Yeşaya 53:5 — “İsyanlarımız yüzünden yaralandı” sözü, günah cezasının İsa’ya aktarılması mıdır?
Hristiyan iddiası
“İsyanlarımız yüzünden yaralandı, suçlarımız yüzünden ezildi” sözleri, İsa’nın başkalarının yerine günah cezasını ödediği ve bu ödemenin bağışlanmanın temeli olduğu şeklinde yorumlanır.
Cevap
וְהוּא֙ מְחֹלָ֣ל מִפְּשָׁעֵ֔נוּ מְדֻכָּ֖א מֵעֲוֺנֹתֵ֑ינוּ מוּסַ֤ר שְׁלוֹמֵ֙נוּ֙ עָלָ֔יו וּבַחֲבֻרָת֖וֹ נִרְפָּא־לָֽנוּ׃
53:5’te mepeşaenu ve meavonotenu, “isyanlarımız yüzünden” ve “suçlarımız yüzünden” ifadeleridir. Buradaki min edatı sebebi gösterir. Bir insanın başkasının kötülüğü yüzünden yaralanması, gündelik hayatta da Tanah’ta da anlaşılır bir ilişkidir: Zalim suç işler, masum onun suçunun sonuçlarına maruz kalır. Edat tek başına ne cezai ikameyi dışlar ne de kurar. Hristiyan sonuç için gereken ek önerme, HaŞem’in suçlunun cezasını hukuken masuma devrettiğidir. Bu önerme ayetin kullandığı sebep ifadesiyle aynı şey değildir. [2]
Konuşanların önceki ve sonraki sözleri ilişkinin yönünü açıklar. 53:3’te kula değer vermeyen “biz”, 53:4’te onu HaŞem tarafından vurulmuş sanan “biz”dir. 53:5–6’da bu ses kendi suçunu itiraf eder. Raşi ve Radak, bu konuşmayı İsrael hakkındaki eski yargısını terk eden ulusların ağzından okur. Kulun yaraları, onların onu haklı olarak cezalandırdığının kanıtı olmaktan çıkar; kendi kötülüklerinin tanığı haline gelir. Yeşaya 52:15’te kralların susmasıyla başlayan şaşkınlık, burada ahlaki bir itirafa dönüşür. [3] [4]
“Esenliğimizin terbiyesi onun üzerindeydi” ve “onun yarasıyla bize iyileşme oldu” sözleri, çekilen acının başkalarına fayda sağladığını da söyler. Raşi, İsrael’in acılarıyla dünyada esenlik bulunduğunu açıklar. Radak da ulusların, kendilerine gelmesi gereken felaketleri kulun çektiğini söylediklerini aktarır. Dolayısıyla yalnız zalimlikten söz edip ayetin başkalarına yarar boyutunu silmek, açıklamayı eksik bırakır. Fakat yarar, kulun Tanrı olması, İsa olması veya ölümünün her günahı bir ödeme işlemiyle kapatması değildir. Bu özdeşliklerin hiçbiri 53:5’in cümlelerinde kurulmaz. [3] [4]
Tanah’ın bağışlanma öğretisi, suç işleyenin HaŞem’e dönmesini ve davranışını değiştirmesini ister. Hezekiel 18:20–23 ve 30–32, kişisel sorumluluğu açıklar; kötü kişi kötülüğünden dönüp adalet uygularsa yaşayacağını söyler. “İsa suçlu sayılmadı, yalnız cezayı taşıdı” cevabı, suçluluk ile cezayı ayırır; fakat başka bir masumun ölümü karşılığında tövbe edenin bağışlandığına ilişkin yeni bir şartı bu metne eklemez. Hezekiel’in verdiği gerekçe, kişinin kötü yolunu bırakmasıdır. Yeşaya 55:6–7 de kötü kişinin yolunu ve düşüncelerini terk ederek bolca bağışlayan HaŞem’e dönmesini buyurur. [5] [6]
Tora’daki korbanlar, HaŞem’in belirlediği ibadetin parçalarıdır; bu yüzden hayvan korbanı, insan ölümü ve ahlaki dönüş tek bir kavram halinde birleştirilemez. Yeşaya 53:5’te altar, rahip, kan uygulaması veya bir insanın korban olarak sunulması anlatılmaz. Bunların ayette anılmaması tek başına şiirin hiçbir mecaz kullanamayacağını göstermez. Asıl sorun, suç ve yaralanma ilişkisinden Tora’nın öğretmediği bir insan korbanı şartına geçilmesidir. Tora, ulusların oğullarını ve kızlarını tanrılarına yakmasını HaŞem’e yapılacak ibadet için örnek almamayı emreder. [7]
Ayetin bütün akışı, hor görülen kulun haklı çıkması ve onu yanlış değerlendirenlerin kendi günahlarını kabul etmesidir. Hristiyan yorum bu acıyı İsa’ya uygular; Tanah’ın verdiği kimlik ve bağışlanma öğretisi ise İsrael’in kurtuluşuna, adalete ve HaŞem’e dönüşe bağlanır. Başkalarının günahından kaynaklanan acı ile başkalarının yararına olan acı metinde vardır. “Öyleyse İsa Tanrı’dır ve Tanrı ancak onun ölümü sayesinde bağışlar” sonucu metinde yoktur. Bu sonuç, ayetin açıklaması olarak sunulan ayrı bir Hristiyan öğretisidir. [8] [6]
