Yeşaya 53:12 — Günahkârlar için aracılık ve dua, yalnız İsa’ya mı aittir?

Hristiyan iddiası

Kulun suçlular için aracılık etmesi, İsa’nın kendisini öldürenler için dua etmesi ve insanlıkla Tanrı arasındaki tek aracı olması olarak yorumlanır.

Cevap

לָכֵ֞ן אֲחַלֶּק־ל֣וֹ בָרַבִּ֗ים וְאֶת־עֲצוּמִים֮ יְחַלֵּ֣ק שָׁלָל֒ תַּ֗חַת אֲשֶׁ֨ר הֶעֱרָ֤ה לַמָּ֙וֶת֙ נַפְשׁ֔וֹ וְאֶת־פֹּשְׁעִ֖ים נִמְנָ֑ה וְהוּא֙ חֵטְא־רַבִּ֣ים נָשָׂ֔א וְלַפֹּשְׁעִ֖ים יַפְגִּֽיעַ׃ {פ}

53:12’nin sonundaki vela poş’im yafgia, suçlular için yakarış veya aracılıkla ilişkilendirilir. Aynı kök, Yeşaya 59:16’da aracılık edenin bulunmamasını anlatır; Yeremya 7:16’da başkaları için yakarış bağlamında kullanılır. Sözcük dua ve araya girme görevini taşır. Kendiliğinden “bütün insanların HaŞem’e ulaşması için tek ilahi aracı” anlamını vermez. Bu daha geniş kimlik ve zorunluluk, ayetin söylediği görevden farklı bir öğretidir. ^{[2] [3]}

Moşe halkın ağır suçlarından sonra HaŞem’e dua eder. Şemot 32:11–14 ve 30–32’de altın buzağı günahı için; Bamidbar 14:13–20’de halkın isyanı için yakarır. İkinci örnekte HaŞem Moşe’nin sözü üzerine bağışladığını bildirir. Moşe ne Tanrı’dır ne insanlığın bütün günahlarını kapatmak üzere sunulmuş bir insan korbanıdır. Tanah böylece başkaları için dua eden doğru insanın etkisini, Hristiyan tek aracı öğretisi olmadan açıkça gösterir. ^{[4] [5]}

Sota 14a, 53:12’deki suçlular için aracılığı Moşe’nin İsrael için merhamet istemesiyle ilişkilendirir. Bu klasik açıklama, dua görevini Nasıralı İsa’ya ait tek bir kimlik işareti saymayı engeller. Canını ortaya koyma, başkalarının suçunun yüküyle uğraşma ve merhamet isteme, Tanah’ın içinde birlikte görülen görevlerdir. Ayetin tek kişiye özgü olmadığı iddiası, yalnız genel bir ihtimal değil, açık bir kaynakla desteklenir. ^[6]

Radak’ın 53:12 açıklaması, sürgündeki İsrael’in kendisine kötülük yapanlar için de dua etmesini anlatır. Yeremya 29:7, sürgüne gidilen kentin esenliğinin aranmasını ve o kent için HaŞem’e dua edilmesini buyurur. Böylece mağdurun kendisine baskı kuran dünyanın iyiliği için yakarması, İsrael yorumuna sonradan eklenmiş bir mazeret değildir. Peygamberin açık emridir. Radak ayrıca kurtuluş zamanında kulun doğruluğuyla uluslara fayda gelmesi ihtimalini de açıklar. ^{[7] [8]}

Luka 23:34’ün yaygın metni, İsa’nın kendisini öldürenlerin bağışlanması için dua ettiğini anlatır; ayetin bazı yazmalarda bulunmadığı çeviri notlarında belirtilir. Bu metin kabul edilse de, bir kişinin düşmanları için dua etmesi Yeşaya’daki öznenin yalnız o kişi olduğunu göstermez. Moşe’nin ve sürgündeki İsrael’in yakarışları aynı tür görevin Tanah’taki örnekleridir. Sonraki Hristiyan dua sahnesinin kabulü, bu örnekleri veya kitabın İsrael kul adlandırmasını ortadan kaldırmaz. ^{[9] [10]}

Kulun başkaları için duası gerçek bir iyiliktir ve Tanah bu iyiliğin etkisini tanır. Buradan kulun Tanrı olduğu veya HaŞem’in herkesi yalnız bu kişinin ölümü üzerinden bağışlayabildiği sonucu çıkmaz. 53:12, sadık kulun uğradığı kötülüğe karşı bile başkalarının iyiliğini istemesini anlatır. Hristiyan “tek ilahi aracı” sonucu, ayetin fiilinin içinde bulunan anlam değildir; dua görevinden ayrı bir teolojik iddiaya geçiştir.

Kaynaklar

1. Gökhan (Aryeh) Duran, Yeşaya 53 — Misyoner İddialarına Tanah’ın Yanıtı; Yeşaya 52:13–54:1 incelemesi.
2. Yeşaya 53:12.
3. Yeşaya 59:16; Yeremya 7:16.
4. Şemot 32:11–14,30–32.
5. Bamidbar 14:13–20.
6. Sota 14a, Yeşaya 53:12’nin Moşe’ye uygulanması.
7. Radak, Yeşaya 53:1–12.
8. Yeremya 29:7.
9. Luka 23:34 ve yazma farkına ilişkin çeviri notu.
10. Yeşaya 41:8–9; Yeşaya 43:10; Yeşaya 44:1–2,21; Yeşaya 48:20; Yeşaya 49:3.