Yeşaya 53:1 — İnanılmayan haber İsa’ya mı işaret eder?
Hristiyan iddiası
Yuhanna 12:37–41 ve Romalılar 10:16’nın Yeşaya 53:1’i kullanması, ayetin İsa’nın duyurusuna ve Yahudilerin onu reddetmesine ilişkin kehanet olduğunu kanıtladığı şeklinde sunulur. “HaŞem’in kolu” da İsa’yla özdeşleştirilir.
Cevap
מִ֥י הֶאֱמִ֖ין לִשְׁמֻעָתֵ֑נוּ וּזְר֥וֹעַ יְהֹוָ֖ה עַל־מִ֥י נִגְלָֽתָה׃
53:1’deki iki soru, önceki ayetin son cümlesine cevap verir. 52:15’te krallar kendilerine anlatılmamış olanı görür ve duymadıkları şeyi kavrar. Ardından “Duyduğumuza kim inandı?” denir. 53:2–3’te aynı çoğul ses, kulun eski görünüşünü ve ona değer vermeyişini anlatır; 53:4–6’da “biz”, “bizim” ve “hepimiz” dili sürer. Bu akış, dışarıdan bakan ulusların kul hakkındaki eski hükümlerini itiraf etmesiyle açıklanır. Raşi ve Radak 53:1’i ulusların konuşması olarak okur.[2][3]
Şemuatenu, “duyduğumuz haber” veya “haberimiz” anlam alanındadır. Sözcük kendi başına İsa’nın vaazının teknik adı değildir. Önceki ayette duyulmayan haber, ulusların hor gördüğü kulun yükselişidir. 53:1’in sorusu, bu beklenmedik olayın inanılması güç görünmesini anlatır. Haberin kimliği, bir kelimenin sonraki bir metinde kullanılışından değil, anlatılan olayın bağlamından belirlenir.[4]
Zeroa HaŞem, “HaŞem’in kolu”, Tanah’ın kurtarma ve güç dilidir. Şemot 6:6’daki uzanmış kol, İsrael’in Mısır’dan çıkarılmasına bağlıdır. Yeşaya 51:9–11 aynı kolu eski kurtuluşu hatırlayarak uyanmaya çağırır. 52:10’da HaŞem kutsal kolunu ulusların gözleri önünde açığa çıkarır ve dünyanın uçları onun kurtuluşunu görür. 53:1’in hemen öncesinde ifade bu şekilde açıklanmıştır. Kol, kurtaran HaŞem’in gücüdür; aşağılanan kul ise bu kurtuluşun içinde yükseltilen öznedir.[5]
Yuhanna 12, İsa’nın işaretlerine rağmen iman edilmeyişini anlatırken 53:1’i ve ardından Yeşaya 6:10’u kullanır. 12:41, Yeşaya’nın İsa’nın görkemini gördüğünü söyler. Bu, Yuhanna’nın iki Yeşaya metnini İsa merkezinde birleştiren yorumudur. Yeşaya 52:10’da ulusların gördüğü kurtuluşun öznesi İsrael’dir; Yuhanna ise sahneyi İsa’ya iman sorusuna taşır. Yuhanna’nın kendi kimlik hükmünü Yeşaya’nın kimlik kanıtı olarak sunmak, sonraki yorumu önceki metnin yerine koyar.[6]
Romalılar 10:16 aynı ayeti Pavlus’un duyurusuna itaat etmeyenler için kullanır. Bu uygulama, “herkes duyuruyu kabul etmedi” düşüncesini destekler; fakat ayetin konuşmacılarının kim olduğunu veya kulun neden İsrael diye adlandırıldığını açıklamaz. Bir cümlenin yeni bir duyuruya uygulanabilmesi, ilk bağlamındaki haberin o duyuru olduğu anlamına gelmez.[7]
“HaŞem’in kolu kime açığa çıktı?” sorusunun edatı da önemlidir. Kol, birisine açığa çıkarılan ilahi güçtür; cümle kol ile kulun aynı kişi olduğunu söylemez. Aynı 52:10’da HaŞem’in kolu bütün ulusların gözleri önünde görünür olur; uluslar da O’nun kurtuluşunu görür. Açığa çıkaran HaŞem, gören uluslar ve kurtarılan halk arasında metnin verdiği roller vardır. Bu rolleri tek bir bedenleşmiş kişide toplamak için fiilin veya “kol” adının sözlük anlamı yeterli değildir. Peygamberin kullandığı güç mecazı, yeni bir ilahi kişi öğretisi kurmaz. [5]
53:1, ulusların İsrael hakkında duymadıkları ve inanmadıkları kurtuluşu görmelerini anlatır. “HaŞem’in kolu” 52:10’daki kurtarma gücünü sürdürür. Ayeti İsa’nın duyurusuna çevirmek için hem haberi hem konuşanları hem de kurtuluşun öznesini değiştirmek gerekir; bu değişiklikler Yeşaya’nın cümlelerinden çıkmaz.
