Yeşaya 53:12 — Pay ve ganimet vaadi, İsa’nın göğe yükselişi midir?

Hristiyan iddiası

Kulun büyüklerle pay alması ve güçlülerle ganimeti paylaşması, İsa’nın ölümden sonra göğe yükselmesini, göksel egemenliğini ve Hristiyanların onun zaferine katılmasını bildiriyor diye yorumlanır.

Cevap

לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}

53:12’nin başı laḥen aḥalek lo varabim veet atsumim yeḥalek şalal der. Kul için pay ayrılması ve güçlülerle ganimet paylaşılması vaat edilir. Şalal, ganimet veya ele geçirilen mallardır; çeviriler ilk bölümdeki rabim için “birçokları” veya “büyükler” karşılığını seçebilir. Cümle, kulun uğradığı aşağılanmadan sonra onurlandırılmasını anlatır. Fakat “göğe çıktı” veya “Tanrı’nın sağında oturdu” sözlerini içermez. Bu karşılıklar, Hristiyan yükseliş anlatısından getirilir. ^[2]

Kurtuluştan sonra servet ve pay alma, Yeşaya’da İsrael için kullanılan açık dildir. Yeşaya 60, Siyon’a ulusların servetinin gelmesini, daha önce onu ezenlerin çocuklarının önünde eğilmesini ve HaŞem’in kentinin tanınmasını anlatır. 61:6–7, aşağılanma karşılığında pay ve sevinç vaat eder. Dolayısıyla ganimet imgesini gördüğümüzde bunu zorunlu olarak görünmez göksel egemenlik diye açıklamak gerekmez. Kitabın kendi ulusal kurtuluş dilinde bu imgenin doğrudan yeri vardır. ^{[3] [4]}

Radak, 53:12’yi Yeruşalayim’e saldıran ulusların yenilgisiyle ilişkilendirir; Zeharya 14:14’teki altın, gümüş ve giysi toplamayı anarak kulu İsrael olarak açıklar. Sürgünde canını ortaya koyan, malları alınan ve aşağılanan halk sonunda güvenlik ve onur kazanır. Radak’ın açıklaması, ödülü önceki acıya bağlayan “bu nedenle” sözünü de karşılar. Toplumsal mağduriyetin ardından toplumsal telafi gelir. ^{[5] [6]}

Raşi, pay ve mirası ilk atalarla birlikte alınan ödül olarak ele alır ve Sota 14a’daki Moşe açıklamasına gönderme yapar. Talmud’un bu bölümünde 53:12’nin canını ortaya koyma, suçlularla sayılma ve aracılık sözleri Moşe’yle ilişkilendirilir. Bu yorum, ayetin pay dilinin Hristiyan göğe yükseliş öğretisine ayrılmış tek bir işaret olmadığını gösterir. Klasik kaynakların farklı açılımları, ortak metnin içinde görev, sadakat ve ödülü ele alır. ^{[7] [8]}

Ganimet dili mecazi kullanılabilir; bir Hristiyan onun manevi zaferi anlattığını düşünebilir. Ancak mecaz imkânı, özneyi belirleyen kanıt değildir. Önce İsa varsayılıp ganimet onun göksel zaferi diye açıklanırsa, açıklamanın sonunda elde edilen İsa kimliği başlangıçtaki varsayımdan gelmiş olur. İsrael okumasında ise kulun kimliği daha önce açıkça verilir ve ödülün biçimi Siyon’un yakın bağlamıyla desteklenir. ^{[9] [10]}

53:12, kulun acısının karşılıksız kalmayacağını bildirir. Pay, onur ve zafer, aşağılanmış İsrael’in yeniden yükselişini anlatan Yeşaya diline uyar. Göğe yükseliş öğretisi ayetin açık ifadesi değildir. Ayet İsa’nın yükselişinin bağımsız kehaneti diye sunulduğunda, tanımlamadığı bir kişi ve tanımlamadığı bir olay, genel ödül diline eklenmektedir.

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:12.
3. Yeşaya 60:5–15.
4. Yeşaya 61:6–7.
5. Radak, Yeşaya 53:1–12.
6. Zeharya 14:14.
7. Raşi, Yeşaya 53:1–12.
8. Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
9. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.
10. Yeşaya 54:1–13; Raşi, 54:1.