Yeşaya 53:4 — Hastalıkları taşıma, İsa’nın şifa mucizelerini mi bildirir?
Hristiyan iddiası
Matta 8:16–17’nin Yeşaya 53:4’ü İsa’nın hastaları iyileştirmesine uygulaması, kulun hastalıkları taşımasının İsa’nın şifa mucizelerini önceden bildirdiği şeklinde sunulur. Bu ayet çarmıhtaki kefaretin de kanıtı sayılır.
Cevap
אָכֵ֤ן חֳלָיֵ֙נוּ֙ ה֣וּא נָשָׂ֔א וּמַכְאֹבֵ֖ינוּ סְבָלָ֑ם וַאֲנַ֣חְנוּ חֲשַׁבְנֻ֔הוּ נָג֛וּעַ מֻכֵּ֥ה אֱלֹהִ֖ים וּמְעֻנֶּֽה׃
53:4’ün nesneleri holayenu, “hastalıklarımız”, ve makh’ovenu, “acılarımız”dır. Nasa ve saval taşıma ve yüklenme fiilleridir. Ardından konuşanlar, kulu vurulmuş ve ezilmiş saydıklarını söyler. Dolayısıyla taşıma ifadesi, hastalığı yaşayan ve acıyı yüklenen kulun durumuyla birleşir. Başkalarının hastalığını ortadan kaldıran bir şifacı sahnesi ayetin doğrudan anlatımı değildir.[2]
Matta 8:16–17’de ise İsa’nın hastaları iyileştirmesi anlatılır ve ayet buna uygulanır. Matta’nın kurduğu ilişki, hastalıkların giderilmesini “taşıma” diliyle ifade etmektir. Bu uygulamanın çarmıhtan önceki şifa sahnesinde bulunması, aynı alıntıyı yalnız çarmıhta çekilen fiziksel cezanın ayrıntılı tarifi saymayı da engeller. Hristiyan metnin kendi bağlamı iyileştirmedir; Yeşaya’nın bağlamı ise acı çeken kula ilişkin hükmün değişmesidir.[3]
53:1–3’te uluslar kulun görünüşü ve değeri hakkında yanıldıklarını anlatır. 53:4’te acısını da yanlış yorumladıklarını kabul ederler: Onu HaŞem’in düşmanı gibi değerlendirmişlerdir. Raşi, “biz onu böyle saydık” ifadesini bu reddedilmişlik hükmüyle açıklar. Hastalık ve acı, ulusların hor gördükleri İsrael’in sürgün deneyimiyle birleşir.[4]
Tanah ulusal felaketleri yara ve hastalık diliyle anlatır. Yeremya 30:12–17, Siyon’un ağır yarasını, ulusların baskısını ve HaŞem’in onu iyileştirmesini birlikte verir. Yeşaya 1:5–7’de de yaralı beden, halkın ve ülkenin yıkımıyla yan yanadır. Bu kullanım, hastalık kelimelerinin yalnız bir mucizevi şifacıyı tanımlamadığını gösterir. Kulun acısı ile ulusun tarihsel durumu arasında kitabın kendi mecaz dili vardır.[5]
Kulun başkalarıyla ilişkili acısı da yalnız hastalığı giderme anlamına indirgenmez. Raşi 53:5’te kulun acısını dünyanın esenliğiyle, 53:12’de onun taşıdığı yükü başkaları uğruna çekilen acıyla açıklar. Bu ilişki, başkalarına yarar sağlayan doğruluk ve sadakat düşüncesidir. Yarardan İsa kimliği veya her bağışlanmanın insan kanına bağlı olması sonucu çıkmaz; bunlar ayrıca kanıtlanması gereken öğretilerdir.[4]
53:4’ün “biz ise onu … saydık” yapısı, yeni itiraf ile eski yargıyı ayırır. Eski yargı kulun suçlu ve reddedilmiş olduğu düşüncesidir; sonraki ayetler bu düşünceyi bozar. Taşıdığı acının konuşanlarla ilişkisini görmek, onun kimliğini değiştirmez. HaŞem’in 53:11’de “doğru kulum” demesi, dışarıdan suçlu sayılan öznenin ilahi değerlendirmesidir. Bu yapıda acıyı görmek, acı çekenin HaŞem’in düşmanı olduğu sonucunu vermez. Kulun yüceltilmesi, ulusların bu yanlış dinî ölçütünü ortadan kaldırır. [6] [4]
Matta’nın alıntısı, Hristiyan yazarın Yeşaya’yı şifa sahnesine nasıl uyguladığını gösterir. Yeşaya’nın kendi pasajı ise aşağılanan kulun taşıdığı acıyı ve ulusların bu acı hakkında yanılmış olmasını anlatır. Sonraki uygulamayı ilk anlamın kanıtı yapmak, farklı eylemleri ve farklı bağlamları birbirine dönüştürür.
