamış halk, kurak topraktaki güçsüz filiz gibi görünmüştür.^[6][2]

Alexander MacLaren bu tasviri İsa’nın gösterişsiz yetişmesiyle ilişkilendirir. İlişki, yorumcunun İsa’nın yaşamı hakkında bildiklerini benzetmeye uygulamasıdır. Yoksul bir ortamda yetişmek, David soyundan olmak ve 53. bölümün kulu olmak ayrı önermelerdir. Birinciye benzeyen bir yaşam öyküsü, diğer ikisini kanıtlamaz.^[7]

Kurak toprak, büyümenin zor koşulunu anlatır; sürülmemiş veya tohum ekilmemiş toprakla aynı ifade değildir. Ayette kadın, rahim, bakire veya babasız doğum sözcükleri yoktur. Dolayısıyla filizin İsa’nın aile koşullarıyla ilişkilendirilmesi, ardından aynı kökün bakire doğumun işareti yapılması iki farklı dış açıklamadır. Her ikisi de ayette açık kimlik olarak verilmez. Bitki imgesi zayıf şartlarda devam eden hayatı anlatır; benzetmenin “gibi” yapısı da kulun literal bitki olduğunu değil, durumunun bitkiye benzediğini söyler. Bu durum, halkın sürgünden kurtuluşa geçişiyle doğrudan anlaşılır. ^[3]

53:2, güçsüz şartlarda varlığını sürdüren kulun beklenmedik gelişmesini açıklar. İsrael’in sürgün ve yükseliş bağlamı, bu filizi kendi içinde anlamlandırır. İsa’nın yoksul ailesini bu ayetin zorunlu karşılığı yapmak, ortak bir mecazdan özel kimlik üretmektir; 11. bölümün açık kurtuluş görevlerini de karşılamaz.

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Raşi, Yeşaya 53:1–12.
3. Yeşaya 53:2.
4. Yeşaya 11:1; Yeşaya 60:21; Hoşea 14:6–8, İbranice numaralandırma.
5. Yeşaya 11:1–12.
6. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
7. Alexander MacLaren, Expositions of Holy Scripture, “The Suffering Servant—I”, Yeşaya 53:2–3.