Yeşaya 53:7 — Sessizce kesime götürülen koyun, İsa’yı mı tanımlar?

Hristiyan iddiası

Kesime götürülen koyun gibi sessiz kalan kulun İsa olduğu ileri sürülür. Elçilerin İşleri 8:32–35’te Filipus’un bu ayetlerden İsa’yı anlatması, Tanah’ın kesin açıklaması olarak sunulur.

Cevap

נִגַּ֨שׂ וְה֣וּא נַעֲנֶה֮ וְלֹ֣א יִפְתַּח־פִּיו֒ כַּשֶּׂה֙ לַטֶּ֣בַח יוּבָ֔ל וּכְרָחֵ֕ל לִפְנֵ֥י גֹזְזֶ֖יהָ נֶאֱלָ֑מָה וְלֹ֥א יִפְתַּ֖ח פִּֽיו׃

53:7’de baskıya maruz kalan kul, kesime götürülen koyuna ve kırkıcısının önündeki sessiz koyuna benzetilir. İki benzetmenin ortak noktası, güçsüz bırakılma ve kendini saldırıya karşı savunamama halidir. Kesime giden hayvan ile kırkılan hayvan aynı sonuca uğramaz; bu nedenle şiirin koyun kullanması, başlı başına altar üzerinde sunulan bir korbanın tarif edildiğini göstermez. Ayet ölüm tehdidini ve sessizliği kuvvetle anlatır; ibadetin nerede, kim tarafından ve hangi kan işlemiyle yapılacağını anlatmaz. ^[2]

Tanah aynı benzetmeyi tek bir gelecekteki kişiye ayırmaz. Yeremya 11:19’da peygamber kendisini kesime götürülen uysal kuzuya benzetir; öldürülmek isteyen kişi Yeremya’dır. Mezmurlar 44’te ise HaŞem’e bağlı kaldığını söyleyen topluluk, öldürüldüğünü ve kesilecek koyunlar sayıldığını dile getirir. Oradaki çoğul ses, bağlılığını sürdürdüğü halde şiddet gören İsrael’i anlatır. Bir koyun benzetmesini görüp özneyi zorunlu olarak İsa yapmak, bu açık Tanah örneklerini açıklamaz. ^{[3] [4]}

Sessizlik de bütün yaşam boyunca hiç konuşmama iddiası değildir. Mezmurlar 38:14–15’te David sağır ve dilsiz biri gibi olduğunu, ağzında cevap bulunmadığını söyler; aynı mezmurda dua eder ve yardım ister. Bu şiirsel dil, haksız saldırı karşısındaki çaresizliğini veya cevap vermeyişini anlatır. Yeşaya’da da acı çeken topluluğun tek bir bedende anlatılmasıyla aynı özellik bağdaşır. Dışarıdaki güçlere karşı sözü etkisiz kalan mağdurun “ağzını açmaması”, onun hiçbir üyesinin hiç söz söylemediğini ileri sürmez. ^{[5] [6]}

İnciller İsa’nın bazı suçlamalar karşısında sessiz kaldığını, bazı anlarda ise cevap verdiğini anlatır. Matta 27:12–14 ile Yuhanna 18:19–23 bu farkı gösterir. Seçici sessizlik, bu farklı sahnelerle bağdaşır. Asıl soru, seçilmiş sessizlik anlarının neden Yeşaya’daki kulun kimliğini zorunlu olarak belirlediğidir. Tanah’ın diğer masumları da benzer şartlarda susar; ulusal mağduriyet de aynı dille anlatılır. ^{[7] [8]}

Elçilerin İşleri 8:32–35, Filipus’un bu metinden başlayarak İsa’yı anlattığını kaydeder. Bu, ilk Hristiyanların metni nasıl kullandığının doğrudan kanıtıdır. Fakat Filipus’un İsa’ya olan inancı, Yeşaya’nın kendi metninden çıkan bağımsız kimlik kanıtı değildir. Ayrıca alıntı Yunanca çevirinin anlatımını izler; 53:8’in İbranice baskı, yargı, nesil ve yaşam ülkesinden kesilme sözleri, bu uygulama değerlendirilirken kendi biçimleriyle okunmalıdır. Bir sonraki metnin kabulü, daha önceki metnin açıklaması için ön kabul olarak kullanıldığında Hristiyan yoruma ait sonuç zaten başlangıca konmuş olur. ^[9]

Yeşaya 52–54, aşağılanmış kulun yükselişini Siyon’un kurtuluşuna bağlar. 53:7’deki benzetme bu aşağılanmanın bir sahnesidir; 53:10’daki soy ve uzun günler, 53:12’deki pay ve 54:1–3’teki yeniden dolan kentlerle birlikte okunur. İsa’nın bazı yargılama sahneleri benzetmeye uygulanabilir. Bu uygulama, kitabın İsrael için kullandığı kul adını kaldırmaz ve kesime götürülen koyunu Tora’nın emrettiği bir insan korbanına dönüştürmez. ^{[10] [11]}

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:7.
3. Yeremya 11:19.
4. Mezmurlar 44:18–23, özellikle 44:23; bazı Hristiyan numaralandırmalarında 44:22.
5. Mezmurlar 38:14–15; bazı Hristiyan numaralandırmalarında 38:13–14.
6. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
7. Matta 27:12–14.
8. Yuhanna 18:19–23.
9. Elçilerin İşleri 8:32–35.
10. Yeşaya 52:1–15.
11. Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.