Yeşaya 53:12 — “Canını ölüme döktü, günahkârlarla sayıldı” sözü, İsa’nın çarmıhı mıdır?

Hristiyan iddiası

Kulun canını ölüme dökmesi ve suçlularla sayılması, İsa’nın gönüllü çarmıhını ve iki suçlu arasında öldürülmesini önceden bildirdiği şeklinde yorumlanır. Luka 22:37 bu bağlantı için kullanılır.

Cevap

לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}

53:12’de heera lamavet nafşo, “canını ölüme döktü”, denir. İfade canını ortaya koyma ve ölümle karşılaşmayı anlatır; 53:8–9’daki ölüm ve mezar sözleriyle birlikte okunduğunda gerçek ölümü dışlamak doğru değildir. Veet poş’im nimna ise suçlularla birlikte sayılmayı söyler. “Sayılmak”, kişinin gerçekten onların suçunu işlemiş olduğunu değil, başkalarının onu o sınıfta değerlendirdiğini anlatabilir. Şiirde kulun doğruluğunun bildirilmesi, bu yanlış sınıflandırmayla karşıttır. ^{[2] [3]}

Radak, sürgünde Tora’yı terk etmek yerine ölümü kabul eden İsrael topluluğunu anlatır. Bu kişilerin bazıları gerçekten öldürülür; halkın gelecekte ödül alması onların ölümünü mecaza dönüştürmez. Mezmurlar 44’te aynı topluluk, HaŞem’in uğruna öldürüldüğünü ve kesilecek koyunlar sayıldığını dile getirir. Bu, HaŞem’e bağlılık yüzünden canını ortaya koyan kolektif öznenin Tanah’ta açık örneğidir. Bir ulusun şiirde tek kişi gibi anlatılması, onun üyelerinin gerçek acı ve ölümünü kapsar. ^{[4] [5]}

Raşi, kulun sanki kendisi suç işlemiş gibi acı çekmesini ve başkalarına fayda veren yükü taşımasını açıklar. Böylece başkaları için çekilen acı klasik İsrael yorumunda da bulunur. Ancak suçlu gibi muamele görmek, masumun başkasının ahlaki suçunu işlediği anlamına gelmez. Ayet mağdurun haklılığını yeniden kurar; zalimlerin hükmünü HaŞem’in son hükmü saymaz. ^[6]

Luka 22:37, İsa’nın “suçlularla sayıldı” sözünü kendisiyle ilişkilendirdiğini kaydeder. Bu Hristiyan metin, İsa anlatısının Yeşaya diliyle kurulduğunu gösterir. Yeşaya’da ise iki suçlu, Roma, çarmıh veya gönüllü bir insan korbanının bütün insanlığın zorunlu ödeme yolu olduğu söylenmez. Suçlu sayılıp öldürülme, Tanah’ın başka doğrularının da başına gelir. Belirli bir anlatının bu niteliğe uyması ile niteliğin yalnız o anlatıyı önceden tanımlaması farklıdır. ^[7]

Sota 14a, 53:12’nin ifadelerini Moşe’ye uygular. Moşe, altın buzağı olayında halk için aracılık eder ve bağışlanmazlarsa HaŞem’in kitabından silinmeyi ister. Çöl kuşağıyla birlikte ölenler arasında sayılması ve halk için yakarması, Talmud’un ayetle kurduğu bağlantılardır. Bu okuma, her sözün yalnız tek bir biyografik sahneye ayrılmadığını; canını ortaya koyma, başkalarının yükünü taşıma ve dua görevlerinin Tanah’ın kendi kişilerinde bulunduğunu gösterir. ^{[8] [9]}

53:12’nin ölüm dili İsrael açıklamasını çürütmez; öldürülmüş doğrular ile yaşayan halkın geleceği birlikte anlatılır. Aynı şekilde İsa’nın ölüm anlatısındaki benzerlik, kulun zorunlu olarak İsa olduğunu kanıtlamaz. Ayetin asıl karşıtlığı, insanların suçlu saydığı kulun HaŞem tarafından doğru ve ödüle layık görülmesidir. İsa’ya uygulama bundan sonraki Hristiyan yorumudur; İsrael’i dışlayan veya insan korbanını emreden zorunlu Tanah anlamı değildir. ^{[10] [11]}

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:12.
3. Yeşaya 53:9.
4. Radak, Yeşaya 53:1–12.
5. Mezmurlar 44:18–23, özellikle 44:23; bazı Hristiyan numaralandırmalarında 44:22.
6. Raşi, Yeşaya 53:1–12.
7. Luka 22:37.
8. Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
9. Şemot 32:11–14,30–32.
10. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
11. Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.