Yeşaya 52:15 — “Birçok ulusu serpecek” sözü, İsa’nın kefaret kanı mıdır?
Hristiyan iddiası
Yeşaya 52:15’teki “birçok ulusu serpecek” sözü, Maşiah’ın kendi kanıyla ulusları günahlardan arındıran bir kohen oluşuna bağlanır. Bu Maşiah’ın İsa, serpilen kanın da çarmıh kanı olduğu savunulur.
Cevap
כֵּ֤ן יַזֶּה֙ גּוֹיִ֣ם רַבִּ֔ים עָלָ֛יו יִקְפְּצ֥וּ מְלָכִ֖ים פִּיהֶ֑ם כִּ֠י אֲשֶׁ֨ר לֹֽא־סֻפַּ֤ר לָהֶם֙ רָא֔וּ וַאֲשֶׁ֥ר לֹא־שָׁמְע֖וּ הִתְבּוֹנָֽנוּ׃ {ס}
Masoretik metin ken yazzeh goyim rabbim der. Yazzeh, Tora’da kan, yağ veya arınma suyunun serpilmesi için kullanılan n-z-h köküyle okunabilir. Vayikra 4:6–7 ve Bamidbar 19:18–19 bu kullanımları gösterir. Fiilin ritüel anlamından üç ayrı sonuç çıkarılır: Serpilen şey kulun kanıdır; amaç bütün günahların bağışlanmasıdır; özne İsa’dır. Bu üç özdeşlik, fiilin sözlük anlamının içinde bulunmaz.[2]
Tora’daki örneklerde serpileni ve işlemin amacını cümlelerin bütünü belirler. Yeşaya 52:15’te kendi kanını veren bir insan, bir sunak veya günah korbanının uygulanışı anlatılmaz. “Ulusları serpmek” ifadesi, fiilin ritüel anlamıyla okunduğunda bir arındırma imgesi kurabilir. Fakat arındırma imgesi, aracın insan kanı olduğunu ve Roma’nın idamının Tora’daki kohenlik hizmeti sayıldığını belirlemez. Kanın kaynağı ve bağışlanmanın koşulları, yalnız fiile bakılarak eklenemez.[2]
Klasik yorumlar fiili farklı açıklar. Raşi, daha önce İsrael’i dağıtan ulusların gücünün düşürülmesini anlatır. İbn Ezra serpme dilini ulusların yargılanmasına ve kanlarının dökülmesine bağlar. Targum, birçok ulusun dağıtılması yönünde genişletir. Aynı cümlenin bu açıklamaları, fiilin “Maşiah kendi kefaret kanını serper” anlamına kilitlenmediğini gösterir. Serpme kabul edilse bile kanın kime ait olduğu yine ayrıca belirlenir.[3][4][5]
Ayetin devamı kralların ağızlarını kapatmasını, kendilerine anlatılmamış olanı görmesini ve duymadıkları şeyi kavramasını bildirir. 52:14’te kulun düşkünlüğüne şaşıranlar, 52:15’te onun yükselişine şaşırır. Yeşaya 49:7 ve 60:14, hor görülen İsrael ile onun önünde eğilen krallar arasındaki aynı değişimi anlatır. Fiilin açıklaması, bu kralların neden şaşırdığını ve hangi öznenin yükseldiğini de karşılamalıdır.[6]
Targum’un Maşiah yorumu bile çarmıh kanı sistemini kurmaz. 53:5’te Tapınak yeniden yapılır; 53:10’da İsrael’in bakiyesi, çocukları ve Tora’ya bağlı olanlar anlatılır. Maşiah adı, İsrael’in kurtuluşu ve Tora’nın devamından ayrılmaz. Fiilin arındırma çağrışımı, bu Tapınak ve Tora görevlerini İsa’nın çarmıhına eşitleyen bir ilişki kurmaz. Böyle bir özdeşlik için hem Yeşaya’nın yakın bağlamından hem başvurulan Yahudi kaynağından ek dayanak gerekir.[7]
HaŞem’in ulusların gözü önündeki kurtarma fiili, 52:10’da açıkça söylenir: Halkı teselli edilmiş, Yeruşalayim kurtarılmıştır. Bu somut haber, 52:15’in sonundaki görülmemiş ve duyulmamış gerçeğin yakın dayanağıdır. Serpme imgesini bu akıştan koparıp yalnız görünmez günah ödemesi yapmak, ayetin çevresindeki olayları açıklamadan bırakır. Ritüel bir çağrışım kabul edildiğinde bile kurtarılan halkın kimliği, kralların eski tutumu ve yeni hükmü aynı metin içinde durur. Fiilin mümkün anlamı, bu açık ilişkilerin yerine geçebilen bağımsız bir İsa kanıtı değildir. [8]
52:15’in merkezinde, aşağılanan kulun uluslar önünde yükselmesi ve kralların yeni gerçeği kavraması vardır. Serpme okuması bir arındırma çağrışımı taşısa da, bunun İsa’nın çarmıh kanıyla sağlanan evrensel günah bağışlanması olduğunu kanıtlamaz. Bu özel öğreti, fiilin anlamından daha geniştir ve ayetin İsrael’e ilişkin kurtuluşuyla özdeş değildir.
