Yeşaya 53:10 — “Günleri uzayacak” sözü, İsa’nın dirilişi midir?

Hristiyan iddiası

Acı ve ölüm ifadelerinden sonra kulun günlerinin uzaması, İsa’nın üçüncü gün ölümden dirilmesini ve sonsuz hayatını önceden bildiren bir kehanet sayılır.

Cevap

וַיהֹוָ֞ה חָפֵ֤ץ דַּכְּאוֹ֙ הֶחֱלִ֔י אִם־תָּשִׂ֤ים אָשָׁם֙ נַפְשׁ֔וֹ יִרְאֶ֥ה זֶ֖רַע יַאֲרִ֣יךְ יָמִ֑ים וְחֵ֥פֶץ יְהֹוָ֖ה בְּיָד֥וֹ יִצְלָֽח׃

53:10’da yaarih yamim, “günlerini uzatacak”, denir. Bu, Tanah’ta tanıdık bir yaşam bereketidir. Tora uzun günleri HaŞem’e bağlılıkla ilişkilendirir; Yeşaya 65:20–23 de yeniden kurulan halkın uzun yaşamını, çocuklarını ve emeğinin meyvesini birlikte anlatır. Sözcükler kendi başlarına “üçüncü gün dirilecek” demek değildir. Üçüncü gün, mezardan çıkma veya belirli bir kişinin adı bu cümlede bulunmaz. ^{[2] [3]}

Hristiyan yorum, önce ölüm anlatıldığı halde sonra yaşamın vaat edilmesini dirilişle açıklar. 53:8–9 ve 53:12 gerçekten ölüm dili taşır. Fakat İsrael bir kolektif kul olduğunda, halkın bazı üyelerinin öldürülmesi ile halkın geleceğinin sürmesi bir çelişki oluşturmaz. Aynı topluluk geçmişte katliam ve sürgüne uğrar, gelecekte soyunu ve yerleşimini yeniden kazanır. Ulusun devamı ile her üyesinin yaşam süresi aynı şey değildir. ^{[4] [5]}

Hezekiel 37, bütün İsrael evini kuru kemiklerle gösterir. Halk “umudumuz kayboldu, kesilip atıldık” der; HaŞem mezarları açacağını ve onu İsrael ülkesine getireceğini bildirir. Bu açık yorum, ölümden yaşam görüntüsünün ulusal yeniden kuruluş için kullanılabildiğini gösterir. Bu örnek diriliş inancını inkâr etmez; belirli bir ölüm-yaşam dizisinin zorunlu olarak Nasıralı İsa’yı tanımladığını ileri sürmeye karşı doğrudan bir Tanah örneği verir. ^[6]

Radak, “günleri uzayacak” sözünü Yeşaya 65:22’deki halkın günlerinin ağaç gibi uzun olması ve Zeharya 8:4’te yaşlıların Yeruşalayim meydanlarında oturmasıyla açıklar. Aynı ayetin soy vaadini de İsrael’in çoğalmasına bağlar. Böylece uzun günler, soy ve HaŞem’in amacının gerçekleşmesi birlikte halkın felaketten sonra istikrarlı yaşama kavuşmasını anlatır. 54:1–3’te boş kentlerin yeniden dolması bu okumayı sürdürür. ^{[7] [8] [9]}

Bir kişi için ölümden sonra yaşam düşünüldüğünde diriliş ihtimali de yorum olarak gündeme gelebilir. HaŞem’in ölüyü diriltebilmesi ile bu ayette belirli olarak İsa’nın dirilişinin anlatılması yine farklı önermelerdir. “Ölümden sonra yaşadı; öyleyse İsa” sonucunda, başka hiçbir bireysel veya kolektif açıklamanın mümkün olmadığı ayrıca varsayılır. Tanah’ın ulusal diriliş görüntüsü ve komşu Siyon pasajı bu varsayımı ortadan kaldırır. İsa’nın üçüncü gün dirildiği inancı ayetin kelimelerinden elde edilmez; ayete sonraki inançtan getirilir.

53:10’daki uzun yaşam, kulun çektiği acının son söz olmadığını bildirir. HaŞem’in kurtuluşu, yok olmuş sanılan İsrael’in soyunu ve geleceğini yeniden görünür kılar. Ölüm ve devam eden yaşam, kolektif öznenin farklı kuşaklarının tarihidir. Hristiyan diriliş yorumu şiire uygulanabilir bir okuma olarak kurulsa da, ayetin açık kimlik bağlamını aşan bir yorumdur; Tanah’ın yalnız İsa’yı bildirdiğinin kanıtı değildir. ^{[5] [9]}

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:10.
3. Devarim 5:16;6:2; Yeşaya 65:20–23.
4. Mezmurlar 44:18–23, özellikle 44:23; bazı Hristiyan numaralandırmalarında 44:22.
5. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
6. Hezekiel 37:11–14.
7. Radak, Yeşaya 53:1–12.
8. Zeharya 8:4.
9. Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.